چرا دولت رئیسی بیمارستان‌های آماده را افتتاح نمی‌کند؟!

ادعای روحانی که با آمارهای موجود در حوزه سلامت نیز همخوان است و خبر از وضعیت نگران‌کننده نظام سلامت کشور می‌دهد. اما نکته دیگری که روحانی به آن اشاره کرده از خبر اول نیز توجه بیشتری به خود جلب کرده است؛ اینکه دولت سیزدهم بسیاری از پروژه‌های مراکز درمانی که در دولت قبل تا ۹۰ درصد پیشرفت کرده بود را افتتاح نکرده است. این اتفاق برای دولتی که مسئولان آن علاقه زیادی به افتتاح کردن و سندزدن پروژه‌ها به نام خود دارند عجیب به نظر می‌رسد و ابهام‌های مهمی به وجود آورده است.

دولت سیزدهم پروژه‌های بیمارستانی را افتتاح نمی‌کند؟

رییس‌جمهور پیشین در جلسه با اهالی رسانه به چرایی این اتفاق و افتتاح نشدن مراکز درمانی پاسخ نداده است. اگر فرض را بر صحت این ادعا بگیریم پرسش‌های زیادی به وجود می‌آید. در شرایطی که ایران به لحاظ شاخص سرانه تخت‌‌های بیمارستانی با استانداردهای جهانی فاصله زیادی دارد، چرا این پروژه‌ها افتتاح نشده‌اند؟

بر اساس آمارهای موجود سرانه تخت بیمارستانی در ایران حدود ۱.۸ به ازای هزار نفر است. در حالی که استاندارد جهانی ۳ تخت به ازای هر هزار نفر است و در کشورهای OECD (عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی)، به طور متوسط ​​۴.۴ تخت بیمارستانی به ازای هر هزار نفر در سال ۲۰۱۹ وجود داشته است. حتی در کشورهای آسیای شرقی آمارها از این هم فراتر می‌رود و به طور مثال در ژاپن ۱۲.۸ تخت به ازای هر هزار نفر و کره جنوبی ۱۲.۴ تخت برای هر هزار دارد.

فرسودگی تخت‌های بیمارستانی در ایران را هم نباید در این آمارها از نظر دور داشت. یعنی ایران نه تنها به لحاظ تعداد مراکز درمانی و تخت‌های بیمارستانی با چالش روبه‌رو است بلکه کیفیت تجهیزات حوزه سلامت نیز بسیار پایین و روبه فرسودگی است.

سرانه تخت بیمارستانی در ایران چقدر رشد کرده است؟

به گفته سعید کریمی معاون وزیر بهداشت امروز ۱۵۵ هزار تخت بیمارستانی در کشور وجود دارد. او در مهر ۱۴۰۲ اعلام کرد که دولت سیزدهم ۱۵ هزار تخت افتتاح کرده است. این در حالی است که همزمان با این اظهارنظر محمد مهاجری فعال سیاسی در توییتی نوشت که ۹۰ درصد فرآیند ساخت ۱۵ هزار تخت در دولت روحانی انجام شده. با این حال با در نظر گرفتن همین آمارها نیز سرانه تخت‌های بیمارستانی ایران در پنجاه سال گذشته رشد بسیار کمی داشته و به هیچ وجه متناسب با افزایش جمعیت نبوده است. طبق گزارش مرکز اسناد انقلاب اسلامی ۵۷ هزار و ۹۲۷ تخت بیمارستانی تا سال ۵۶ در ایران ساخته شده است. جمعیت ایران در آن سال ۳۶ میلیون نفر بوده و به این ترتیب سرانه تخت بیمارستانی حدود ۱.۶ بوده است. امروز با جمعیت ۸۵ میلیون نفری سرانه تخت بیمارستانی حدود ۱.۸ است که رشد کمی بیش از ۴ درصدی را نشان می‌دهد.

تمرکز مراکز درمانی در پایتخت

سرانه تخت بیمارستانی پایین مساوی با کاهش دسترسی شهروندان در نقاط مختلف کشور به خدمات درمانی می‌شود. اتفاقی که امروز نیز تا حدی رخ داده و بسیاری از نقاط و شهرستان‌ها ناچار به سفر به شهر‌های بزرگ برای دسترسی به خدمات درمانی باکیفیت هستند. بخش زیادی از تعداد محدود تخت‌های بیمارستانی در کشور نیز در پایتخت است و سهم دیگر استان‌ها و کلان‌شهرها از تخت‌های بیمارستانی و خدمات درمانی باکیفیت بسیاری پایین است. تاجایی که حدود ۱۷ درصد آن‌ها در تهران است و پس از تهران، فارس با ۷.۴ درصد و اصفهان با ۷ درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند. پایین‌ترین آمار بیمارستان‌های کشور نیز مربوط به استان‌های خراسان شمالی با ۱.۱درصد، چهارمحال و بختیاری با ۱درصد، کهگیلویه و بویراحمد با  ۰.۹ درصد است.

چالشی که می‌تواند بحران شود!

ادامه این روند در سال‌های پیش‌رو با توجه به رشد جمعیت و البته حضور گسترده اتباع خارجی در ایران می‌تواند چالش‌هایی جدی برای نظام سلامت ایجاد کند. دولت پیش‌بینی کرده که تا پایان برنامه هفتم توسعه سرانه تخت بیمارستانی را به ۲.۵ برساند. اما مشخص نیست که با توجه به کسری بودجه و کمبود درآمدهای دولت سرمایه‌گذاری در این حوزه با چه اعتباراتی انجام می‌شود. اظهارنظر جدید رییس‌جمهور پیشین از یک زنگ خطر دیگر نیز خبر می‌دهد. اینکه دولت سیزدهم ممکن است حتی با وجود اعتبارات لازم نیز عزمی برای افتتاح مراکز درمانی جدید نداشته باشد. با این همه باید دید که در دو سال باقی‌مانده از عمر دولت سیزدهم چه اقداماتی برای روبه‌روشدن با این چالش انجام خواهد شد. چالشی که اگر به آن توجه نشود می‌تواند تبدیل به بحرانی در نظام سلامت ایران شود.