چرا هیچ نهادی به فکر ایمن‌سازی اماکن تفریحی نیست؟

به تازگی سقوط یک دختر ۱۷ ساله از وسایل بازی پارک مادر هشتگرد منجر به مصدومیت شدید او شده‌است. سطح هوشیاری او مطلوب نیست و اکنون در کما است. تا لحظه تنظیم این گزارش، منابع رسمی هیچ اطلاعات دقیقی از چگونگی سقوط او نداده‌اند.

شهربازی‌ها همواره به عنوان یکی از اماکن تفریحی برای خانواده‌ها و کودکان شناخته می‌شوند. در سال ۱۴۰۳، شهربازی‌های ایران شاهد حوادث ناگواری بوده‌اند که سوالات جدی درباره ایمنی و نظارت در این مکان‌ها را مطرح کرده است. این حوادث نه تنها باعث مصدومیت شدید و مرگ تعدادی از افراد شده‌، بلکه نگرانی‌هایی را نیز از احتمال تکرار قریب‌القوع این حوادث ایجاد کرده‌است. در نگاه اول، بسیار به درستی فکر می‌کنند که سازمان استاندارد در این باره وظیفه و مسئولیت دارد اما شهرداری‌ها وظایف نظارتی مهم‌تری دارند. شهرداری‌ هر شهر، متولی امور ایمنی شهربازی‌‌ها است. همین حادثه ضعف شهرداری در زمینه نظارت را نشان می‌دهد. 

شهربازی‌های حادثه خیز

۵ مرداد ۱۴۰۳سقوط چرخ و فلک در «پارک کاشانی تربت حیدریه» منجر به مصدومیت ۷ نفر شد. بعد از گذشت بیش از یک ماه، هنوز علت این حادثه مشخص نشده‌است. در تاریخ ۲۷ تیر امسال نیز دستگاه اسکیت U «پارک چیتگر تهران» دچار نقص فنی شد. در این حادثه ۱۵ نفر گرفتار شدند و توسط ماموران آتش‌نشانی نجات یافتند. رئیس انجمن صنفی شهربازی داران ایران علت این حادثه را «قفل شدن ترمز دستگاه» عنوان کرد. حادثه «پارک ساوجبلاغ» سومین اتفاقی بود که در شهربازی‌ها آن هم در ۵ ماه گذشته رخ داده‌است. سقوط تاب زنجیره‌ای در تاریخ ۱۸ تیر ۱۴۰۲ منجر به مصدومیت ۹ نوجوان شد. این حادثه در شهربازی «نارژوان اصفهان» اتفاق افتاد؛ پارگی سیم بکسل جک، علت سقوط تاب گردان این شهربازی اعلام شد. همچنین حادثه شهربازی «پارک شادی یزد» در ۴ مهر ۱۴۰۲ منجر به فوت یک نوجوان ۱۲ ساله شد. او بر اثر برخورد با قطار بازی دچار تروما شدید در ناحیه پشت سر شد و پس از انتقال به بیمارستان فوت کرد. این حادثه به دلیل عدم رعایت استاندارد‌های ایمنی رخ داد.

ضعف نهاد‌های ناظر

شرکت‌های «بازرسی کیفیت و استاندارد» در زمینه ترخیص وسایل تفریحی، بررسی مدارک فنی و صدور گواهینامه انطباق وسایل تفریحی، بازرسی فرایند ساخت وسایل تفریحی در کشور سازنده و صدور گواهینامه بازرسی وظایف متعددی دارند. سازمان استاندارد، سازمانی است که در جهت حمایت از مصرف‌کنندگان موظف به تأیید کالا‌ها و خدماتی است که به مشتریان ارایه می‌شود. سازمان استاندارد در تأیید دستگاه‌هایی که در شهربازی‌ها حادثه می‌آفرینند نفش دارد. از سوی دیگر شهرداری‌ها، سالانه باید گزارشی به سازمان مدیریت بحران ارسال کنند. داده‌ها نشان می‌دهند که مدیریت اکثر شهربازی‌های تهران به پیمانکاران سپرده شده و این افراد در برخی مواقع برای صرف هزینه کمتر، در بررسی‌های دوره‌ای و تعویض قطعات کوتاهی می‌کنند. خطرناک بودن چنین مسائلی نشان می‌دهد که شهرداری‌ها باید نظارت جدی بر این حوزه داشته باشند. همچنین هر سه ماه یک بار، شهرداری‌ها باید از این مراکز بازرسی و گواهی تائید ایمنی صادر کنند.

تلاش‌های خبرنگار فراز برای پیگیری علل افزایش حوادث شهربازی‌ها از سازمان استاندارد متاسفانه بی‌پاسخ ماند، اما حوادث تلخ در شهربازی‌های ایران، نشان‌دهنده مشکلات جدی در حوزه ایمنی و نظارت بر این مراکز تفریحی است. با توجه به تکرار حوادث در ماه‌های اخیر، نیاز به بازنگری جدی در قوانین و مقررات ایمنی و همچنین افزایش نظارت و کنترل بر عملکرد دستگاه‌ها و تجهیزات شهربازی‌ها به شدت احساس می‌شود. از سوی دیگر، مسئولان باید به سرعت اقدام به تعمیر و نگهداری منظم و دقیق تجهیزات شهربازی‌ها کنند تا از بروز نقص‌های فنی جلوگیری شود.