مسافرکشی افغانی‌ها در مشهد با بنزین یارانه‌ای

به نظر می‌رسد پلیس از یک سو هیچ مانعی در مسیر حضور این تاکسی‌ها در شهر و حتی مسافرکشی افغان‌ها نمی‌بیند اما دیگر نهادها شرایط خاصی را برای تردد آن‌ها مطرح کرده‌اند. همزمان با بالا گرفتن نگرانی‌ها دولت نیز وارد گود این اظهارنظرهای متناقض شده و اعلام کرده که تردد تاکسی‌ها از هرات به ایران طبق توافق‌نامه دولت دهم یعنی در دولت احمدی‌نژاد انجام شده است. با این همه اظهارنظر نماینده دولت نیز دارای ابهام‌های فراوانی درباره حضور تاکسی‌های پلاک افغانستان در ایران است. 

تویوتا با پلاک هرات در مشهد!

مدتی است عکس‌هایی از حضور تاکسی‌های پلاک افغانستان در نقاط مختلف شهر مشهد منتشر شده است. این تاکسی‌های آبی‌رنگ ماشین‌های خارجی ژاپنی و کره‌ای هستند که نسبت به اکثر تاکسی‌های داخلی نیز کیفیت بالاتری دارند. تاجایی که برخی رسانه‌ها از تیترهایی با کلیدواژه «تاکسی‌های میلیاردی» درباره تاکسی‌های افغانستانی استفاده کردند. حضور این تاکسی‌ها اما همزمان با افزایش موج مهاجرت به ایران و بالا رفتن جمعیت اتباع با واکنش‌هایی روبه‌رو شده است. هرچند رییس پلیس خراسان رضوی تاکید دارد که این تاکسی‌ها پیش‌ از این هم در شهر بوده‌اند اما یک شهروند مشهدی در گفت‌وگو با فراز از افزایش برخورد با این تاکسی‌ها در سطح شهر خبر می‌دهد. موضوعی که پیش از این چندان توجه شهروندان را جلب نکرده بود. هادی امیدوار رییس پلیس خراسان رضوی نیز تایید کرده که این تاکسی‌ها کارکرد برون‌شهری دارند اما تردد و مسافرکشی آن‌ها در داخل شهر نیز منعی ندارد. گفته می‌شود این تاکسی‌ها در اطراف پایانه مسافربری مشهد دفتاری دارند و کسانی که قصد مسافرت به افغانستان را دارند می‌توانند به این دفاتر مراجعه کنند. همین دفاتر در افغانستان نیز هستند و مسافران را به شکل رسمی و قانونی به ایران می‌آورند. اما نکته اینجاست که این مسیر دربست در اختیار افغانی‌هاست و برای راننده‌های ایرانی جذابیت و درآمدی ندارد. 

مسافرکشی با بنزین یارانه‌ای ایران

نکته دیگر در این اتفاق تفاوت بسیار زیاد قیمت بنزین در افغانستان و ایران است. تاکسی‌های پلاک افغانستان از بنزین یارانه‌ای ایران استفاده می‌کنند و این در حالی است که قیمت هر لیتر بنزنین در افغانستان ۶۵ افغانی، معادل ۴۷ هزار تومان می‌شود. در ایران اما راننده‌های افغان از بنزین لیتری ۳ هزار تومان استفاده می‌کنند. این یعنی ۱۰۰ لیتر بنزین در ایران ۳۰۰ هزار تومان اما همین مقدار بنزین در افغانستان ۴ میلیون ۷۰۰ هزار تومان خواهد بود. حال سوال اینجاست که چرا راننده‌های افغان باید از بنزین یارانه‌ای بهره‌مند شوند و به راحتی از ایران به افغانستان و برعکس و حتی در شهر مشهد مسافر جابه‌جا کنند؟ آن هم در شرایطی که به دلیل شرایط امنیتی و سیاسی افغانستان عملا تاکسی ایرانی به این کشور مسافر جابه‌جا نمی‌کند. حتی اگر تاکسی‌های ایرانی در همین شرایط اقدام به جابه‌جایی مسافر کنند، با قیمت ۴۷ هزار تومانی بنزین در این کشور مواجه می‌شوند. بنابراین مشخص نیست که این توافق با طرف افغانی دقیقا بر چه مبنایی انجام شده که هیچ منفعتی برای ایران ندارد؟

میثم مهدی پور، معاون رسانه‌ای نماینده ویژه رئیسی در امور افغانستان در توئیتی نوشته شده که این توافق‌نامه در دولت دهم  «به منظور توسعه و تقویت مراودات تجاری- مسافری با دولت وقت افغانستان» شده تا بر اساس آن «شرکت‌های حمل‌ونقل دو کشور، پس از احراز و کسب مجوز‌های قانونی اقدام به جابه‌جایی» کنند. بر اساس این توافق‌نامه محدوده تردد خودرو‌های حمل‌ونقلی افغانستانی در ایران مسیر هرات-دوغارون-مشهد بوده و برای طرف ایرانی نیز کریدور مشابه پیش‌بینی شده است. به نظر می‌رسد مهدی‌پور تلاش دارد تا مسئولیت را از دوش دولت سیزدهم در این اتفاق بردارد. ابهام دیگر نیز اینجاست که او به تردد درون‌شهری این تاکسی‌ها پاسخی نداده است. موضوعی که رییس پلیس خراسان رضوی نیز آن را تایید کرده و مسافرکشی افغانی‌ها در ایران را هم بلامانع دانسته است اما به نظر نمی‌رسد در توافق‌نامه ایران و دولت وقت افغانستان تایید شده باشد.

اعمال قانون شود یا بلامانع است؟

 با این حال رییس پلیس خراسان رضوی گفته «اینکه این تاکسی‌ها کجا اجازه تردد دارند را ما تعیین می‌کنیم.» او همچنین اضافه کرده: «یک شهروند افغانستانی که به مشهد سفر کرده و در این جا غریب است، طبیعی است که وقتی می‌خواهد از پایانه به جایی برود یا در داخل شهر جابه‌جا شود، از این تاکسی‌ها استفاده کند.» این اظهارنظر البته با واکنش‌های انتقادی بسیاری در شبکه‌های اجتماعی روبه‌رو شده است. از طرفی مجید نژادحسین، عضو شورای شهر مشهد نیز در این خصوص تاکید کرد که «این تاکسی‌ها متعلق به افغانستان اند که از طریق مرز دوغارون وارد کشور می‌شوند و با ورود به مشهد، مسافرین را در پایانه‌های مسافربری پیاده می‌کنند و حق تردد در داخل شهر را ندارد.» نژادحسین حتی اضافه کرده که اگر این تاکسی‌ها در سطح شهر مسافرکشی کنند، پلیس راهنمایی و رانندگی وظیفه اعمال قانون بر آنان را دارد.

در شرایطی که کار با تاکسی و تاکسی‌های اینترنتی تبدیل به یکی از شغل‌های اصلی و کمکی شهروندان شده، حضور افغانی‌ها با ماشین‌های خارجی در شهر می‌تواند خللی جدی به کار ایرانی‌ها وارد کند. صولت مرتضوی وزیر کار گفته که امروز حدود ۵ میلیون شغل در انحصار افغانی‌ها در ایران است و این در حالی است که نرخ بیکاری در کشور به هیچ وجه مطلوب نیست. حال باید دید که در ادامه تاکسی‌های پلاک افغانستان در مشهد افزایش خواهند داشت یا دولت واکنشی به این وضعیت نشان می‌دهد.