بلایند دیت مبتذل است یا غیرقانونی؟!

قرار ملاقات کور (Blind Date) دیداری اجتماعی بین دو فرد است که پیش از آن یکدیگر را ندیده‌اند. آشنای مشترک در تنظیم این نوع از ملاقات دخیل است. در سال‌های اخیر سرویس‌های همسریابی و اپلیکیشن‌های دوستیابی نقش آشنای مشترک را بازی می‌کنند. قانونگذار با ارجاع به کدام ماده قانونی سازندگان این برنامه را مجرم دانسته و آنها را احضار کرده است؟

ریشه و تکامل بلایند دیت

در دهه ۱۹۲۰ اصطلاح بلایند در ایالات متحده مطرح شد. کلمه Blind (کور) به نداشتن اطلاعات قبلی درباره طرف مقابل اشاره دارد و Date به معنای یک دیدار اجتماعی و عاشقانه است. با پیشرفت تکنولوژی، این مفهوم دستخوش تغییرات شده و اکنون پلتفرم‌هایی نقش واسطه‌گری را بازی می‌کنند. این نوع قرار‌ها در برنامه‌های تلویزیونی و رسانه‌های اجتماعی نیز رواج یافته است. برنامه‌های تلویزیونی که افراد غریبه را در یک قرار ملاقات قرار می‌دهند، به عنوان محتوای سرگرم‌کننده ارائه می‌شوند و واکنش‌های واقعی و تعاملات بین افراد را نمایش می‌دهند. در برخی موارد، این نوع آشنایی می‌تواند به روابط پایدار و حتی ازدواج منجر شود، اما در برخی دیگر، ممکن است به یک تجربه کوتاه‌مدت و گذرا ختم شود.

در قرار‌های کور چه خبر است؟

یوتیوب بستر اصلی ساخت برنامه بلایند دیت در ایران بود و تهیه‌کنندگان از پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام برای جذب مخاطب بیشتر استفاده می‌کردند. پیج اینستاگرامی یکی از سازندگان اصلی این برنامه بیش از یک میلیون نفر دنبال‌کننده دارد. هرچند وقت یکبار ویدیویی از این ملاقات‌ها در فضای مجازی دست به دست می‌شد که بسیار زننده بودند. در این ویدیو‌ها تصویری از دختران و پسران ایرانی ساخته می‌شد که با واقعیت جامعه تطابق چندانی نداشتند. انگار که برقراری روابط بین دو جنس، هدفی جز دستیابی به اهدافی مانند ثروت و قدرت ندارد. روند در این برنامه‌ها چنین است که افراد در ابتدا خود را معرفی می‌کنند و انتظارتشان را از رابطه توضیح می‌دهند. همچنین در خصوص خط‌قرمز‌های رابطه حد و حدود‌ها را تشریح کرده و حتی می‌گویند چند عمل جراحی انجام داده‌اند. صحبت از چرایی تمام شدن روابط قبلی نیز بخشی از این برنامه‌ها است. برنامه‌هایی که به موضوع قرار‌های کور می‌پردازند، روابط انسانی را به سرگرمی تبدیل می‌کنند و بر جذابیت ظاهری و هیجان تمرکز دارند. برانگیختن واکنش احساسی در میان شرکت کنندگان این برنامه راهی برای جذب مخاطب بیشتر است. همچنین در قرار‌های کور، یک فضای مصنوعی ایجاد می‌شود که افراد را مجبور به تصمیم‌گیری سریع درباره جذابیت و سازگاری مقابل دوربین می‌کند.

بازداشت موقت و تذکر

یک حقوقدان درباره جرم این افراد به روزنامه اینترنتی فراز می‌گوید: «اگر افراد دستگیر شده‌اند یعنی قرار بازداشت موقت برای آنها صادر شده است. قرار بازداشت موقت شدیدترین قرار تامینی است و باید برای آن حکم قضایی صادر شود. ممکن است افراد صرفا تفهیم اتهام شده باشند و متناسب با جرم برای آنها در آینده قرار تنظیم شود. برای این افراد احضاریه آمده و آنها به مرجع قضایی برای تفهیم اتهام مراجعه کرده‌اند؛ عده‌ای صرفا تذکر دریافت کرده‌اند، اما برای برخی، قرار‌های مختلفی درنظر گرفته شده است. مشخص نیست که در احضاریه چه جرمی به آنها اعلام شده است.» 

او در ادامه می‌گوید: «عناوین مجرمانه در قانون ما بسیار گسترده و بی‌قاعده است. معلوم نیست که بر اساس چه جرمی با این افراد برخورد شده است و قوه قضاییه باید اتهام آنها اعلام کند. اما قانونی وجود دارد که در سال ۱۳۷۲ تصویب شده است که با تولید آثار سمعی و بصری غیرمجاز ارتباط دارد. در این قانون دو دسته از تولید آثار سمعی و بصری جرم‌انگاری شده است: مستهجن و مبتذل. احتمال دارد که قانونگذار بلایند دیت را در دسته جرائم مبتذل قرار داده باشد.»

قانون مجازات فعالیت‌های غیرمجاز در حوزه سمعی و بصری

این قانون به بررسی و تعیین مجازات برای اشخاصی می‌پردازد که در حوزه تولید، توزیع، تکثیر و عرضه آثار سمعی و بصری بدون مجوز فعالیت یا اقدام به معرفی آثار غیرمجاز به جای آثار مجاز می‌کنند. مطابق این قانون، جعل برچسب رسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تغییر محتوای نوارها، و تضییع حقوق صاحبان اثر، جرم محسوب شده و مرتکبان علاوه بر پرداخت خسارت، به جریمه نقدی از ۲ تا ۲۰ میلیون ریال محکوم می‌شوند. همچنین، فعالیت‌های تجاری مرتبط با نوار‌های صوتی و تصویری بدون اخذ مجوز مشمول جریمه نقدی ۱ تا ۱۰ میلیون ریال و پلمب مراکز غیرمجاز خواهد شد. در خصوص تولید و توزیع آثار مستهجن، مجازات شامل ۱ تا ۳ سال حبس و ۱۰۰ میلیون ریال جریمه نقدی در مرتبه اول و ۲ تا ۵ سال حبس و ۲۰۰ میلیون ریال در صورت تکرار جرم خواهد بود. برای سایر عوامل مرتبط، ۷۴ ضربه شلاق یا جریمه نقدی از ۱ تا ۵۰ میلیون ریال در نظر گرفته شده است. همچنین، تکثیر و توزیع بیش از ۱۰ نسخه از آثار غیرمجاز، توزیع عمده تلقی شده و مجازات سنگین‌تری دارد. در رابطه با آثار مبتذل، مرتکبان در مرتبه اول به ۳ ماه تا ۱ سال حبس یا جریمه ۲ تا ۱۰ میلیون ریالی، و در مرتبه دوم به ۱ تا ۳ سال حبس یا جریمه تا ۳۰ میلیون ریال محکوم می‌شوند. در صورت تکرار، مجازات تا ۱۰ سال حبس و ۵۰ میلیون ریال افزایش می‌یابد. دارندگان آثار مستهجن و مبتذل نیز به جریمه نقدی ۵۰۰ هزار تا ۵ میلیون ریال و ضبط تجهیزات مربوطه محکوم خواهند شد. استفاده از کودکان برای نگهداری، نمایش، یا فروش آثار غیرمجاز، موجب اعمال حداکثر مجازات برای فرد خاطی خواهد شد.