جویای کار:‌ تعدادی اپوزیسیون با حقوق مکفی!

دولت آمریکا با فرمان اجرایی دونالد ترامپ، کارکنان رسانه‌های تحت پوشش خود، از جمله «صدای آمریکا»، را تا اطلاع ثانوی به مرخصی اجباری فرستاد. این اقدام پس از آن صورت گرفت که ترامپ در روز جمعه یک فرمان اجرایی امضا کرد و به آژانس ایالات متحده برای رسانه‌های جهانی و شش نهاد دیگر دستور داد تا عملیات خود را به حداقل میزان تعیین‌شده توسط قانون کاهش دهند و اعلام کرد که این امر برای کاهش بوروکراسی ضروری است. برخی رسانه‌ها مانند رویترز اعلام کردند که اقدام دولت آمریکا در این خصوص به نوعی عملا از تعطیل شدن این رسانه خبر می‌دهد. حال، با توجه به تعطیلی شبکه صدای آمریکا، صدها کارمند و روزنامه‌نگار فعال در بخش فارسی صدای آمریکا، باید برای ادامه کار خود در آمریکا به دنبال جای دیگری باشند. البته وضعیت برای کسانی مثل مسیح علینژاد که سال‌هاست با فعالیت‌های سیاسی خود علنا از منابع دولتی و نه فرهنگی بودجه دریافت می‌کنند، فرق می‌کند.

صدای آمریکا: رسانه‌ای دولتی با تمرکز بر مسائل خارجی

صدای آمریکا یکی از بزرگ‌ترین رسانه‌های دولتی ایالات متحده است که در سال ۱۹۴۲ تاسیس شد. وظیفه این رسانه از ابتدا ارائه اخبار و اطلاعات دقیق، بی‌طرفانه و متنوع به مخاطبان جهانی تعریف شده بود. این رسانه با بودجه ۲۶۷ میلیون دلاری تحت نظارت آژانس رسانه‌های جهانی ایالات متحده (USAGM) فعالیت می‌کند و هدف اصلی آن ترویج آزادی بیان، دموکراسی و اطلاع‌رسانی به جوامعی عنوان شده است.

صدای آمریکا به بیش از ۴۰ زبان، از جمله فارسی، عربی، روسی، چینی و اسپانیایی، برنامه تولید می‌کند و با پلتفرم‌های مختلفی مانند تلویزیون، رادیو، وب‌سایت و شبکه‌های اجتماعی محتوای خود را در سراسر جهان منتشر می‌کند. این رسانه، علاوه بر بخش خبری، دارای برنامه‌های تحلیلی، فرهنگی، علمی و گفت‌وگوهای ویژه است که به تحلیل مسائل بین‌المللی، سیاست آمریکا و تحولات جهانی می‌پردازند.

«کری لیک»، مشاور ارشد آژانس رسانه‌های جهانی ایالات متحده، در پیامی با اعلام خبر از تغییر در سیاست‌های این رسانه ابراز ناامیدی کرد. در همین حال، مدیر اجرایی صدای آمریکا گفت با اجرای فرمان ترامپ، ۱۳۰۰ کارمند این رسانه که به ۵۰ زبان کار می‌کردند، تعلیق وظیفه شدند. 

ایران‌ستیزی روی آنتن، خرج اضافه روی دست آمریکا

مدت‌ها پیش از این که خبر تعلیق فعالیت رسانه صدای آمریکا و رادیو اروپای آزاد (شامل رادیو فردا) منتشر شود، «ایلان ماسک» در پیامی در رسانه اجتماعی ایکس خواستار تعطیلی این رسانه‌ها شده و نوشته بود این موسسه‌ها باید تعطیل شوند، چرا که اروپا آزاد است و دیگر کسی به آن‌ها گوش نمی‌دهد؛ کارکنان آنها چپ‌های افراطی دیوانه‌ای هستند که فقط برای خودشان سخن می‌گویند و سالانه یک میلیارد دلار از پول مالیات‌دهندگان آمریکایی را به آتش می‌کشند.

