رای باطله؛ کنش سیاسی کم‌هزینه دهه هشتادی‌ها؟!

دهه هشتادی‌ها و رفتار سیاسی

زادگان دهه هشتاد به استفاده از فضای مجازی شهرت دارند و برخی می‌گویند این نسل اطلاعات مورد نیاز خود را از دنیای مجازی دریافت می‌کنند. همچنین آزادی‌های فردی و اجتماعی از مطالبات اصلی آن‌ها به حساب می‌آید. در خصوص این نسل تحلیل‌های مختلفی ارائه شده است؛ برای مثال محمدامین قانعی‌راد، جامعه‌شناس، در این باره می‌گوید: «این نسل توان آن را دارد فرهنگ موجود را نقد و فرهنگ دیگری را جایگزین کند، اما مقاومتی از سوی فرهنگ رسمی صورت می‌گیرد که تلاش می‌کند آن‌ها را به خانه براند».
چنین اظهار نظراتی مبنی بر احتمال سیاسی شدن این نسل بود و همین موضوع نگرانی‌های مختلفی را در میان برنامه ریزان و مسئولان به وجود آورد. در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ برآورد‌ها حاکی از آن است که این نسل حضور پررنگی داشته و از انفعال سیاسی خارج شدند. اما آیا این نسل در جریان انتخابات ۱۴۰۲ نیز به میدان سیاست آمده‌است؟

سن رای دادن در انتخابات مجلس ۱۴۰۲

در دو دهه اخیر میزان سن واجدین رای دادن به ۱۸ سال تمام افزایش یافته است و این موضوع در آیین‌نامه انتخابات اخیر مجلس نیز مورد تاکید قرار گرفت. در انتخابات اخیر نیز بنا به گفته رییس سازمان ثبت احوال کشور، تمامی متولدین ۱۱ اسفند ۱۳۸۴ به قبل می‌توانستند در هر دو انتخابات شرکت کنند.

حدود پنج میلیون دهه هشتادی می‌توانستند رای بدهند

بر اساس آمار‌ها جمعیت دهه هشتادی‌ها حدود ۱۲ میلیون نفر است. در انتخابات اخیر متولدین سال‌های ۱۳۸۰، ۱۳۸۱، ۱۳۸۲، ۱۳۸۳ و ۱۳۸۴ از متولدین دهه هشتاد، واجد شرایط سنی رای دادن بودند و می‌توانستند پای صندوق‌های رای بیایند.
متولدین سال ۱۳۸۰: یک میلیون ۱۱۲ هزار و ۱۹۳ نفر
متولدین سال ۱۳۸۱: یک میلیون ۱۱۲ هزار و ۱۰۴ نفر
متولدین سال ۱۳۸۲: یک میلیون و ۱۷۱ هزار و ۵۷۳ نفر
متولدین سال ۱۳۸۳: ۹۶۱ هزار ۵۷۲ نفر
متولدین سال ۱۳۸۴: یک میلیون و ۲۳۹ هزار و ۳۹۸ نفر
مجموع دهه هشتادی‌هایی که واجد شرایط سنی رای بوده‌اند: ۵ میلیون و ۶۰۶ هزار و ۸۴۰ نفر

تاثیر ۹ درصدی دهه هشتادی‌ها

بنابراعلام رسمی ثبت احوال کشور ۶۱ میلیون و ۱۷۲ هزار و ۲۹۸ نفر در کشور برای شرکت در انتخابات ۱۴۰۲ واجد شرایط بوده‌اند؛ به نظر می‌رسد حدود ۹ درصد از آن‌ها را متولدین دهه هشتاد تشکیل داده‌اند. میزان مشارکت مردم در انتخابات مجلس دوازدهم ۴۱ درصد اعلام شده است. طبق اعلام خبرگزاری دولت، از ۶۱ میلیون ایرانی واجد شرایط رای دادن، ۲۵ میلیون نفر پای صندوق‌های رای رفتند. حال از این ۲۵ میلیون نفر چند نفر از متولدین دهه هشتاد بوده‌اند؟ این سوالی است که مسئولان با ارائه آمار به راحتی می‌توانند به آن پاسخ دهند، زیرا داده‌های سنی و جنسیتی انتخابات برای تحلیل جامعه‌شناسان بسیار حائز اهمیت است.

اهمیت توجه به آرای باطله

در هر انتخاباتی میزانی از آرای باطله وجود دارد، اما انتخابات ۱۴۰۲ دومین انتخاباتی است که در آن، رای باطله نقش پررنگی دارد و جایگاهی پیدا کرده‌است. افزایش انفجاری میزان آرای باطله آیا کنشگری سیاسی جدید دهه هشتادی‌های معروف است؟
مشاهدات نشان می‌دهد که برای اغلب متولدین این دهه شرکت در انتخابات اهمیتی نداشته است، زیرا آن‌ها اقدام خود را اثرگذار نمی‌دانسته‌اند. نباید فراموش کرد که متولدین دهه هشتاد آنقدر بزرگ شده‌اند که در میدان سیاست می‌توانند نقش آفرینی کنند، اما به نظر می‌رسد بازی آن‌ها در این میدان برای کسی اهمیتی ندارد و آن‌ها نیز راه بی‌تفاوتی را برگزیده‌اند. شاید نهاد سیاست بتوانند تا حدودی ارتباط خود را با نسل‌های قدیمی حفظ کند، اما برقراری ارتباط با نسل‌های جوان‌تر نیازمند روش‌های جدیدتر است. زیرا نسل جدید نیز برای کنشگری خود در حوزه‌های مختلف به سراغ روش‌های جدید می‌رود. شاید رای سفید در عین شرکت در انتخابات راهی کم‌هزینه برای کنشگری سیاسی دهه هشتادی‌ها باشد.
در انتخابات بعدی، اما درصد بیشتری از متولدین این دهه می‌توانند در انتخابات شرکت کنند و لذا مشارکت و یا عدم مشارکت آن‌ها نیز تاثیر بیشتری خواهد داشت. اگر همین روال ادامه یابد می‌توانیم این فرض را مطرح کنیم که در انتخابات بعدی میزان آرای باطله افزایش خواهد یافت.