عبدالرحمن فتاحی کیست: از زندان رجایی‌شهر تا مسجد اموی دمشق!

در روزهای اخیر، رسانه‌های فارسی به نقل از منابع غیررسمی مدعی شدند که «عبدالرحمن فتاحی»، زندانی پیشین کرد، به عنوان معاون «ابومحمد جولانی» در امور ایران فعالیت می‌کند. هرچند هنوز هیچ رسانه رسمی این خبر را تایید نکرده است، شواهد نشان می‌دهد که فتاحی از اعضای بلندپایه هیئت تحریر شام است و روز جمعه نیز در نماز جمعه مسجد اموی شرکت داشت.

درود بر تروریست‌ها، از بن‌لادن تا زرقاوی

جدیدترین تصاویر منتشرشده از عبدالرحمن فتاحی، مربوط به جشن روز جمعه هیئت تحریر شام در مسجد اموی دمشق است. او در این ویدئو به زبان کردی می گوید: «درود، سلام، تقدیر ور حمت خداوند بر آنانی که در جهاد معاصر استاد و معلم ما بودند ... رحمت و برکت خداوند بر اسامه بن لادن، حکیم امت ایمن الظواهری، بر روح پاک ابومصعب زرقاوی، ... و بر تمامی مجاهدانی که روزگاری برای پیروزی و تحقق این فتح مبارک تلاش کردند.»

سرگذشت عبدالرحمن فتاحی نشان می‌دهد که او شاگرد کوشای مکتب جهادگرایی و از اعضای فعال القاعده در منطقه بوده است. ایران‌وایر در گزارشی که سال ۱۳۹۶ منتشر شده است، می‌نویسد: «ملاعبدالرحمن فتاحی، اهل منطقه «موکریان» در استان آذربایجان غربی را سال‌هاست که اهل سنت کردستان می‌شناسند.»

به گزارش روداو (خبرگزاری فعال در کردستان عراق)، فتاحی اوایل دهه ۹۰ میلادی، به کردستان عراق می‌رود تا در حوزه علمیه رانیه تحصیلات مذهبی خود را تکمیل کند. او در آن جا با «عبدالقادر توحیدی»، از رهبران بنیادگرا، آشنا می‌شود و تحت تاثیر او، به «جهاد» و «قتال» علاقه‌مند می‌شود.

تبلیغ جهاد و قتال از منبر مسجد

اواسط دهه ۹۰ میلادی، زمزمه‌هایی مبنی بر افزایش حضور اعضای القاعده در ایران به گوش می‌رسد و گروه‌های سلفی جهادی در مناطق سنی‌نشین ایران، به‌ویژه کردستان، شکل گرفتند. وظیفه این گروه‌ها جذب نیرو و اعزام آن‌ها به میادین جهاد در کشورهای دیگر بود. عبدالرحمن فتاحی اواخر دهه ۹۰ به ایران بازمی‌گردد و «جنبش اسلامی اهل سنت ایران» را که رویکردی بنیادگرا داشت، احیا می‌کند.

این جنبش با گروه‌های جهادی منطقه از جمله «انصارالاسلام» همکاری داشت که در سال ۲۰۰۱ از سوی اعضای طالبان و داوطلبان سابق القاعده تاسیس شد. ایران‌وایر در مورد فعالیت عبدالرحمن فتاحی در ایران می‌نویسد: «او نقش عمده ای در تبلیغ سلفیت جهادی در کردستان ایران داشته و سال ها به صورت آزادانه از طریق منبر مساجد مردم را با این عقاید آشنا کرده است.»

خطیب نماز جمعه در رجایی‌شهر

بهمن ۱۳۸۸ بی‌بی‌سی فارسی در گزارشی با عنوان «موج جدید بازداشت فعالان سیاسی، دانشجویان و روزنامه‌نگاران»، خبر می‌دهد که ماموستا عبدالرحمن فتاحی به همراه چند تن دیگر از جمله مسئول طلاب مسجد سوور مهاباد دستگیر شده است. بر اساس تصاویر منتشرشده، فتاحی در زندان رجایی‌شهر کرج بین زندانیان اهل سنت تبلیغ می‌کرد و سخنرانی‌های او حاوی انتقادات شدیدی از مقامات ایرانی و رهبران جهان اسلام بود.

مرداد ۹۲ زندانیان اهل سنت در نامه‌ای از «بانکی مون»، دبیر کل وقت سازمان ملل، درخواست کمک می‌کنند. ۱۱۴ تن از آن‌ها در شهریور همان سال، به «حسن روحانی»، رئیس‌جمهوری وقت، نامه می‌نویسند. نام عبدالرحمن فتاحی در هر دو نامه دیده می‌شود. در آن زمان، رسانه‌های اپوزیسیون با پوشش نامه‌ها و اخبار مربوط به زندانیان سیاسی که عمدتا شبیه به فتاحی سابقه بنیادگرایی و سلفی‌گری را در کارنامه خود داشتند، از آن‌ها با عنوان فعال مدنی یاد می‌کردند. 

خروج از ایران و پیوستن به تروریست‌ها

اطلاعات دقیقی درباره دلایل آزادی فتاحی از زندان رجایی‌شهر در دسترس نیست. به گزارش خبرگزاری روداو، فتاحی در حالی سال ۲۰۱۴ (۹۲-۹۳) آزاد شد که به او هشدار دادند در صورت بازداشت مجدد، اعدام می‌شود. روداو همچنین مدعی است که پس از آزادی، عبدالرحمن فتاحی برای ترک ایران تحت فشار قرار گرفت.

مشخص نیست که فتاحی چطور و چه زمانی به ادلب رسید، اما گفته می‌شود آخرین بار او را در اوایل سال ۲۰۱۵ در ایران دیده‌اند. آزادی فتاحی از زندان همزمان بود با موج ورود جنگجویان خارجی به سوریه و پیوستن آن‌ها به جبهه النصره و داعش.

بیعت با محمد جولانی

جهادی‌های کرد ایرانی که به سوریه سفر کرده بودند، تصمیم گرفتند با گروه‌ «جبهه النصره» همراه شوند. هرچند آن‌ها نام و ساختار خود را حفظ کردند و با عنوان «حرکت مهاجرین اهل سنت ایران به شام» فعالیت می‌کردند. به گزارش خبرگزاری روداو، عبدالرحمن فتاحی، مفتی ارشد یا مشاور گروه مهاجرین است. به نظر می‌رسد این گروه در سال ۲۰۱۶ حدود ۱۵۰ عضو داشته است.

به گزارش روداو، این گروه در سال ۲۰۱۶ با صدور بیانیه‌ای که خواستار اتحاد میان گروه‌های جهادی بود، با «ابومحمد جولانی» بیعت کرد. جولانی در آن زمان رهبری گروه فتح‌الشام را بر عهده داشت. بعدها با تاسیس هیئت تحریر شام، فتاحی و گروهش نیز به آن پیوستند.