جنگ ۷ اکتبر، چگونه بر روابط امارات و اسراییل تاثیر گذاشت؟

تا چندین سال پیش، بسیاری از شهروندان امارات تمایل داشتند با آب‌وتاب درباره روابط تازه‌پاگرفته کشورشان با اسرائیل صحبت کنند؛ اسرائیل به تازگی روابط خود را با امارات از طریق توافقی با میانجی‌گری آمریکا برقرار کرده بود. همچنین گروه‌های تجاری برای هدایت سرمایه‌گذاری بین دو کشور به وجود آمده بودند و دو زن اماراتی و اسرائیلی درحالی‌که دست در دست هم در بالای آسمان خراشی در دبی بودند، با یکدیگر عکس گرفتند. در آن زمان مقامات آمریکایی، اماراتی و اسرائیلی پیش‌بینی کرده بودند توافق موسوم به توافق ابراهیم، منجر به گسترش صلح در سراسر خاورمیانه می‌شود.

اکنون اما که بمباران چندماهه غزه، خشم مردم منطقه از اسرائیل را برانگیخته، تعداد موافقان اماراتی این توافق روزبه‌روز کمتر می‌شود. در همین راستا تاجری اماراتی که زمانی روابط اقتصادی بین امارات و اسراییل را تبلیغ می‌کرد، از شورای بازرگانی امارات-اسرائیل استعفا کرده است. اگرچه برخی از اماراتی‌ها از این توافق، ناامید شده‌اند اما با استناد به سابقه دولت خودکامه و مستبد خود در دستگیری منتقدان، گفته‌اند که از صحبت علنی درباره این موضوع می‌ترسند.

معاون رئیس پلیس دبی، یکی از چهره‌هایی است که درباره این موضوع به صورت علنی صحبت کرد. او گفت: «اعراب واقعاً خواهان صلح بودند» و اسرائیل «اثبات کرده است که نیت‌های شیطانی دارد». تحلیلگران معتقدند که به احتمال زیاد امارات و اسرائیل از توافق خارج نخواهند شد و روابط با امارات یک راه نجات دیپلماتیک برای اسرائیل باقی می‌ماند.

درحالی‌که روابط اسراییل با سایر کشورهای عربی خدشه‌دار شده، اما همین ارتباط اندک با امارات، میلیاردها دلار تجارت و روابط عمومی مثبت را در کشورهای غربی برای امارات به ارمغان آورده است. محمد بهارون، رئیس مرکز تحقیقات دبی گفته‌است که مسیر کنونی جنگ برای توافقنامه‌ها یا امنیت خاورمیانه نویدبخش نیست. او دراین‌باره گفت: «این یک مشارکت است و اگر یکی از شرکا حقوق خود را پرداخت نکند، دیگر مشارکتی باقی نخواهد ماند».

به گفته مقامات بهداشت غزه، خشم نسبت به اسرائیل و متحد اصلی آن، آمریکا، در جهان عرب به دلیل بمباران و تهاجم اسرائیل به غزه که منجر به کشته شدن بیش از سی‌هزار فلسطینی شده و دو میلیون نفر دیگر را در معرض آوارگی گسترده قرار داده، افزایش یافته است. زمستان دیپلماتیک باعث شده است که سفارت و کنسولگری اسرائیل در امارات به‌عنوان تنها نمایندگی دیپلماتیک کاملاً فعال این رژیم در جهان عرب باشد. در همین راستا چندین شرکت هواپیمایی دولتی نیز پروازهای خود را به حالت تعلیق درآوردند و امارات را تنها کشوری در خاورمیانه باقی گذاشتند که مردم در آن می‌توانند مستقیماً به اسرائیل پرواز کنند. علی‌رغم فشارها اما مقامات اماراتی می‌گویند که قصدی برای قطع روابط با اسراییل ندارند.

دولت امارات در بیانیه‌ای کتبی به نیویورک تایمز تاکید کرد که مقامات اماراتی از روابط خود با اسرائیل برای تسهیل ورود کمک‌های بشردوستانه به غزه و همچنین درمان زخمی‌های غزه که به امارات منتقل شده‌اند، استفاده کرده‌اند. امارات متحده عربی معتقد است که حفظ ارتباط دیپلماتیک و سیاسی در مواقع دشواری مانند آنچه که شاهد آن هستیم، مهم است.

در اواخر فوریه «نیر برکات» وزیر اقتصاد اسرائیل، اولین وزیر اسرائیلی بود که از ۷ اکتبر، با شرکت در گردهمایی سازمان تجارت جهانی، از امارات دیدن کرد. او در مصاحبه‌ای گفت که پس از دیدار با مقامات اماراتی «بسیار خوشبین» است؛ او در این باره گفت: «درحالی‌که جنگ هنوز در جریان است کمی حساسیت وجود دارد، اما دو کشور منافع همسویی دارند و توافق ابراهیم برای همه ما بسیار استراتژیک است.»

به گفته «نوآ گاستفروند»، از بنیانگذاران اسرائیلی «منطقه فناوری» (گروهی که کارآفرینان و سرمایه‌گذاران فناوری امارات و اسرائیل را به هم پیوند می‌دهد)، مرحله رمانتیک پیمان ابراهیم به نوعی از بین رفته و اکنون ما وارد مرحله واقع‌بیانیه درک این موضوع شده‌ایم که آسان نخواهد بود. این توافقنامه که در سال ۲۰۲۰ امضا شد و نتانیاهو و ترامپ از آن به عنوان یک نقطه عطف یاد کردند؛ اما محمدبن‌زاید تأکید کرد این توافق با هدف توقف الحاق بیشتر سرزمین‌های فلسطین توسط اسرائیل امضا شده است.

