ماراتن کیش: حکومت با مساله حجاب چه کند؟!

روزنامه اینترنتی فراز: ششمین دوره دو ماراتن کیش، در دو گروه زنان و مردان به صورت جداگانه، با حضور دو هزار زن و سه هزار مرد روز جمعه ۱۴ آذر برگزار شد. این رویداد که به گفته مسئولان گردشگری کیش بیش از ۲۵ هزار گردشگر را وارد این جزیره کرده بود، اما برای مسئولان برگزاری دردسرساز شد.

برخی رسانه‌ها با انتشار تصاویری از این رویداد به آن اعتراض کرده‌اند. خبرگزاری مهر با تیتر «ماراتن ابتذال در جزیره کیش؛ ضرورت جلوگیری از عادی‌سازی هنجارشکنی‌ها»‌ و خبرگزاری تسنیم با تیتر «هنجارشکنی در مسابقه دوی ماراتن کیش/ این بود قانون و پیوست فرهنگی‌تان؟» به نحوه برگزاری این رویداد اعتراض کردند.

در پی این گزارش‌ها و اخبار، خبرگزاری ایسنا که گزارشی تصویری از این رویداد منتشر کرده بود، در این باره خبر داد: دادستان عمومی و انقلاب جزیره کیش دو نفر از عوامل اصلی برگزاری این مسابقه را تحت قرار قانونی بازداشت کرده است.

ماجرای اعتراض به سایت رهبری بخاطر عکس دختری شهید

پیش از این رویداد، اخیرا انتشار تصویری در روزنامه اینترنتی صدای ایران وابسته به سایت مقام معظم رهبری از یک بانوی ورزشکار به نام شهیده نیلوفر قلعه‌وند واکنش برخی گروه‌های سیاسی تندرو را به دنبال داشت.

این افراد به تصویر «صدای ایران» به خاطر حجاب این دختر ورزشکار ایرانی و عنوان «شهیده» به او، اعتراض کرده بودند. شهیده نیلوفر قلعه‌وند در روز نخست جنگ ۱۲ روزه به شهادت رسیده بود.

اعتراض‌ها به سایت رهبری تا آنجا پیش رفت که دفتر تحریریه صدای ایران اطلاعیه‌ای صادر کرد و نوشت: این روزنامه از روز اول انتشار تا کنون هر شماره‌ی خود را به یکی از شهدای دفاع مقدس ۱۲ روزه تقدیم کرده است و این اقدام مبارک شامل همه‌ی شهدای سرافراز ملت ایران با گرایش‌ها و طیف‌های متنوع و مختلف اجتماعی و فرهنگی بوده است.

برخی کارشناسان معتقدند جامعه از مسئله حجاب عبور کرده است، اما برخی دیگر نیز بر این باورند این موضوع علی‌رغم اینکه در میان جامعه پذیرفته است، اما بخشی از حیات برخی گروه‌های سیاسی به دامن زدن به مسائلی از نوع حجاب گره خورده است و این موضوع نیز همچنان درباره حجاب محتمل است.

جوانان ما پرده‌دری نمی‌کنند

در گفت‌وگویی با امان‌الله قرایی مقدم - جامعه‌شناس، به بررسی چگونگی برخورد حاکمیت با موضوع حجاب پرداختیم.

قرایی مقدم معتقد است که حاکمیت باید اجازه دهد که جامعه مسیر خودش را پیش برود.

این استاد جامعه‌شناسی گفت: بر اساس تئوری دیوید رایزمن (جامعه‌شناس آمریکایی) جوانان امروز از مرحله سنت‌گرایی گذشته‌اند آنها خود با اتکا به عقل و درک خود تصمیم می‌گیرند و بر همین اساس مقابله با این موضوعات و مسئله حجاب اساسا شدنی نیست.

او افزود: جوانان امروز سنت‌شکن شده‌اند و از راه و رسم آباء و اجدادی خود عبور کرده‌اند. آنها به همه سنت‌ها پشت پا زده‌اند و نتیجه ندادن تلاش‌های فرهنگی‌ای که در چند دههء گذشته شده؛ مانند بکارگیری مربیان پرورشی در مدارس و تنبیه و اخراج و ... نشان می‌دهد که نتوانسته‌اند کاری کنند و جوانان راه خود را رفته‌اند.

قرایی مقدم تصریح کرد: البته آنقدر‌ها هم که برخی مواقع پررنگ می‌شود، جوانان ما پرده‌دَری نمی‌کنند، گاهی یک در هزار پیدا می‌شود که از کسی یا کسانی رفتار‌های سبکسرانه دیده شود، اما بسیاری از جوانان ما بخاطر آداب خانوادگی و محیط اجتماعی که در آن تربیت یافته‌اند، حدود را مراعات می‌کنند.

او افزود: البته در محیط‌های متفاوت قطعا این موضوع متفاوت خواهد بود و در شهر‌های بزرگ نمی‌توان کاری انجام داد، نکته این است که باید بگونه‌ای باشد که خودکنترلی از سوی مردم اعمال شود.

فنّاوری حامل فرهنگ است

این جامعه‌شناس با اشاره به نظریه «تکامل فرهنگی» گفت: فرمایش خود حضرت آقا بود در سال ۹۶ که فرمودند «ما این را باید توجّه کنیم که فنّاوری همراه با خودش فرهنگ می‌آورد؛ فنّاوری حامل فرهنگ است؛ این را نمی‌شود ندیده گرفت. (۲۶/۰۷/۱۳۹۶)» و این بسیار معنادار است. بر این اساس ما اسیر تکنوکراسی هستیم، اسیر فناوری هستیم و این یعنی یخچال به ما درس می‌دهد، لباسشویی به ما درس می‌دهد، ماکروفر و همه و همه به ما درس می‌دهند.

