نتانیاهو در باتلاق بحران‌ها | چرا اسراییل دست به دامن جنگ روایت‌ها شده است؟

کمی کمتر از دو سال از حملات ۷ اکتبر حماس به اسرائیل می‌گذرد. حملاتی که در ساعات ابتدایی، بیش از هزار و ۲۰۰ تلفات جانی در اسراییل و ۲۵۱ گروگان اسراییلی به جای گذاشت. این، آغاز دومینوی آتش‌افروزی اسراییلی‌ها در منطقه بود. پس از عملیات طوفان اقصی در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، عملیات هوایی ارتش اسراییل در غزه آغاز شد.

بنیامین نتانیاهو، در روز‌های ابتدایی جنگ غزه، اهداف اصلی از حمله به غزه را «آزادی گروگان‌ها» با اولویت اصلی و «نابودی حماس» در مرحله بعدی اعلام کرد. تا امروز، اما هیچ‌کدام از این اهداف محقق نشده است. تا جایی که نتانیاهو، با گذشت حدود دو سال از آغاز حملات، ۱۲ مردادماه در یک پیام تصویری همچنان آزادی گروگان‌ها و شکست دادن حماس را وعده می‌داد. او در این پیام گفته: «ضمن از بین بردن حماس، فرزندان گروگان‌مان را آزاد خواهیم کرد».

خشونت بی‌ترمز در غزه

جنگ غزه حالا به یک فاجعه حقوق بشری تبدیل شده که احتمال رسیدن به یک صلح پایدار در آن، روز به روز کمتر می‌شود. طبق آخرین گزارش‌ها، ۶۳ هزار فلسطینی در غزه از جمله ۲۱۷ خبرنگار، ۱۲۰ استاد دانشگاه و حدود ۴۰۰ فعال حقوق بشر در نتیجه حملات اسراییل جان باخته‌اند و این حملات همچنان در نوار غزه ادامه دارد.

روی دیگر جنایت جنگی اسراییل در غزه، با افزایش فجایع انسانی قابل مشاهده است. هزاران نفر در جنوب تا شمال غزه در نتیجه‌ی حملات بی‌امان اسراییلی‌ها آواره شده‌اند. ورود مواد غذایی با محدودیت‌هایی که از سوی اسراییلی‌ها وضع شده، به سختی به اهالی غزه می‌رسد و دسترسی به امکانات بهداشتی و سلامت برای آنها تقریبا ناممکن شده است. بر اساس آخرین گزارش شبکه الجزیره، تا کنون ۲۱۷ فلسطینی به دلیل قحطی جان خود را از دست داده‌اند.

چشم‌انداز صلح پایدار با وجود مذاکرات متعدد برای آتش‌بس در غزه همچنان در هاله‌ای از ابهام است. از سوی دیگر، تشدید اختلاف‌ها میان گروه حماس و تشکیلات خودگردان فلسطین، وضعیت را پیچیده‌تر کرده‌است.

نتانیاهو در باتلاق بحران‌ها

ناتوانی دولت نتانیاهو از دستیابی به اهداف جنگی و راهبردی از حمله به غزه از یک سو و ناتوانی در از بین بردن چالش‌های امنیتی از سوی دیگر، چالش‌هایی جدی را برای او در اسراییل ایجاد کرده است. حماس از غزه و حزب الله از جنوب لبنان، همچنان با حمله به نیروی زمینی اسراییل در غزه و حملات راکتی به شمال سرزمین‌های اشغالی تهدیدی جدی برای امنیت اسراییل به شمار می‌روند. از طرفی، اسراییلی‌ها از خنثی کردن تهدید موشکی و اتمی ایران نیز که به عنوان هدف از حمله تروریستی به ایران اعلام شده بود، ناکام مانده‌اند. اسراییل از سوی مرز‌های مشترکش با سوریه، لبنان و حتی مصر نیز در معرض تهدید‌های بالقوه است.

دو سال از حملات ۷ اکتبر گذشته، اما تعداد قابل توجهی از گروگان‌های اسراییلی همچنان در غزه‌اند. ارتش اسراییل در این مدت نتوانسته مکان این گروگان‌ها را ردیابی کند. از سوی دیگر، گردان «قسام»، شاخه نظامی گروه حماس روزانه تصاویری از حمله به ارتش زمینی اسراییل در نوار غزه منتشر می‌کند؛ به این معنی که با وجود ۲۲ ماه خونریزی و حملات بدون توقف اسراییل، حماس نه تنها نابود نشده، بلکه روز به روز در انتقام‌جویی از نیرو‌های اشغالگر مصمم‌تر می‌شوند.

اختلاف راهبردی با آمریکا

از سوی دیگر باید توجه داشت که شکاف راهبردی بین اسراییل و متحد قدرتمندش، ایالات متحده عمیق‌تر از همیشه است. از ابتدای جنگ غزه، جو بایدن و دونالد ترامپ، روسای جمهور ایالات متحده، هر دو تلاش کرده‌اند تا با لفاظی‌هایی مبنی بر حمایت از تلاش‌های اسراییل برای نابودی حماس، بر این شکاف سرپوش بگذارند، اما واقعیت این است که در طول ۲۲ ماه گذشته، ایالات متحده و اسراییل به دنبال نتایج متفاوتی از جنگ بوده‌اند.

به عبارت دیگر، دولت اسراییل به دنبال پیروزی «به هر قیمتی» است در حالی که ترامپ برای توافقات آتش‌بس و رسیدن به صلح پایدار «به هر قیمتی» تلاش می‌کند. با این حال، باور اسراییل مبنی بر اینکه می‌تواند تنها به قدرت نظامی خود برای بهبود امنیت شهروندانش و تغییر نظم خاورمیانه تکیه کند، اشتباه است.

پیروز در جنگ روایت‌ها

دولت اسراییل حالا از هر سو در داخل و خارج زیر فشار است. گروگان‌ها آزاد نشده‌اند، حماس نابود همچنان زیر آوار‌های غزه فعال است، تهدید‌ها از سوریه و لبنان با وجود چند حمله نظامی و ترور‌های گسترده، همچنان ادامه دارد، قوای موشکی ایران تضعیف نشده و محاکمه‌ی نتانیاهو در دادگاه کیفری اسراییل از آنچه فکر می‌کند به او نزدیک‌تر است. به زبان بهتر، «اسراییل، جنگ قبلی را نبُرده به سراغ جنگ بعدی رفته» و در این مسیر، تنها با تکیه بر قدرت روایت‌سازی در رسانه‌ها بوده که توانسته تا حدودی روی تلاش‌های بی‌دستاورد نتانیاهو، نقاب پیروزی بکشد.