کتاب «اخلاق رسانه در عصر اطلاعات»؛ از مبانی فلسفی تا چالش‌های هوش مصنوعی

این کتاب با بررسی مبانی نظری و تحولات اخلاق رسانه، به چالش‌های مسئولیت‌پذیری رسانه‌ها در عصر دیجیتال و هوش مصنوعی می‌پردازد.

در مقدمه این کتاب، دکتر صدیقه ببران با اشاره به نقش تأثیرگذار رسانه‌ها در شکل‌دهی به افکار عمومی و هنجار‌های اجتماعی، بر اهمیت اخلاق رسانه به‌عنوان راهنمای عمل رسانه‌ها در عصر اطلاعات تأکید کرده است.

به باور نویسنده، هر پیام رسانه‌ای، افزون بر انتقال اطلاعات، با مسئولیتی مهم در قبال حقیقت، عدالت و کرامت انسانی همراه است. از این منظر، کتاب می‌کوشد با پیوند میان مبانی نظری اخلاق و چالش‌های فناوری‌های نوین، به تبیین مسئولیت‌های اخلاقی رسانه‌ها در جهان معاصر بپردازد.

این کتاب که حاصل دو سال تلاش پژوهشی است، در ۶ فصل تنظیم شده است:

فصل نخست با واکاوی فلسفه اخلاق، بنیان‌های نظری این حوزه را می‌کاود و تمایز‌های ظریف میان مفاهیم «اخلاق»، «اخلاقیات» و «قانون» را روشن می‌سازد.

فصل دوم، سیر تاریخی اخلاق را در آینه ادیان و اندیشه‌های فلسفی، از شرق تا غرب، پی می‌گیرد و نشان می‌دهد این میراث غنی چگونه می‌تواند چراغ راه اخلاق رسانه‌ای امروز باشد.

فصل سوم با تمرکز بر اخلاق رسانه‌ای، تحولات این حوزه را از نظریات کلاسیک تا مفاهیم و رویکرد‌های نوین بررسی می‌کند.

فصل چهارم، ضمن بررسی تاریخچه تدوین اصول اخلاقی رسانه توسط سازمان‌ها و انجمن‌های بین‌المللی، مهم‌ترین استاندارد‌ها و اصول اخلاقی رسانه را در بعد جهانی به بحث می‌گذارد و به تشریح اصول جهانی اخلاق روزنامه‌نگاری و منشور‌های مصوب نهاد‌های بین‌المللی می‌پردازد.

فصل پنجم با نگاهی تطبیقی، اصول اخلاق حرفه‌ای رسرسانه‌ها را در کشور‌های مختلف، با ذکر نمونه‌هایی از منشور‌های جامع اخلاق رسانه در قاره‌های گوناگون، بررسی می‌کند و درس‌هایی برای همگرایی جهانی در این عرصه ارائه می‌دهد. همچنین در این فصل، تلاش‌های صورت‌گرفته در زمینه تدوین اصول اخلاقی روزنامه‌نگاری و رسانه در طول تاریخ ایران به‌تفصیل بررسی شده است.

فصل ششم به چالش‌های اخلاقی بی‌سابقه رسانه‌ها در عصر اطلاعات و هوش مصنوعی می‌پردازد و ضوابط و اصول اخلاق رسانه‌های نوین را با توجه به دیدگاه‌های نهاد‌های معتبر ملی و بین‌المللی در حوزه اخلاق رسانه‌های هوش مصنوعی بررسی می‌کند. این فصل با مروری بر تازه‌ترین اسناد اخلاق رسانه‌ای، از جمله «منشور پاریس»، راهکار‌هایی برای تلفیق اخلاق و فناوری پیشنهاد می‌کند.

کتاب «اخلاق رسانه در عصر اطلاعات» با پیشگفتار دکتر باقر ساروخانی و مقدمه دکتر محمدمهدی فرقانی منتشر شده است. محبوبه آطاهریان نیز به‌عنوان همکار پژوهشی در گردآوری مطالب این اثر مشارکت داشته است.

این اثر توسط انتشارات اطلاعات در ۲۴۰ صفحه در اختیار دانشجویان و پژوهشگران رسانه قرار گرفته تا راهنمایی علمی در فهم و ترویج اخلاق رسانه‌ای باشد.