طی چندسال بعد، صدها هزار گردشگر اسرائیلی به امارات سرازیر شدند و در سال ۲۰۲۲، این کشور ۲.۵ میلیارد دلار تجارت با اسرائیل را گزارش کرد. همچنین تعداد انگشت‌شماری رستوران اسرائیلی در دبی افتتاح شد. اما به سرعت شکاف‌هایی در میان اماراتی‌های ناامید پدید آمد، زیرا شاهد گسترش شهرک‌های یهودی در کرانه باختری و تشکیل راست‌گراترین دولت در تاریخ خود بودند. برنامه‌های متعدد «نتانیاهو» برای بازدید از امارات هرگز محقق نشد. این توافقنامه شامل کشورهایی مانند عمان یا قطر نشد. درحالی که مقامات سعودی مذاکراتی را با مقامات آمریکایی برای به رسمیت شناختن احتمالی اسرائیل دنبال کرده‌اند، آنها علاقه‌ای به پیوستن به این توافقنامه ندارند - و خواستار امتیازات سنگین هستند.

در کنفرانسی در ماه سپتامبر «انور قرقاش» یکی از مقامات ارشد اماراتی، گفت که روابط امارات با اسرائیل «دوران سختی را سپری می‌کند». تنش‌ها از زمان آغاز جنگ تنها بدتر شده است. «ضحی خلفان»، معاون رئیس پلیس دبی، در رسانه‌های اجتماعی انتقاد شدیدی از اسرائیل منتشر کرده و گفته است که رهبران اسرائیل «لایق احترام نیستند»؛ او در ماه ژانویه نوشت: «امیدوارم همه رهبران عرب در موضوع برخورد با اسرائیل تجدید نظر کنند.»

چندین اماراتی از مصاحبه درمورد جنگ غزه یا روابط امارات با اسرائیل خودداری کردند؛ یک اماراتی ۲۰ ساله به شرط فاش نشدن نامش پذیرفت که صحبت کند. او احساسات متنقاض را اینگونه توصیف کرد؛ درحالی‌که از یک زندگی راحت، در میان آسمان‌خراش‌های درخشان و کافی‌شاپ‌های خاص لذت می‌برد، تصاویر مرگ و ویرانی از غزه پخش می‌شد؛ او گفت که رابطه با اسرائیل تضعیف‌کننده بود، به‌ویژه به این دلیل که او و بسیاری از اماراتی‌ها به گونه‌ای تربیت شده‌اند که فلسطینی‌ها را برادرانی می‌دانند که باید از آنها حمایت کنند و اکنون بر این باور است که توافقنامه ابراهیم تلاشی برای جلب حمایت متحدان غربی امارات بود. او گفت که این به او احساس می‌کند که ارزش‌های کشورش برای فروش است.

تاکنون، مقامات اماراتی با تمرکز بر کمک به غزه، با لفاظی‌های تند فزاینده نسبت به اسرائیل، و درخواست آتش‌بس و ایجاد کشور فلسطینی، به جنگ پاسخ داده‌اند. تا امروز قوی‌ترین اظهارات یک مقام اماراتی از سوی «لانا نصیبه» نماینده این کشور در سازمان ملل بیان شد. او «حملات بی‌رویه اسرائیل به نوار غزه» را محکوم کرد و گفت کرد که اشغال کرانه باختری توسط اسرائیل غیرقانونی است و خواستار عواقب آن شد. او همچنین ماه گذشته در کنفرانسی در دبی گفت که دولت امارات مایل به تامین مالی بازسازی غزه بدون مسیر "غیرقابل بازگشت" به یک کشور فلسطینی نیست.

«محمد دحلان» یک تبعیدی با نفوذ فلسطینی و مشاور نزدیک رئیس جمهور امارات، در مصاحبه‌ای اظهار داشت که حاکمان عرب نسبت به «نتانیاهو» خشمگین شده‌اند. قبل از جنگ، نتانیاهو و مقامات دولت بایدن چشم خود را به یک جایزه بزرگتر از روابط با امارات دوخته بودند که معامله اسرائیل با عربستان سعودی بود. محققان می‌گویند که این چشم انداز اکنون به طور فزاینده‌ای دور از دسترس به‌نظر می‌رسد.

ماه گذشته «هشام الغنام»، یک استاد دانشگاه، در یک مجله سعودی نوشت: «اسرائیل برای هرکسی که با آن درگیر است به یک بار اخلاقی تبدیل شده است. اعراب به این نتیجه رسیده‌اند که اگرچه صلح با اسرائیل هنوز قابل تصور است، اما دیگر مطلوب نیست».

در جریان دیدار آقای برکات، تصویری از وزیر اسرائیل و وزیر بازرگانی عربستان سعودی در حال تبادل کارت ویزیت در یک رویداد در شبکه‌های اجتماعی دست به دست شد. دولت عربستان سعودی فوراً عمدی بودن این دیدار را تکذیب کرد.

دولت سعودی در بیانیه ای اعلام کرد: «یک فرد ناشناس برای سلام و احوالپرسی به وزیر مراجعه کرد و بعداً خود را وزیر اقتصاد دولت اشغالگر اسرائیل معرفی کرد». برکات در پاسخ به سوالی درباره واکنش عربستان سعودی گفت: «ما دوست داریم با همه کشورهای صلح‌طلب منطقه همکاری کنیم.»