کافه‌ها و رستوران‌ها می‌توانند مالیات بر ارزش افزوده دریافت کنند؟

مالیات بر ارزش افزوده یکی از انواع مالیات‌های غیرمستقیم و مالیات مصرفی است. طبق قانون، تمامی رستوران‌هایی که دارای محل مناسب برای ارائه خدمات شامل نشانی ثبت‌شده و فضای فیزیکی برای نشستن مشتریان هستند، باید مالیات بر ارزش افزوده را از مشتریان خود دریافت کنند.

قانون درباره مالیات بر ارزش افزوده چه می‌گوید؟

رستوران‌ها، چلوکبابی‌ها، سالن‌های غذاخوری، سفره‌خانه‌های سنتی، آشپزخانه‌ها و اغذیه‌فروشی‌های زنجیره‌ای، موظف به پرداخت مالیات هستند. اما طبق قوانین مالیات بر ارزش افزوده، جگرکی‌ها، بریان فروشی، حلیم و آش فروشی، ساندویچ فروشی، اغذیه و پیتزا فروشی (غیر زنجیره‌ای) و فست‌فود‌های تک شعبه‌ای از پرداخت این مالیات معاف‌اند و در صورت اخذ مالیات بر ارزش افزوده از مشتریان، جریمه می‌شوند. مبلغ کل فاکتور‌ها در نحوه محاسبه مالیات بر ارزش افزوده تاثیر دارند. در سال ۱۴۰۳، نرخ مالیات بر ارزش افزوده برای رستوران‌ها و مراکز مشابه ۱۰% است که شامل ۶.۵% مالیات و ۳.۵% عوارض می‌شود. حتی برای نوشیدنی‌های بسته بندی شده و آماده نیز باید مالیات پرداخت شود: نرخ مالیات بر ارزش افزوده برای نوشابه‌های قندی گازدار و بدون گاز متفاوت است. برای تولیدات داخلی ۱۶% و برای واردات ۳۶% است.

راه دور زدن قوانین چیست؟

در این شرایط برخی از مشاغلی که معاف از پرداخت مالیات هستند مالیات بر ارزش افزوده را از مشتریان خود دریافت می‌کنند که این کار غیر قانونی است. از سوی دیگر «حق سرویس» مدت‌ها است که برخی از فاکتور‌ها اضافه شده‌است. بر اساس ماده ۵۷ قانون اصلاح قانون نظام صنفی مصوب سال ۱۳۹۲ هر نوع عملی که منجر به افزایش بهای کالا یا خدمت به زیان خریدار شود از مصادیق گران‌فروشی است. بر همین اساس دریافت حق سرویس از مشتریان اقدامی غیرقانونی است.

مالیات ارزش افزوده از جیب خریدان به جیب فروشنده

در حالی که به گفته رییس اتحادیه رستوران‌داران و سلف‌سرویس‌های تهران «رستوران‌های دارای گواهی پرداخت می‌توانند از مشتریان خود مالیات بر ارزش افزوده دریافت کنند» برخی از شهروندان در تجربیات خرید خود متوجه شده‌اند که تعدادی از رستوران‌ها مالیات بر ارزش افزوده را به منبع درآمدی خود تبدیل کرده‌اند. به عبارتی دیگر وقتی خریداران «کد اقتصادی» رستوران‌ها را برای ثبت مالیات درخواست می‌کنند، پاسخی به آنها داده نمی‌شود. در این شرایط، مالیاتی که بر اساس قانون باید به دولت پرداخت شود به جیب فروشندگان برای کسب سود بیشتر می‌رود. یکی از شهروندان در این باره به فراز می‌گوید: «من هربار به سفر رفته‌ام چنین تجربه‌ای داشته‌ام که ده درصد مالیات بر ارزش افزوده پرداخت کرده‌ام، اما فروشنده کد اقتصادی برای ثبت آن را به من نداده است. یک بار که بسیار پیگیری کردم، فروشنده مبلغ مالیات بر ارزش افزوده را به من برگرداند.»

برخورد جدی با قانون‌شکنان

دکتر «سیاوش غیبی پور» کارشناس مسائل اقتصادی و امور مالیاتی در این باره به فراز می‌گوید: «در صورتی مشتریان موظف به پرداخت مالیات ارزش افزوده هستند که فاکتور برای آنها صادر و در آن مبلغ مالیات ذکر شود. این فاکتور است که امکان راستی‌آزمایی را فراهم می‌کند و مشتری می‌تواند پیگیری کند. بسیاری از فعالین این حوزه مشمول مالیات بر ارزش افزوده نیستند. اگر مشتری متوجه شد که فروشنده کد مالیاتی ندارد می‌تواند به نزدیک‌ترین اداره امور مالیاتی به شکل حضوری و تلفنی مراجعه و شکایت ثبت کند. زیرا به شدت با چنین مواردی برخورد می‌شود.»

نقض قوانین مالیاتی، به ویژه در حوزه مالیات بر ارزش افزوده، از جمله مسائلی است که می‌تواند پیامد‌هایی برای اعتماد مشتریان و شفافیت بازار به همراه داشته باشد. در حالی که دریافت این مالیات باید به عنوان منبع درآمدی برای دولت باشد، برخی از فروشندگان با استفاده از عدم آگاهی مردم، این مبلغ را به سود خود تبدیل می‌کنند. نیاز به نظارت و اطلاع‌رسانی دقیق‌تر و همکاری مردم در گزارش موارد تخلف، می‌تواند به شفافیت بیشتر و بهبود اجرای قوانین مالیاتی در این حوزه کمک کند.