ترکیه پس از شکست بی‌سابقه انتخاباتی اردوغان کجا می‌رود؟

 اردوغان در یک سال گذشته تدارکات زیادی دیده بود تا حزب عدالت و توسعه بتواند در انتخابات شهرداری‌ها نیز به کامیابی برسد و شخصا تبلیغات نامزد‌های حزب برای شهر‌های مهمی که به آن‌ها اشاره شد را به عهده گرفت. در این مسیر اما اردوغان شکست خورد؛ شکستی که رییس جمهور فعلی آن را «نقطه عطف» برای حزبش می‌داند، اما مخالفان آن را «پیام ملت» می‌خوانند.

پیروزی مخالفان دولت بدون ائتلاف

«اکرم امام اوغلی» شهرداری استانبول از سال ۲۰۱۹ توانست با اختلاف ۱۰ درصدی دوباره رقیب اسلام‌گرای خود را شکست دهد. این در حالی است که ائتلاف جمهوری خواهان دو حزب اصلی خود یعنی «عدالت و توسعه» و «جنبش ملی» را حفظ کرده بود، اما در اپوزیسیون «ائتلاف خلق»، تا حد زیادی از هم پاشید و احزاب آن تقریباً به تنهایی در انتخابات شرکت کردند. با این همه در آنکارا هم منصور یاواش، شهردار فعلی پایتخت که او هم از حزب جمهوریخواه خلق است، با قاطعیت برنده شد. ازمیر که همواره پایگاه حزب جمهوری‌خواه خلق بوده مطابق انتظار به نامزد حزب جمهوری‌خواه خلق رای داد. تا اینجا نتایج شبیه دوره قبل بود، اما اختلاف اصلی در صدرنشینی حزب جمهوری خواه خلق در مجموع آرا بود. این حزب توانست با ۳۷ درصد آرا در مقابل ۳۵ درصد حزب عدالت و توسعه اردوغان برای نخستین بار در ۳ دهه گذشته پیروز نهایی انتخابات شود. در این انتخابات البته ۳۲ حزب دیگر نیز نامزدهایی داشتند که روی هم توانستند یک چهارم آرا را به دست آورند. موضوعی که نشان‌دهنده تکثر سیاسی انتخابات و نمایندگی سلایق مختلف در اداره امور استان‌ها بود.

چرا پیروزی در شهرهای بزرگ مهم است؟

با پیروزی دوباره امام اوغلی در استانبول حالا او به عنوان رقیب سیاسی جدی اردوغان و حزبش شناخته می‌شود. به ویژه اگر بدانیم که اردوغان نیز پیش از رسیدن به قدرت شهردار استانبول بود. حالا، اما سه شهر بزرگ ترکیه با منابع مالی گسترده امکانات زیادی را در اختیار مخالفان اردوغان قرار می‌دهد تا خیز بزرگی برای پیروزی در انتخابات آتی ریاست جمهوری و پارلمان بردارند. حتی برخی زمزمه‌های تلاش مخالفان برای برگزاری انتخابات زودهنگام با جلب رای اکثریت در پارلمان را مطرح کرده‌اند. هرچند که این کار بسیار دشوار است و حزب اردوغان به تازگی اکثریت مجلس را به دست آورده است. امام اوغلو پس از پیروزی به هزاران طرفدار خود گفته «کسانی که پیام ملت را درک نمی‌کنند، در نهایت شکست خواهند خورد.» این موضع‌گیری نشان می‌دهد که عزم این سیاست‌مدار ۵۳ ساله برای ادامه مسیر جزم است. به ویژه آنکه در انتخابات آتی ریاست جمهور دیگر اردوغان نامزد نیست و این کار را برای پایان دادن به حکمرانی سه دهه‌ای اسلام‌گرایان در ترکیه آسان‌تر می‌کند. البته امام اوغلی در این راه تنها نیست و از منصور یاواش شهردار فعلی پایتخت نیز به عنوان دیگر چهره‌ متنفذ برای انتخابات آتی ترکیه یاد می‌شود. 

مشارکت ۷۷ درصدی برای انتخاب ۱۳۹۳شهردار 

انتخابات شهرداری‌های ترکیه با مشارکت ۷۷ درصدی از میان بیش از ۶۱ میلیون واجد شرایط برگزار شد. این درصد مشارکت از انتخابات ریاست جمهوری حدود ۱۰ درصد کمتر است، اما همچنان آمار بالایی محسوب می‌شود. در انتخابات مجلس که یک ماه پیش در ایران برگزار شد آمار مشارکت به ۴۱ درصد رسید. انتخابات شهرداری ترکیه که هر پنج سال یک بار در تمامی ۸۱ استان این کشور از جمله ۳۰ کلان‌شهر استانبول، آنکارا، ازمیر، بورسا، آدانا، قونیه، آنتالیا، هاتای، غازی‌انتپ و شهر‌های شمال دریای سیاه و... و همچنین در ۵۱ شهر و ۹۲۲ منطقه، علاوه بر ۳۹۰ شهر برگزار می‌شود. تعداد کل شهرداران منتخب به ۱۳۹۳ نفر و بیش از ۳۲ هزار کدخدا یا مختار در شهر‌ها و روستا‌ها می‌رسد. احزاب مختلف برنامه‌ها و شیوه‌های متفاوتی برای اداره استان‌ها و شهرها دارند و به همین دلیل مردم انتخابات را در آینده شهرهای خود کاملا موثر می‌دانند. 

آغاز یک پایان برای سیاست‌مدار کهنه‌کار؟

با شکست سیاسی اردوغان به نظر می‌رسد که فضای سیاسی در ترکیه در حال چرخش به سمت مخالفان باشد. به ویژه آنکه حزب اسلامگرای «رفاه نوین» نیز توانسته تا با مواضعی تندتر در مسائل مختلف از جمله حمایت از فلسطین برخی از طرفداران اردوغان را به خود جلب کند. با این زمان به زودی مشخص می‌کند که آیا انتخابات شهرداری‌های ترکیه آغاز پایان اردوغان و حزب او خواهد بود یا نقطه عطفی برای آینده سیاسی رییس‌جمهور فعلی.