برگ برنده پتروشیمی ها روی میز

آنطور که وزارت نفت گزارش داده صنعت پتروشیمی با درآمد ۱۷میلیارد دلاری و تامین ۲۰درصد نیازهای ارزی کشور در این روزهای سخت ناشی از تحریم، موجب دلگرمی اقتصاد ایران شده است. حسن مرادی، استاد حقوق انرژی دانشگاه تهران در این‌باره به «فراز» می‌گوید: «این اتفاق حاصل صادرات محصولات این صنعت به کشورهای دیگر به‌ویژه 15کشور همسایه ایران خارج از تحریم‌های بین‌المللی است».

این روزها درحالی پشت اقتصاد ایران به پتروشیمی‌ها گرم شده که قدمت فعالیت این صنعت به 56سال پیش برمی‌گردد. با بهره‌برداری از واحد تولید کود شیمیایی مجتمع پتروشیمی شیراز این صنعت در کشور شکل گرفت که عمده اهداف این صنعت تا پیش از سال 57، تأمین نیاز داخلی کشور به کود شیمیایی و برخی مواد پایه شیمیایی نظیر دوده، گوگرد، گازمایع، سود سوزآور، کربنات و بی‌کربنات سدیم، پی‌وی‌سی و مواد نرم‌کننده پلاستیک بوده است.

آغاز دوران طلایی از سال 76

تکیه دولت بر فروش و صادرات محصولات پتروشیمی با شدت تحریم‌ها در یک‌سال‌ونیم گذشته تاکنون بیشتر شده درحالی که طبق گزارش وزارت نفت با سیاست‌گذاری‌هایی که از سال ۷۶ به‌منظور توسعه و ارتقای بیشتر جایگاه صنعت پتروشیمی کشور انجام شد، دوران طلایی این صنعت آغاز شد تا جهش نخست صنعت پتروشیمی تحقق یابد.

این رویه از سال 76 به‌منظور استفاده بهینه از ظرفیت‌های موجود در کشور و اجرای طرح‌های جدید آغاز شد تا محصولات با ارزش افزوده بیشتر و به‌کارگیری حداکثری از خوراک‌های اتان و مایعات گازی تولید شوند. برای این هدف منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس به‌واسطه ارتباط آن با منابع گاز طبیعی میدان پارس‌جنوبی مکان مناسبی برای اجرای طرح‌های جدید پتروشیمی در نظر گرفته شد که با بهره‌برداری از طرح‌های جدید، در پایان سال ۸۳ ظرفیت سالانه تولید محصولات پتروشیمی به ۱۸ میلیون تن رسید و صادرات و فروش داخلی نیز به ترتیب 2/5 میلیون تن به ارزش ۱۷۲۶ میلیون دلار و 8/4 میلیون تن به ارزش ۱۲.۶ هزار میلیارد ریال بوده است.

بهره‌برداری از ۱۶طرح پتروشیمی در 5سال اخیر

از آن زمان تاکنون 22سال می‌گذرد و حالا آمار نشان می‌دهد در پنج سال اخیر، ۱۶ طرح پتروشیمی با سرمایه‌گذاری حدود ۵.۷ میلیارد دلار در کشور به بهره‌برداری رسیده که ۱۵ طرح تولیدی و یک طرح سرویس جانبی است. ارزش تولیدات این طرح‌ها بیش از ۵ میلیارد دلار با احتساب قیمت پایه سال ۹۰ است. به این ترتیب براساس سیاست‌های توسعه وزارت نفت به‌منظور تکمیل طرح‌های نیمه کاره، تعداد مجتمع‌های پتروشیمی کشور هم‌اکنون به ۵۶ مجتمع با ظرفیت ۶۶ میلیون تن و درآمدزایی ۱۷ میلیارد دلار رسیده است.

این سالشمار پیشروی صنعت پتروشیمی ایران درحالی است که یک کارشناس حوزه نفت و انرژِی توضیح می‌دهد: «در دهه‌های اخیر این صنعت پیشرفت خوبی داشته و به شکوفایی رسیده این درحالی است که تولید محصولات پتروشیمی بسیار متنوع است».

ایران در همه جای دنیا بازار دارد

به گفته مرادی «میزان تنوع این محصولات به اندازه‌ای است که کشور می‌تواند به‌جای محصولات خام و گاز بفروشد. حالا هم صادرات آن‌ها به رقمی رسیده که می‌تواند تامین‌کننده بخشی از نیازهای ارزی ایران باشد».

این استاد حقوق انرژی دانشگاه تهران با بیان اینکه تحریم‌ها شامل یکسری کالاهای خاص است، می‌گوید: «تحریم‌ها به صادرات محصولات پتروشیمی خدشه‌ای وارد نمی‌کند از همین‌رو برای فروش آن‌ها ایران در همه جای دنیا بازار دارد».

به گفته او «علاوه‌بر فعالیت صنعت پتروشیمی در جنوب و منطقه خلیج‌فارس در غرب کشور نیز فعال است که هم نیاز داخلی و هم خارجی را برآورده می‌کند».

همه این‌ها درحالی است که طبق اعلام وزارت نفت در سال ۱۴۰۰ برنامه‌ریزی‌ها به‌منظور تداوم توسعه صنعت پتروشیمی برای سال‌های آینده به نحوی انجام شده که با تکمیل طرح‌های نیمه‌کاره جهش دوم صنعت پتروشیمی تا پایان این سال، افزایش مجتمع‌های پتروشیمی به ۸۳ مجتمع و ظرفیت اسمی صنعت پتروشیمی به سالانه ۱۰۰ میلیون تن محقق خواهد شد و درآمد حاصله از این صنعت به ۲۵ میلیارد دلار می‌رسد.