بلاتکلیفی اینترنت در ایران | دسترسی، طبقاتی می‌شود؟!

قطع سراسری اینترنت در ایران، با وجود دسترسی‌های موقت و یا محدود برخی کاربران به اینترنت جهانی، وارد هفته‌ی سوم شد. به گزارش «نت بلاکس»، در روز‌های اخیر برخی کاربران از طریق Tunneling به برخی سکو‌های آنلاین متصل شده‌اند و ترافیک اینترنت در ایران به حدود ۴۰ درصد رسیده و پس از مدت کوتاهی به حدود ۲ درصد کاهش پیدا کرده است. با این حال، با وجود بازگشت آرامش نسبی به خیابان‌های کشور پس از ۷۲ ساعت ناآرامی در ۱۸، ۱۹ و ۲۰ دی‌ماه، هنوز خبری از رفع محدودیت‌ها نیست.

بلاتکلیفیِ مُسری، از حرف تا عمل

پنجشنبه، دوم بهمن‌ماه محمدجعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی رییس جمهوری ضمن «عذرخواهی» از مردم بابت قطع اینترنت گفت: «اینکه بگوییم اینترنت را همیشه قطع می‌کنیم محال است؛ مگر تا کی می‌توانیم اینترنت را قطع کنیم؟». او قطع اینترنت را در زمانی که «کسی بخواهد جمهوری اسلامی ایران را مورد هجمه قرار بدهد»، «اجتناب‌ناپذیر» خواند.

معاون مسعود پزشکیان در این گفت‌و‌گو گفت که بخش عمده‌ای از اینترنت باید «تا فردا و پس‌فردا» وصل شود. با گذشت حدود سه روز از آن گفت‌و‌گو، اما اینترنت همچنان در یک وضعیت عجیب قرار دارد.

طبق گزارش برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی، در حال حاضر اینترنت ثابت در بسیاری از نقاط کشور قطع کامل است. کاربران وضعیت‌های متفاوتی را از قطع کامل تا دسترسی محدود اینترنت‌های ثابت گزارش می‌کنند. از سوی دیگر، برخی کاربران به ویکی‌پدیا، بینگ، یاهو و گوگل پلی دسترسی دارند و برخی از محدودیت شدید و حتی مسدود بودن این سرویس‌ها خبر می‌دهند.

اینترنت طبقاتی می‌شود؟

یک روز پس از گفت‌وگوی قائم‌پناه، «بوالحسن فیروزآبادی»، دبیر پیشین شورای عالی فضای مجازی و رییس پیشین مرکز ملی فضای مجازی در گفت‌و‌گو با ایسنا گفت که «ظرف دو تا سه سال آینده»، با توجه به پیشرفت و ظهور فناوری‌هایی مثل استارلینک، فضای مجازی دیگر توسط حاکمیت قابل «کنترل کامل» نخواهد بود.

فیروزآبادی گفته حاکمیت باید به فکر «راه حل‌های جایگزین» برای قطع اینترنت در زمان بحران باشد.

با این حال قطع بیش از ۳۷۰ ساعت اینترنت جهانی، وضعیت بلاتکلیف اینترنت و ناممکن بودن قطع همیشگی دسترسی‌ها را اگر کنار یکدیگر بگذاریم، شاید چنین به نظر برسد که حکمرانی اینترنت در ایران شاید به راه حل سومی برای کنترل فضای مجازی در وضعیت بحران می‌اندیشد. راه حلی که برخی کارشناسان آن را مدل «لیست سفید» و شبکه Defult-Deny توصیف می‌کنند. در این مدل، دسترسی کاربران تنها به مقاصد «تایید شده» ممکن خواهد بود.