چهره‌ محاصره تمام و کمال در غزه

روز گذشته را با دست‌کم دو خبر امیدوارکننده سپری کردیم: اولی باز شدن گذرگاه رفح و ورود کامیون‌های کمک های اولیه به غزه و دومی، آزادی دو گروگان از غزه؛ تحولاتی که اگر چه گامی مثبت در فرایند جنگ اخیر در غزه بود، یک جنبه روشن را از درگیری‌های اخیر خاورمیانه عیان می‌کند: محاصره سفت و سخت نوار غزه!

حربه‌ی محاصره!

محاصره، یکی از قدیمی‌ترین شیوه‌ها در عملیات‌های نظامی است. در این شیوه، نیروی مهاجم، به امید تحمیل محرومیت و بیماری مضاعف و مهم‌تر از آن، تضعیف روحیه نیروی مقابل، مسیر ارتباطات و خدمات را به کلی قطع می‌کند. هدف نهایی از به‌کارگیری این شیوه این است که نیروهای نظامی و غیرنظامیان تحت محاصره، دست از مقاومت برداشته و تسلیم شوند. با این روش، نیروی مهاجم می‌تواند امیدوار باشد که روحیه و توانایی رزمی مدافعان، در نتیجه‌ی محاصره‌ای طولانی، به قدری تضعیف شود که در نهایت تسلیم یک حمله مصمم شوند.

در گذشته، اگر غیرنظامیان توسط نیروی مهاجم سلاخی هم نمی‌شدند، به عنوان زندانی، گروگان یا برده به دست نیروهای دشمن می‌افتادند. امروز اما، امیدوارکننده‌ترین سرنوشت برای مردمان زمان‌های پیشین نیز افراطی و غیرقابل قبول تلقی می‌شود. عمل محاصره، همواره به خودی خود، عملی ظالمانه بوده است. عملی که در نهایت به تشدید و تحمیل گرسنگی، تشنگی، سرماخوردگی، فلاکت و عدم دسترسی به دارو منتهی می‌شود. با این حال اما گذر زمان، یک واقعیت را هرگز تغییر نداده است: غیرنظامی‌ها همیشه رنج می‌برند، حتی اگر دو دستی به جان‌های خود چسبیده و فرار کنند.

محاصره‌ی غزه؛ تافته‌ی جدابافته‌ی تاریخ

نوار غزه حدود ۱۶ سال است که تحت محاصره است اما دسترسی به نیازهای اولیه، همواره در این باریکه میسر بوده است. با آغاز جنگ اخیر در ۷ اکتبر اما اسراییلی‌ها دسترسی به تمام امکانات اولیه از جمله آب، برق و غذا را مسدود کردند. در واقع، بسته شدن گذرگاه‌های منتهی به نوار غزه، مانع از رسیدن کمک‌های اولیه به این منطقه تحت محاصره شد. همزمان با این محاصره نظامی، بمباران هوایی و هشدار تخلیه به مناطق شمالی غزه نیز بر یاس مردم این منطقه افزوده است. بیش از دو میلیون فلسطینی در غزه حالا برای زنده ماندن، چشم‌انتظار کمک‌های اولیه‌اند.

محاصره برلین در سال‌های ۱۹۴۸ و ۱۹۴۹، یکی از اولین محاصره‌های مدرن در تاریخ جنگ‌های نظامی بود. در سال‌های دهه ۹۰ میلادی نیز، بوسنی و افغانستان شاهد یکی از سرسخت‌ترین محاصره‌ها بودند. محاصره کابل به دور از چشمان غرب، چنانکه باید، مورد توجه قرار نگرفت اما در مقابل، محاصره سرسختانه سارایوو، پایتخت بوسنی، جهان را دست‌کم از منظر کمک‌رسانی‌های اولیه، به عمل واداشت. نیروهای بربرمسلک صرب بوسنی به مدت چهار سال پایتخت را گلوله باران کردند و غیرنظامیان را بیش از سربازان اسلحه‌به‌دست کشتند. تنها کاری که از دست کشورها و رهبران‌شان برآمد، ارسال غذا، اجاق گاز، ملحفه و سوخت بود.

محاصره‌ی نظامی چطور ملتی را از پای درمی‌آورد؟

به طور متوسط، انسان‌ها به حدود ۲هزار و ۲۰۰ کالری در روز نیاز دارند. کارشناسان معتقدند که در حالت خوش‌بینانه،‌ تا یک و شاید دو ماه، یک فرد بتواند با هزار و ۲۰۰ کالری زنده بماند. برای مثال، به زندانیان اردوگاه‌های آشویتس تنها هزار کالری در روز غذارسانی می‌شد. طبق آمار و سوابق، بوسنیایی ها به طور متوسط روزانه ۳۰۰گرم کمک غذایی در روز دریافت می‌کردند که در معیار کالری، قطعا بسیار کمتر از نیازهای اولیه است. به عبارت دیگر، اکثر کسانی که از تیراندازی و بمباران جان سالم به در بردند، لاغر و کم‌جان از روزهای جنگ خلاص شدند. انسان همچنین برای نوشیدن، پخت و پز و بهداشت شخصی به طور متوسط به ۵ لیتر آب در روز نیاز دارد. البته در مواقع اضطراری، ۱.۵ لیتر در روز نیز می‌تواند کافی باشد. بوسنی و هرزگوین توانست با اتکا به آب رودخانه ها و دریاچه‌های فراوان، نیاز خود به آب را تامین کند.

شرایط در غزه اما بسیار متفاوت است. غزه، سرزمینی خشک است که عملا دسترسی چندانی به آب شیرین ندارد. با احتساب اولیه‌ترین نیازها، هر شهروند غزه، روزانه به دو کیلوگرم آب و غذا نیاز دارد. این رقم برای برای دو میلیون نفر، معادل ۴هزار تُن در روز است. یک کامیون معمولی، می‌تواند حاوی ۲۰ تُن محموله باشد.  البته، برخی از فوری‌ترین کمک‌ها را می‌توان با هواپیما نیز به غزه وارد کرد. با این حال اما، با توجه به اینکه فرودگاه غزه در سال ۲۰۰۱ توسط اسراییل ویران شد، خطوط هوایی نمی‌تواند همه نیازها را برآورده کند.  دو باند هوایی مصر اما به اندازه کافی نزدیک بوده و می‌توان از آن‌ها برای ارسال کمک به غزه استفاده کرد.