اگر نوبل می‌خواهی، دولت فلسطین را تشکیل بده

پیش از هرچیزی لازم است به خسارات گسترده‌ای که طی پاسخ گسترده و مداوم اسرائیل به حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ وارد آمده، نگاهی بیندازیم. به گفته وزارت بهداشت فلسطین که تحت نظر حماس است، تعداد کشته‌های فلسطینی بیش از ۵۷ هزار نفر است. به گزارش روزنامه اسرائیلی هاآرتص، رقم واقعی بسیار بالاتر یعنی نزدیک به ۱۰۰ هزار نفر است. اگر مرگ‌ومیر ناشی از گرسنگی و بیماری را هم اضافه کنیم، ممکن است این عدد حتی بیشتر هم شده باشد. این رقم معادل حدود ۵ درصد از جمعیت است و ممکن است بدترین میزان مرگ‌ومیر در دوران جنگ در قرن ۲۱ باشد. غزه عملا به یک خرابه‌ تبدیل شده و بر اساس گزارش سازمان ملل، از جمعیت حدود ۲.۱ میلیون نفری، ۱.۹ میلیون نفر در طول جنگ آواره شده‌اند.

هیچ چیزی نمی‌تواند آنچه به این مردم رفته است را جبران کند، اما یک راه پیش رو وجود دارد که شاید بتواند معنایی به رنج آن‌ها ببخشد: «تشکیل یک دولت فلسطینی». این مسئله به آن اندازه که شاید به نظر برسد، غیرقابل تصور نیست.

تاثیر ترامپ و بن سلمان در تشکیل دولت فلسطین

واقعیت اساسی که باید فهمید این است که دولت فلسطینی تنها زمانی به وجود خواهد آمد که اسرائیل آن را بپذیرد. این تصور که اسرائیل می‌تواند به زور به فلسطینی‌ها این امتیاز را بدهد، واقعیت‌های قدرت روی زمین را نادیده می‌گیرد. شرایط کنونی اما این امکان را می‌دهد که اسرائیل به سمت این مسیر حرکت کند. دو رهبر خارجی کلیدی هستند. اول، دونالد ترامپ که در اسرائیل به عنوان دوست‌دارترین رهبر آمریکایی شناخته می‌شود. او می‌تواند از این سرمایه سیاسی استفاده کند تا اسرائیل را به اعطای حقوق سیاسی و تشکیل دولت به فلسطینی‌ها ترغیب کند. دوم، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی است. بیش از هر چیز، اسرائیل به دنبال عادی‌سازی روابط با عربستان است؛ هزینه صلح تشکیل دولت فلسطینی است.

تشکیل دولت فلسطین راه حل نتانیاهو برای حفظ قدرت

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، اغلب بزرگ‌ترین مانع در برابر تشکیل دولت فلسطینی به حساب می‌آید. با این حال، او اکنون در موقعیتی بسیار قوی است و می‌تواند از آن برای ثبت تاریخ استفاده کند. در خارج از غزه، جنگ‌های اسرائیل فراتر از تصور هر کسی موفق بوده است. حزب‌الله به شدت تضعیف شده، رژیم اسد در سوریه به تاریخ پیوسته، و برنامه هسته‌ای ایران آسیب دیده. حتی در غزه، قدرت حماس نسبت به گذشته کاهش یافته.

انتخابات بعدی اسرائیل حدودا یک سال دیگر برگزار خواهد شد. تصور کنید نتانیاهو به عنوان کسی که حماس و حزب‌الله را ضعیف کرده، سوریه را از دور خارج کرده و در نهایت راهی برای حل مسئله فلسطین پیدا کرده، در انتخابات شرکت کند. او می‌تواند بدون حمایت شرکای راست افراطی که شرط پشتیبانی‌شان عدم حرکت به سوی تشکیل دولت فلسطینی است، پیروز شود. شاید تنها او بتواند اسرائیلی‌ها را متقاعد کند که شوکه کردن جهان با یک راه‌حل مسالمت‌آمیز با فلسطینی‌ها، امنیت اسرائیل را حفظ خواهد کرد. در عین حال با این راه‌حل او قدرت خود را هم حفظ می‌کند.

نتانیاهو روز دوشنبه در کاخ سفید از برقراری صلح با همسایگان فلسطینی اسرائیل حرف زد و حتی به تشکیل دولت فلسطینی اشاره کرد. او گفت این دولت ویژگی‌های یک دولت عادی را نخواهد داشت و اشاره کرد که اسرائیل کنترل‌هایی در زمینه امنیت حفظ خواهد کرد، اما این قطعا آغاز به کار مذاکراتی است که می‌تواند ثمربخش باشد.

فرصت فلسطین برای پذیرش بهترین توافق ممکن در حال حاضر

پس از هفتم اکتبر، اسرائیلی‌ها عمیقا نسبت به دادن هرگونه امتیازی به فلسطینی‌ها مشکوک هستند. پس از تلفات گسترده در غزه، فلسطینی‌ها حاضر به پذیرش شرایط اسرائیل برای تشکیل دولت نیستند. دولت اسرائیل نه تنها در غزه بلکه در کرانه باختری نیز بی‌رحم بوده است، به طوری که پس از حملات هفتم اکتبر، طبق گزارش انجمن زندانیان فلسطینی، حداقل ۱۸ هزار فلسطینی بازداشت شده‌اند، حدود ۵۰ هزار واحد شهرک‌سازی در سال ۲۰۲۵ در حال تصویب است، و شهرک‌نشینان اسرائیلی به خشونت بی‌سابقه‌ای علیه فلسطینی‌ها دست زده‌اند. وزیرانی مانند بزائل اسموتریچ و ایتامار بن گویر تلاش می‌کنند شرایط ایجاد یک دولت آپارتاید دائمی یا پاکسازی قومی گسترده فلسطینی‌ها فراهم کنند.

دقیقا به همین دلیل است که تلاش برای یافتن مسیر دیگری برای پیشرفت ضروری است. باید توجه داشت که هر بار فلسطینی‌ها از یک توافق خارج شده‌اند، توافق بعدی بسیار بدتر بوده است. در سال ۱۹۴۷، آن‌ها می‌توانستند تقریبا نیمی از قلمرو قدیمی فلسطین را بپذیرند. در سال ۲۰۰۰، طرح کمپ دیوید حدود ۹۵ درصد از کرانه باختری و غزه را به آن‌ها پیشنهاد داد که بیشتر آن در سال ۲۰۰۸ توسط اهود اولمرت مجددا مطرح شد. امروز، خوش‌شانس خواهند بود اگر بتوانند ۷۰ درصد از آن زمین را به دست آورند. وقتی طرف ضعیف هستید، با گذشت زمان توافق بدتر می‌شود. بهتر است بهترین توافق ممکن را اکنون بپذیرند و از آن برای ساخت دولتی موفق استفاده کنند.

در نهایت، تنها یک نفر می‌تواند این حرکت را آغاز کند: ترامپ. اگر ترامپ که تاکنون بخش زیادی از سیاست‌های خارجی‌اش را نقد کرده‌ام، در این کار موفق شود، بدون تردید او را برای جایزه نوبل صلح نامزد خواهم کرد.