همیاران همت‌آباد اصفهان؛ محله پیری که دوباره جوان شد!

در جریان فراخوان شورای شهر اصفهان در سال ۱۳۹۷، طرحی با نام قدردانی برای آب در اصفهان سفارش داده شد. طولی نکشید که فعالین خبره و برجسته از چهار سازمان مردم‌نهاد فعال این شهر، به همت آرش جزینی، گرد هم آمده و این طرح را با اندکی تغییر در نگرش، با عنوان «پویش محیط زیست شهری» پیگیری کردند و بلاخره، طرحی با هدف کاهش مصرف منابع گاز، آب و برق، در هماتن سال در کتابخانه مرکزی اصفهان معرفی شد.

در همان ابتدای کار، بنا بر این شد که با تسهیلگران خبره از چهار «سمن» فعال شامل طبیعت یاران، پیام سبز، امید دوستداران زاینده‌رود و صلح با طبیعت، هدف کاهش مصرف به صورت آزمایشی از محله «همت آباد» اصفهان واقع در جنوب شرقی این شهر که از محله‌های کم برخوردار و در همسایگی 3 محله برخوردار اصفهان بود، شروع شود. 

به گفته آرش جزینی، این محله به این دلیل «پایلوت» طرح شد که اولا مرزهای فرهنگی و شهرداری منطبقی داشت، دوما به دلیل بافت قدیمی و تراکم فشرده و ریزدانگی، دارای کوچه‌های تنگ و کهنه‌ساز، به معضل شهرداری و سازمان مدیریت پسماند تبدیل شده بود و خدمات شهری نمی‌توانست مسائل آن را به شکل مشابه باقی مناطق حل کند.

 خودکفایی مالی سالمندان، یکی از اهداف همیاران همت‌آباد

در مرحله اول، بعد از ورود سازمان‌های مردم‌نهاد به محله پایلوت متوجه شدند که ساکنین محله، مقاومت ویژه‌ای نسبت به کارهای دولتی و شهرداری نشان می‌دهند و فکر می‌کنند هر اقدامی در محله، در جهت تامین منافع دولتی است و نه برای مردم و شهروندان.

به همین دلیل تسهیلگران، تلاش کردند تا با شهروندان محله همت‌آباد ارتباط برقرار کنند و با ارائه آموزش‌های لازم، روش‌های مطالبه‌گری، تسهیلگری و مسائل محیط زیست شهری را انتقال داده و از افراد همان محل برای رفع مسائل محله، کمک بگیرند.

به این ترتیب کار به جایی رسید که هسته مرکزی، از اعضای خود محله شکل گرفت، نیازهای محلی توسط محلی‌ها استخراج شد و خود شهروندان به دنبال مطالبه‌گری و حل معضلات رفتند و یک «سمن»  محله محور و به نام همیاران همت آباد تشکیل شد.

یکی از اولین طرح‌های سازمان مردم نهاد همیاران همت آباد اصفهان، ارزش‌گذاری برای سالمندان محله است که مدت‌ها هدف و دغدغه شهرداری اصفهان هم بود. این سازمان، برای اولین بار توانست با دیدگاه محیط زیستی، برای سالمندان این محله کارآفرینی کند و طرح بهینه‌سازی اوقات فراقت سالمندان که به پیشنهاد سازمان بهزیستی و همکاری شهرداری‌ها در سراسر کشور پیشنهاد شده بود را به دلیل وجود زیرساخت همیاران همت آباد، در این محله توسط مردم برقرار سازد.

یکی از کارهایی که پیشنهاد و آموزش‌های اولیه آن داده شد، تولید خشکاله بود؛ به گفته آرش جزینی، مشاور جمعیت همیاران همت‌آباد، هدف از این آموزش، خودکفایی مالی سالمندانی بود که به درآمد احتیاج داشتند. از آنجا که بخش بزرگی از زباله‌های این محلات پسماند تر است، طرح خشکاله‌سازی می‌توانست با تامین خوراک دام، هم نیاز مالی شهروندان ساکن محله را تا حدودی رفع کند و هم یک آسیب محیط زیستی حاصل از شیرابه را از محله دور سازد.

 طرح برتر محیط زیستی نیازمند حمایت مالی

مسئله قابل توجه درباره این سازمان مردم نهاد این است که از ابتدای کار همیاران همت‌آباد، هیچ بودجه و تسهیلات مالی از اداره محیط زیست یا شهرداری اصفهان برای حمایت از این طرح اختصاص نیافته، این در حالی است که ایده‌های این سازمان، کاملا در جهت رفع مشکلات و تامین اهداف این دو ارگان دولتی بوده است.

حالا آرش جزینی از برگزیده شدن این طرح محیط زیستی به عنوان «طرح برتر کشوری برای توانمندسازی محلات» خبر داد و افزود: بنا شده تا به این مناسبت، تسهیلاتی پرداخت شود که هنوز قراردادی امضا نشده است. هرچند در آموزه‌ها به کنشگران آموخته‌ایم که تسهیلات و دریافت وام تنها به گسترش فقر کمک خواهد کرد و بهترین مطالبه‌گری برای تسهیلات، انجام پروژه‌ها توسط دولت بر پایه نیازسنجی از اهالی است ولی با توجه به تورم کمرشکن، همچنان این گروه نیازمند پشتیبانی مالی برای تامین هزینه‌های خودگردان، کمپین‌سازی و جلب اعتماد اهالی محله است.

در حال حاضر، مشکلات اساسی این محله و شهروندانش مشکلات مالی است و لازم است تا کسانی حمایت‌های اولیه را انجام دهند تا خود شهروندان با تداوم کار، روی چرخه درآمدزایی بیفتند.