حمله اسرائیل به قطر؛ فرصتی برای ایران / معادلات منطقه دستخوش تغییرات جدی خواهد شد

برهانی استاد مطالعات اسرائیل دانشگاه تهران در گفت‌و‌گو با «فراز» اظهار داشت: بعد از ۷ اکتبر (تهاجم غافلگیرانه مقاومت فلسطین علیه اسرائیل) صلح ابراهیم نه تنها متوقف شد بلکه عملا رو به پسرفت گذاشت. سودان کاملا از این طرح خارج شد، مراکش همکاری‌اش را کاملا متوقف کرد، و بحرین و امارات نیز تحت فشار شدید برای بیرون آمدن از این طرح قرار دارند.

به گفته او «آنچه از این طرح باقی مانده بیشتر جنبه تبلیغاتی و روانی دارد و در بعد عملی نه تنها متوقف شده که رو به افول گذاشته است.»

برهانی با اشاره به تلاش اسرائیل برای ترور رهبران حماس در خاک قطر گفت: «این رویداد، اتفاقی بسیار مهمی است و تاثیرات جدی بر شرایط منطقه و روابط کشور‌های منطقه خواهد داشت و می‌توان آن را یک نقطه عطف دانست.»

روز سه‌شنبه ۹ سپتامبر، اسرائیل با ۱۲ موشک محل مذاکرات هیئت حماس در دوحهء قطر را که به منظور بررسی طرح صلح ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، در آنجا گردآمده بودند مورد هدف قرار داد.

هرچند ۵ تن از اعضای حماس در این حمله به شهادت رسیدند، اما اسرائیل در هدف اصلی خود مبنی بر ترور رهبران حماس شکست خورد.

برهانی معتقد است در آینده اتفاقات بسیار مهمی در منطقه رخ خواهد داد. او گفت: «کشور‌های عربی و اسلامی از کنار این رویداد به راحتی نخواهند گذشت. چشم‌اندازی که این اتفاق ایجاد کرده است به کلی متفاوت از گذشته است و منجر به واکنش جدی کشور‌های عربی و اسلامی خواهد شد. مطمئنا، اکنون آنها تفسیر متفاوتی نسبت به گذشته دارند، چرا که اسرائیل دامنه تجاوزاتش را گسترده‌تر کرده است و همه این کشور‌ها اکنون احساس نگرانی و خطر می‌کنند و راه‌حل را در این می‌بینند که در کنار یکدیگر قرار بگیرند.»

این استاد دانشگاه، درباره احتمال اقدام نظامی علیه اسرائیل از سوی کشور‌های عربی توضیح داد: کشور‌های عربی تجربه‌های تلخی در جنگ با اسرائیل داشته‌اند و از آنجا که طعم قدرت نظامی اسرائیل را تجربه کرده‌اند و نه تنها نتیجه نگرفته بلکه شکست خورد‌ه‌اند، این گزینه را کنار گذاشته‌اند و لذا تمایلی به ورود به جنگ مستقیم با اسرائیل ندارند و شاید این رویکرد نه برای آنها و نه منطقه به مصلحت هم نباشد. هر کشوری در منطقه به جنگ با اسرائیل وارد شود، ممکن است پیروزی‌های مقطعی بدست آورد، اما به پیروزی راهبردی دست پیدا نخواهد کرد.»

او در توضیح اینکه پاسخ کشور‌های عربی به تجاوزات اسرائیل چگونه خواهد بود، گفت: «کشور‌های عربی از راه‌های سیاسی، سازمان‌های بین‌المللی، تحریم‌ها و دیگر راه‌های غیرمستقیم اقداماتی علیه اسرائیل انجام خواهند داد. آنها بطور مستقیم جبهه‌ای علیه اسرائیل باز نخواهند کرد، اما از دیگر جبهه‌های باز علیه اسرائیل مثلا از جبهه حماس، حزب‌الله لبنان، سوریه، یمن و حتی ایران حمایت موثر خواهند کرد و اسرائیل را از این جبهه‌ها تحت فشار قرار خواهند داد.»

فرصتی برای همکاری ایران با کشور‌های عربی

برهانی درباره تاثیر تجاوز اسرائیل به قطر بر روابط کشور‌های عربی با ایران گفت: «معتقدم؛ فرصت و فضای جدیدی برای همکاری ایران با کشور‌های اسلامی باز شده است و می‌توانم بگویم در طول دهه‌های گذشته هرگز چنین فرصتی برای نزدیکی ایران و کشور‌های عربی منطقه وجود نداشته است و برای همین، ایران نباید این فضا و فرصت به‌وجود آمده را از دست بدهد.»

او تاکید کرد: «امروز همه کشور‌های منطقه، ترکیه، مصر و کشور‌های عربی از اسرائیل احساس خطر می‌کنند و این نگرانی و بدبینی نسبت به اسرائیل درک مشترکی میان آنها ایجاد کرده است، لذا ایران باید با دیپلماسی فعال منطقه‌ای جبهه مشترکی با این کشور‌ها در مقابل تجاوزات اسرائیل ایجاد کند، چراکه هیچ‌یک از این کشور‌ها به تنهایی نخواهند توانست مقابل تجاوزگری اسرائیل بایستند بلکه تنها با کمک یکدیگر موفق خواهند شد.»

برهانی درباره احتمال تجاوز اسرائیل به دیگر کشور‌های منطقه نیز گفت: «هرکشوری که رهبران حماس به آنجا رفت و آمد داشته باشند مورد تجاوز اسرائیل قرار می‌گیرند. در ایران، اسماعیل هنیه را هدف قرار دادند. قطر را هم که شاهد بودیم، ترکیه و مصر هم کشور‌هایی هستند که با سران حماس در ارتباطند و لذا درباره ترکیه و مصر نیز این احتمال وجود دارد. کمااینکه به تازگی مقامات امنیتی مصر مطلع شده‌اند که اسرائیل ممکن است به بهانه حضور سران حماس به این کشور نیز حمله کند، بنابراین احتمال اینکه گزینه بعدی ترکیه یا مصر باشد وجود دارد.»