برای یک مشت دلار! | ذی‌‌نفعان ارز ترجیحی چطور مردم را به مخمصه می‌اندازند؟

مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری، در گفتگوی تلویزیونی ۲۱ دی ماه ۱۴۰۴، به وضعیت اصلاح نظام یارانه‌ای کشور و حوادث اخیر پرداخت. پزشکیان در این گفت‌و‌گو در رابطه با حوادث و اتفاقات جامعه گفت: «در هفته‌های اخیر برخی بازاری‌ها اعتراضاتی داشتند، تعداد زیادی از آنها را به نهاد ریاست جمهوری دعوت کردم و با آنها جلسه برگزار کردیم و تک تک سخنان‌شان را شنیدم. در دولت و جلسه دولت هم با حضور وزرا بازاریان را دعوت کردیم و تصمیم گرفتیم که هر طور شده مشکلات شان را برطرف کنیم.»

پزشکیان درمورد ناآرامی‌های جامعه افزود: «دشمن تعدادی از نیرو‌های تروریستی را وارد کشور کرده و می‌خواهد هرطور شده کشور را ناآرام نگه دارد؛ مگر می‌شود که یک فرد ساده، تمام بازار رشت را به آتش بکشد.»

درواقع رئیس جمهوری اعتراضات مسالمت آمیز کسبه و بازاریان را به رسمیت می‌شناسد و در تسهیل امور کسبه نیز گام‌هایی برداشت و به دنبال رفع موانع بازاریان است، اما رفتار‌های خشونت‌آمیز چند شب اخیر تهران را ناشی از تحرکات تروریستی دشمن می‌داند.

تاکید مکرر پزشکیان به کارشکنی رانت‌خواران ارز ترجیحی

مسعود پزشکیان دررابطه با حذف ارز ترجیحی و اصلاح نظام یارانه‌ای کشور، سخنان مهمی را بیان کرد. یکی از نکات مهم صحبت‌های پزشکیان در این رابطه که بار‌ها نیز تکرار کرد، کارشکنی‌های افرادی است که از نظام چند نرخی ارز منتفع می‌شدند. او در قسمت‌های مختلفی از گفتگوی خود به این موضوع اشاره کرد. در ادامه دفعات اشاره پزشکیان به رانت‌خواران، بیان می‌شود.

۱-پزشکیان در گفتگوی تلویزیونی: «وقتی مداخلاتی هم صورت گیرد عده‌ای که تاکنون سود‌های کلانی می‌بردند قطعا ضرر خواهند کرد و ممکن است صدای اعتراض‌شان در بیاید. منافعی که به جیب چنین آدم‌هایی می‌رفت، کم نبود و کم نیست و طبعاً آنها آرام نمی‌نشینند. در ظاهر ممکن است چیزی نگویند ولی در درون جامعه کارشکنی‌های مختلفی ممکن است بوجود بیاورند.»

۲-رئیس دولت در قسمتی دیگر از گفتگوی تلویزیونی: «البته کمی فرصت لازم است که بتوانیم از این مقطع عبور کنیم. مهم است که افرادی که تا کنون با سوء استفاده و منفعت طلبی موجبات نارضایتی مردم را فراهم کرده بودند دستشان ار رانت ارزی قطع شده و دیگر اتفاقات گذشته رخ نخواهد داد.»

۳-سومین اشاره ریاست جمهوری: «به مردم عزیز می‌خواهم این اطمینان را بدهم که ما در این مسئولیت هستیم مشکلات آنان را حل کنیم، هستیم برای اینکه رانت و فساد و قاچاق و بی‌عدالتی‌ها را از بین ببریم. حتما این مداخلات برای یک عده سنگین است. چه در داخل و چه در خارج در نتیجه نمی‌خواهند ما این کار‌ها را انجام دهیم.»

