اجلاس کاپ ۲۹؛ دیگر باکو هم برای اسرائیلی‌ها امن نیست!

اجلاس کاپ-۲۹، مهم‌ترین رویداد بین‌المللی است که هر سال پیرامون کنوانسیون تغییرات اقلیمی سازمان ملل برگزار می‌شود. سالانه نمایندگان بیش از ۱۰۰ کشور در سراسر دنیا، از جمله رهبران سیاسی هر کشور در این کنفرانس شرکت می‌کنند. همین، امکان رایزنی‌های دوجانبه و حتی چندجانبه را برای طرفین حاضر در این رویداد فراهم می‌کند. با این حال، اجلاس امسال با میزبانی جمهوری باکو و حضور نماینده اسرائیل، آن را با چند چالش مهم روبه‌رو کرده است.

حمایت از کدام محیط زیست؟!

چالش نخست، مربوط به سیاست‌گذاری‌های حوزه انرژی در باکو است. وابستگی جمهوری باکو به سوخت‌های فسیلی هر ساله در حال افزایش است و همین موجب شده تا انتشار گاز‌های گلخانه‌ای نیز در این منطقه افزایش پیدا کند. باکو در سال ۲۰۲۳، بیش از ۴۲ میلیون تُن‌متر گاز گلخانه‌ای تولید کرده که نسبت به سال ۲۰۲۲، افزایش ۱۰ میلیون واحدی داشته است. به همین دلیل، برگزاری یکی از مهم‌ترین رویداد‌های مقابله با انتشار گاز‌های گلخانه‌ای در باکو، شاید به مانعی در پیشبرد سیاست‌های سریع و چندجانبه برای کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی تبدیل شود.

از این مهم‌تر، میزبانی شائبه‌برانگیز باکو و اقدام قابل تامل دولت الهام علی‌اف در دعوت از نمایندگان اسرائیل است. در شرایطی که دولت اسرائیل پس از هفتم اکتبر سال گذشته و استمرار نسل‌کشی در غزه، در بسیاری از مجامع جهانی طرد شده و زیر تیغ انتقاد بسیاری از دولت‌ها و ملت‌ها قرار گرفته است، دعوت از نمایندگان این دولت به یک اجلاس رسمی بین‌المللی، می‌تواند در جهت رسمیت دادن بیشتر به آن و تلاشی در جهت سفیدشویی جنایاتش صورت گرفته باشد.

شعبه‌ی دوم تل‌آویو!

رفتار دولت جمهوری باکو در طول سال گذشته و همچنین روابط حسنه این کشور با اسرائیل که از ایام گذشته تا امروز ادامه داشته، شائبه‌ها از نقش‌آفرینی دولت علی‌اف برای سفیدشویی اسرائیلی‌ها را تقویت می‌کند. باکو، تنها کشور در همسایگی ایران است که از گذشته‌های دور تا امروز با اسراییل شراکت تجاری، ژئوپلیتیک و راهبردی دارد. این شراکت به جایی رسیده که امروز بیش از ۱۴۰ کمپانی اسرائیلی در باکو در زمینه‌ها گوناگون فعالند و اسرائیل نیز حدود ۴ درصد نفت مورد نیازش را از باکو خریداری می‌کند. به عبارت دیگر، سرنوشت اقتصادی جمهوری باکو تا حدود زیادی به سرنوشت اسراییل گره خورده است.

یک ماه پیش از آغاز اجلاس کاپ-۲۹ در باکو، دولت الهام علی‌اف طی آخرین تلاش‌ها برای اظهار وفاداری به بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل با برگزار رویدادی در شهر گنجه، دیدار معاون سفیر اسرائیل با یهودیان این شهر را ترتیب داده بود. معاون عملیاتی سفیر اسرائیل در باکو، درست همزمان با ادامه نسل‌کشی در نوار غزه، با گل‌های سرخی که در دست داشت به گنجه رفت و به نشان دوستی تل‌آویو و باکو، با یهودیان این شهر دیدار کرد.

حتی باکو هم دیگر برای اسرائیلی‌ها امن نیست...

مجموع این شائبه‌ها کنار یکدیگر باعث شده که حضور اسرائیل در اجلاس کاپ-۲۹ سال جاری با حاشیه‌های زیادی همراه باشد. «اسحاق هرتزوگ»، رییس رژیم اسرائیل از ماه‌ها پیش اعلام کرده بود که که در بیست‌ونهمین نشست تغییرات اقلیمی سازمان ملل شرکت خواهد کرد. هرتزوگ قرار بود در رأس هیاتی ۱۰۰ نفره، از نخستین روز این رویداد در باکو حضور داشته باشد. در همین راستا، دولت جمهوری باکو هم‌زمان با رسانه‌های اسرائیلی، تبلیغات گسترد‌ه‌ای را آغاز کرده بود. با این حال، در پنجمین روز از برگزاری اجلاس، رسانه‌های اعلام کردند که سفر رییس رژیم اسرائیل به باکو لغو شده و هیأت اسرائیلی، «تحت تدابیر شدید امنیتی و بدون حضور هرتزوگ» در اجلاس حاضر خواهند شد.

اصرار دولت الهام علی‌اف به سفیدشویی جنایات اسرائیلی‌ها در پوشش یک اجلاس محیط‌زیستی، اما خشم جامعه جهانی را برانگیخت. در پی این اقدامات، کارزاری جهانی را با مطالبه تحریم حضور نماینده اسرائیل در باکو به راه انداخت. همزمان با تجمع‌های اعتراضی در باکو چند کشور دیگر، خبر‌هایی از «خنثی‌سازی یک بمب در فرودگاه باکو» و بازداشت یک روحانی شیعه و یک فعال محیط زیست در باکو نیز در رسانه‌ها منتشر شد. کار به جایی رسید که به هیات اسرائیلی گفته شد به شکلی مخفیانه و بدون جلب توجه در نشست‌ها حاضر شده و از عبور و مرور در خیابان و اماکن عمومی پرهیز کنند.

پیش از برگزاری این اجلاس نیز کارزاری با عنوان «نه به اجلاس صهیونی باکو» برای تحریم حضور اسرائیل در آن شکل گرفته بود. احتمال حضور مسعود پزشکیان، رییس جمهوری ایران در رویداد کاپ-۲۹ نیز انتقاد بعداد قابل توجهی از رسانه‌های کشور را برانگیخت.