تتلو، از هنرمند تا متهم

نعیمه عطامنش

دهه‌ی هشتاد فضای متفاوتی برای موسیقی معاصر داشت. موسیقی های زیر زمینی آرام آرام ظاهر می شدند، رشد می کردند و طرفدار پیدا می کردند. هر چند ممنوع بودند اما دیده می شدند. هم می سرودند، هم می خواندند. مجوز آلبوم نداشتند اما خارج از کشور کنسرت برگزارمی کردند و در بین طرفداران کم سن خود محبوبیت ویژه‌ای پیدا می کردند.

با تلاطم های سیاسی از آن ها برای جذب آرای انتخاباتی استفاده می شد. با این حال، علیرغم همکاری های آن ها در فضاهای سیاسی، بعد از گذر از بحران، بار دیگر نادیده یا مورد حمله قرار می گرفتند یا بازداشت می شدند، در صورتی که تنها خواسته ی آن ها برگزاری کنسرت با مجوز بود؛ نهایتا بعد از نادیده گرفته شدن از کشور خارج می شدند.

هر چند به راستی تمام تلاش خود را می کردند که مطابق نظر مجوز دهندگان باشند، از خواندن آواز رزمی روی ناو، تا خواندن برای انتخابات و خواندن برای جام جهانی، با این حال به راحتی کنار گذاشته می شدند. موسیقی های آن ها هر چند از نوع موسیقی فاخر نبود، اما محبوبیت عامه داشت. چیزی که هیچ کاندید انتخاباتی از آن چشم نمی پوشید.

سرخوردگی از گرفتن مجوزهای لازم، آن ها را به مهاجرت سوق داد. شاید سرخورده، شاید بی وطن شروع به خواندن می کردند. حالا که قید مجوز را زده اند، آن چیز دیگر شده اند!

آن چه که در ظاهر می بینیم یک انسان به ضد آن چیزی شده که تا امروز بوده تبدیل شده است. در واقع، "ضد انسان" شده.

"ضد انسان"، انسانی است که از اخلاقیات فاصله گرفته، از هنر والا دور است، گاهی از عقلانیت دور می شود، و گاهی مبتذل است. با زیبایی متداول سنخیت ندارد و مفهوم جدیدی از زیبایی القا می کند با این حال به واسطه ی مدیا و رسانه متاسفانه محبوبیت دارد. "ضد انسان" کاملا محصول دوران پسامدرن است.

حالا که دغدغه ی مجوز رسمی برای آلبوم و کنسرت ندارند، همه چیز در دست رسانه است. رسانه هنرمند را بزرگنمایی می کند، خاص و ویژه نشان می دهد. این بار، بدون نگرانی از مجوز رسمی، هنرمند مهاجرت کرده همان هنرمند غربی پسا مدرن می شود. گاه چیزی برای عرضه ندارد، گاه آن چه که عرضه می کند سخیف ترین حد هنر است، اگر بتوان آن را هنر نامید. از پیمودن مسیر ابتذال واهمه ندارد؛ نه تنها ابتذال در هنر، در زندگی فردی. آن کس که محبوبیت زیادی بین نسل جوان دارد. تاثیرگذاری دارد؟ البته....نشان داده و ثابت شده که این محبوبیت ها تاثیرات فردی و اجتماعی زیادی دارند.

این پدیده اینقدر جدید است که نه می دانستند با مجوز ندادن و رسمی نکردن کار او، آن شخص به چه تبدیل می شود و نه می دانیم با این موجود بدل شده به ضد خود، با این میزان محبوبیت چه باید کرد.  باید صبر کرد و منتظر بود که نتایج این دوئل خود را نشان دهد. یک سو آن ها بودند که از محبوبیت آن ها استفاده کرده بودند و بعد آن ها را نادیده گرفتند، یک سو طرفدارانی هستند که بی هیچ غربالی تاثیر می گیرند بی آن که به نتیجه فکر کنند. چند سال، چند نسل باید گذر کند تا نتیجه ی آن را ببینیم و بدانیم چگونه با آن مواجه شویم.