چین چطور از جنگ اوکراین پول به جیب می‌زد؟!

پس از یورش ارتش کرملین به خاک اوکراین و با آغاز تحریم‌های بی‌سابقه نفتی علیه مسکو، روس‌ها به دنبال مشتری‌های تازه‌ای برای نفت و گاز خود بودند. چین به عنوان بزرگترین خریدار نفت خام در جهان، با بهره‌گیری از همین جستجوی ناامیدانه، حجم بی سابقه‌ای از نفت روسی را با قیمت مقرون به صرفه خریداری کرد.

طبق آخرین اطلاعات منتشر شده از اداره کل گمرک چین، میزان واردات نفت خام روسیه به چین در سال ۲۰۲۳، با رشد ۲۴ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۲، به ۱۰۷ میلیون و ۲۰۰هزار تن رسید. این آمار، روسیه را با سبقت از عربستان سعودی، به بزرگترین تامین کننده نفت خام چین تبدیل کرد. حجم صادرات نفت خام عربستان سعودی به چین در سال ۲۰۲۳، به حدود ۸۵ میلیون و ۹۶۰هزار تن رسید که حاکی از کاهش دو درصدی نسبت به سال گذشته است. به عبارت دیگر، در حال حاضر سهم روسیه از واردات نفت چین ۱۹ درصد و سهم عربستان ۱۵درصد است.

پیشی گرفتن روسیه از عربستان، بی‌سابقه نیست. ۸ سال پیش، مسکو به بزرگترین تامین کننده نفت چین تبدیل شد. بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱ اما، سعودی‌ها، ابعاد تجارت انرژی با پکن را تقویت کرده و از مسکو پیشی گرفت. با این حال، از سال ۲۰۲۲، چینی‌ها خرید نفت ارزان‌تر روسیه را به طور چشم‌گیر افزایش داده است. با آغاز جنگ اوکراین، واردات نفت چین از روسیه با افزایش ۸ درصدی نسبت به پیش از جنگ، به حدود ۸۶ میلیون تن رسید و حالا این رقم به بیش از ۱۰۷ میلیون تن افزایش یافته است.

در سال گذشته، چین برای خرید نفت خام روسیه در مجموع  ۶۰ میلیارد و ۶۴۰ میلیون دلار هزینه کرده است. به عبارت دیگر، این به معنای میانگین قیمت واردات حدود ۵۶۶  دلار به ازای هر تن متریک است؛ یعنی حدود ۱۰ درصد ارزان‌تر از میانگین قیمتی که از سوی چین برای خرید نفت خام عربستان هزینه شده است.

تخفیف‌های نفتی روسیه، بسیار فراتر از تصور به نفع چینی‌ها تمام شده است. داده‌های گمرک نشان می‌دهند که علی‌رغم افزایش ۱۱ درصدی حجم کلی واردات نفت خام، مجموع هزینه‌ای که این کشور برای خرید نفت در سال ۲۰۲۳ کرده، با ۷.۷ درصد کاهش یافته و به ۳۳۷ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار رسیده است.

ماجرا فقط نفت نیست!

با وجود تداوم جنگ اوکراین، روابط میان پکن و مسکو در دو سال گذشته، در حوزه‌های غیرمرتبط با انرژی نیز نزدیک‌تر شده است.

مجموع تجارت بین چین و روسیه در سال ۲۰۲۳، با افزایش ۲۶ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۲، به ۲۴۰ میلیارد دلار رسید و رکورد سال‌های گذشته را شکست. در واقع، این دو کشور به هدف تعیین شده در سال ۲۰۱۹، حدود یک سال زودتر از موعد مقرر دست یافته اند.

حالا دو سال از آغاز جنگ در اوکراین، صدها برند معتبر و نام‌آشنای جهانی از روسیه فرار کرده‌اند. این امر روس‌ها را وادار کرده که برای بسیاری از کالاها، از تلفن‌های هوشمند گرفته تا خودرو در جست‌وجوی جایگزین باشند. در این بین، شرکت‌های چینی به خوبی از این وضعیت سود می‌برند.

مقامات سیاسی چین، با تاکید بر توجه به «مزیت‌های اعتماد متقابل سیاسی» و «همکاری عمیق در اقتصاد و تجارت» میان دو کشور، چشم‌انداز همکاری و شراکت‌های اقتصادی را در تمام حوزه‌ها، روشن تصور می‌کنند.