۴- چهارمین تاکید پزشکیان به قطع منافع یک عده: «ما از مردم و از همه تولیدکنندگان عزیز و اصناف می‌خواهیم که به ما کمک کنند که ریشه فساد و بی‌عدالتی را در کشور بخشکانیم. این مداخله، یک مداخله بزرگی است و منافع خیلی از آدم‌ها را از آنهایی که سوء استفاده می‌کردند جمع می‌کند و از بین می‌برد.»

۵-مسعود پزشکیان در قسمتی دیگر: «اینها می‌خواهند به زعم خود، ما را در مخمصه بگذارند که نتوانیم جواب مردم را بدهیم و عدالتی که به دنبالش هستیم را پیاده کنیم.»

۶-تاکید مجدد پزشکیان بر قطع رانت یک عده: «من از روز اول گفتم و الان هم اعلام می‌کنم که من آمدم تا جایی که از دستم بربیاید این بی‌عدالتی‌ها را از بین ببرم، از روز اول که ما سرِ کار آمدیم، برای ما مشکل ایجاد کردند و هر روز دارند این مشکلات را افزایش می‌دهند، ولی به کوری چشم آنها ما این راه را با قدرت ادامه خواهیم داد.»

۷-پزشکیان: «الان داریم به ریشه‌ها حمله می‌کنیم. علت اینکه یک عده صدا بلند کردند و نمی‌گذارند، برای این است که آنجایی که باید ما انگشت بگذاریم، جایی است که تمام آن فساد‌ها از آنجا دارد، منشاء می‌گیرد.»

درواقع ریاست جمهوری ۷ بار به قطع رانت عده‌ای که ارز ترجیحی می‌گرفتند، اشاره کرده و انتظار کارشکنی و اقدامات این افراد را داشته است. به عبارتی می‌توان این سوال را مطرح کرد که اینطور که از ظواهر امر و تاکید‌های مکرر رئیس دولت برمی‌آید، آیا برخی از رانت‌جویانی که امروز رانت‌شان قطع شده، بنزینی در اعتراضات مردمی ریختند یا خیر؟ چون از کنار این میزان از تاکید ریاست جمهوری، نمی‌توان ساده گذر کرد.

انتصاب مجدد فرزین در دولت؛ تناقض گفتار و رفتار پزشکیان؟

مسعود پزشکیان در تمام صحبت‌های خود حذف ارز ترجیحی را اقدامی تحول‌گرایانه در نظام اقتصادی می‌داند که دولت در حال انجام آن است. اما در واقع این جراحی اقتصادی، نه از روی اختیار و انتخاب بلکه از روی جبر بوده است. به عبارت دیگر، ذخایر ارزی بانک مرکزی باتوجه به پافشاری ۳ ساله مدیرت گذشته به سرکوب نرخ ارز و مدیریت دستوری بازار و در نتیجه عدم بازگشت بخشی از ارز تراستی‌ها، تا حد قابل توجهی کاهش پیدا کرده است. این را از روی صف چندماهه تخصیص ارز می‌توان متوجه شد.

رئیس دولت درحالی که حذف ارز ترجیحی را اقدامی بزرگ و به صلاح کشور می‌داند، محمدرضا فرزین، رئیس سابق بانک مرکزی را که مدافع سرسخت نظام چندنرخی ارز بود، به دستیاری ویژه اقتصادی خود منصوب کرده است. این تصمیم پزشکیان از زوایای مختلف، سوال برانگیز است.

اولا چطور رئیس دولتی که موافق حذف نظام چند نرخی ارز و رانت موجود است، یکی از مدافعان سرسخت ارز ترجیحی را دستیار ویژه خود کرده است؟ دوما مسعود پزشکیان معتقد به کوچک کردن دولت است و بار‌ها عنوان کرده تعداد کارکنان دولت بسیار بیش‌تر از تعداد مورد نیاز است. اکنون به جای اینکه دولت را کوچک کند، فرزین را به عنوان دستیار ویژه اقتصادی خود منصوب کرده است. این تناقض در گفتار و کردار مسعود پزشکیان، محل بحث است.