در واقع تلاش دولت ترامپ برای تعطیلی رسانه‌ صدای آمریکا در راستای تمرکز بر مسائل داخلی و کاهش هزینه‌های دولت فدرال صورت می‌گیرد. به نظر می‌رسد دولت ترامپ هزینه کردن مالیات برای پرداختن به مسائل داخلی دیگر کشورها و تریبون دادن به اپوزیسیون را صرفا هزینه‌ای اصافه می‌داند. کاخ سفید در بیانیه‌ای اعلام کرد که دستورات اجرایی ترامپ تضمین خواهد کرد که مالیات‌دهندگان دیگر مسئول تامین هزینه‌های تبلیغات رادیکال نخواهند بود.

از آمریکا، علیه ایران

تعطیلی شبکه صدای آمریکا در حالی اتفاق می‌افتد که بخش فارسی از سال ۱۳۵۸ تا امروز به صورت گسترده علیه ایران فعالیت داشته است. مدیر اجرایی رادیو آزادی با انتقاد از تصمیم ترامپ برای تعطیلی این رسانه‌ها نوشت: «آیت‌الله‌های ایران، رهبران کمونیست چین و خودکامگان مسکو و مینسک، از نابودی رادیو آزادی پس از ۷۵ سال جشن خواهند گرفت.»

بخش فارسی صدای آمریکا در ابتدا تنها برنامه‌های رادیویی پخش می‌کرد، اما پخش تلویزیونی برنامه‌ها در سال ۱۳۷۵ ممکن شد. در سال‌های بعد از آن، به ویژه پس از اعتراضات سال ۱۳۸۸، صدای آمریکا نقش پررنگتری در پوشش اخبار ایران و تحولات سیاسی منطقه ایفا کرد و به یکی از منابع اصلی اخبار فارسی زبان در خارج از ایران تبدیل شد. بسیاری از فعالین اپوزیسیون در سال‌های گذشته به صورت مقطعی یا در درازمدت با این رسانه همکاری داشته‌اند.

«مهدی فلاحتی» از سال ۱۳۹۱ برنامه صفحه آخر را با تمرکز بر افشاگری علیه مقامات جمهوری اسلامی در این شبکه روی آنتن می‌برد. پارازیت، دیگر برنامه معروف شبکه صدای آمریکا، با اجرای «کامبیز حسینی» در سال‌های گذشته وقایع سیاسی و اجتماعی ایران را با نگاه طنزآمیز بررسی می‌کرد. پخش این برنامه پس از اخراج حسینی از صدای آمریکا، به طور کامل قطع شد.

«تبلت» دیگر برنامه هفتگی است که با اجرای «مسیح علینژاد» در سال‌های اخیر روی آنتن شبکه صدای آمریکا می‌رود. مسیح علینژاد که سال‌هاست به عنوان یکی از چهره‌های فعال اپوزیسیون علیه حکومت و مردم ایران فعالیت می‌کند، در این سال‌ها به عنوان مجری و مهمان با صدای آمریکا همکاری داشته است.

کیانوش سنجری نیز یکی از روزنامه‌نگاران ایرانی بود که پس از سال‌ها فعالیت در حوزه حقوق بشر و خبرنگاری، به صدای آمریکا پیوست. او که پیش‌تر به دلیل فعالیت‌های سیاسی و روزنامه‌نگاری خود در ایران بازداشت و زندانی شده بود، پس از خروج از کشور به عنوان یکی از خبرنگاران و تحلیلگران بخش فارسی صدای آمریکا مشغول به کار شد. سنجری در برنامه‌های تحلیلی و خبری صدای آمریکا فعالیت داشت و گزارش‌های متعددی در مورد وضعیت حقوق بشر، مسائل اجتماعی و سیاسی ایران منتشر کرد.  با این حال، در سال‌های بعد، گزارش‌هایی منتشر شد که نشان می‌داد او از صدای آمریکا جدا شده است و مدتی نیز به ایران بازگشت.

با اجرای فرمان ترامپ، حالا باید منتظر بیکاری گسترده خبرنگاران و کارکنان صدای آمریکا، از جمله صدها روزنامه‌نگار فعال در بخش فارسی صدای آمریکا شده است. تعطیلی بخش فارسی صدای آمریکا تاثیر قابل‌توجهی بر جریان رسانه‌ای فارسی‌زبان خارج از ایران خواهد داشت. در نهایت، تعطیلی صدای آمریکا و دیگر رسانه‌های مشابه سؤالاتی را درباره تغییر رویکرد دولت آمریکا در قبال رسانه‌های بین‌المللی، اولویت‌های سیاست خارجی و آینده رسانه‌های فارسی‌زبان مخالف جمهوری اسلامی ایجاد کرده است.