(نظریهء تکامل یا فرگشت فرهنگی یک نظریه تکاملی دربارهٔ دگرگونی اجتماعی است. تکامل فرهنگ از تعریف فرهنگ نشات گرفته‌است. فرهنگ، اطلاعاتی که می‌توانند بر رفتار افراد تأثیر بگذارند تعریف می‌شود. این اطلاعات از طریق آموزش، تقلید و سایر اشکال انتقال اجتماعی از سایر اعضای همنوع انسان به دست می‌آید)

قرایی مقدم تاکید کرد: فناوری فرهنگ می‌آورد، رفتار می‌آورد، سبک زندگی می‌آورد، تجمل می‌آورد، پوشش می‌آورد، آمال و آرزو می‌آورد... همه اینها محصول فناوری و تکنوکراسی است... جوانان با پوشش خود فریاد می‌زنند، بنابراین مبارزه با آن فایده ندارد.

او در پاسخ به اینکه حکومت با موضوع بی‌حجابی چگونه باید کنار بیاید، اینکه بپذیرد حجاب به عنوان یکی از آرمان‌های انقلاب را باید نادیده بگیرد؟ گفت: این آرمان به فراموشی سپرده نشده، اما ناچار است فراموش کند و بپذیرد چراکه این جامعه است که دستور می‌دهد، آنها می‌خواهند فراموشش نکنند، اما مردم اعتنایی نمی‌کنند.

او در پاسخ اینکه آیا ممکن است سنت‌شکنی‌ها به شکستن هر سنتی حتی اخلاق و سنت‌های اخلاقی برسد؟ گفت: تا اندازه‌ای بله این اتفاق رخ می‌دهد و ممکن است برخی هنجار‌ها و ارزش‌ها زیر پا گذاشته شود. گذشتگان بیشتر مراعات می‌کنند، هرچه به نسل‌های جدیدتر که می‌رسیم این کمتر می‌شود، چرا که ما با اینها بزرگ شده‌ایم، اما نسل جدید با فضای مجازی، رسانه، تلوزیون و ... بزرگ شده است.

مخالفت با پخش موسیقی سنتی، جوانان را به سمت راک و رپ کشاند

او درباره اینکه حفظ ارزش‌های اخلاقی-انسانی علی‌رغم ساختارشکنی و سنت‌شکنی نسل جدید چگونه ممکن است؟ نیز گفت: خانواده، آموزش و پرورش، رسانه‌های فرهنگی و ملی میهنی می‌توانند و باید در این زمینه فعالیت کنند.

او با انتقاد از صدا و سیما گفت: تلوزیون ما کجا در این زمینه‌ها کار کرد؟ موسیقی سنتی را که در لوای آن دین و دیانت و تقوا و اخلاق و بزرگی آموخته می‌شد برداشتند و ممنوع کردند بعد پاپ و رپ آوردند، خب! معلوم است پوشش تو رپ می‌شود. موسیفی سنتی را نگذاشتند پخش شود، خب! معلوم است می‌روند سمت پانک راک و رپ و بعد رفتار‌های دیگر. اینها تقصیر خودمان است.

این جامعه‌شناس تصریح کرد: بر اساس نظریه میدان در جامعه شناسی، نیرو‌های برانگیزاننده که حجاب رعایت نشود بر نیرو‌های اگیزاننده که حجاب رعایت شود برتری دارد. (نظریه میدان در جامعه‌شناسی بررسی می‌کند که چگونه افراد، میدان‌ها یا میدان‌های اجتماعی را می‌سازند و چگونه تحت تأثیر چنین میدان‌هایی قرار می‌گیرند).

نباید به مبارزه با جوانان برخاست

او افزود: ساعتی که در دست مردم تهران می‌چرخد با ساعتی که در دست مردم منطقه‌ای دیگر مثل مشهد می‌چرخد مطمئنا متفاوت است. برای شما چند دقیقه ممکن است خیلی مهم باشد، اما کسی در مشهد بگوید عجله چرا؟ بر اساس نظریه زمان اجتماعی ژرژ گورویچ (جامعه‌شناس فرانسوی) هر لحظه‌ای برای جامعه با لحظه قبل خود متفاوت است. جامعه‌ای که ثابت بماند می‌میرد.

او درباره رفتار درست حکومت در مقابل پوشش مردم نیز گفت: بگذاریم جامعه کار خودش را بکند، با زور نمی‌شود با جامعه حرف زد. هر عمل عکس‌العملی دارد مساوی و در جهت مخالف آن. حکومت نمی‌تواند کاری کند، بگذارد جامعه کار خودش را پیش ببرد و کار خلافی هم نمی‌کند، در بین ۹۰ میلیون نفر جمعیت ممکن است دو سه هزار نفری رفتار خارج از عرف داشته باشند، نباید بخاطر این موضوع، به مبارزه با جوانان برخاست، برخورد تاثیر عکس خواهد داشت.

او در پایان تاکید کرد: معتقدم فرمایش رهبری در این باره کاملا درست و گویا است اینکه؛ فناوری با خود فرهنگ می‌آورد، ما باید این را بپذیریم.