آسمان خالی

ایران برای عبور پروازهای خارجی از آسمانش به ازای وزن هواپیما و مسافت عبوری در محدوده آسمان کشور، از خطوط هوایی هزینه دریافت می‌کرد و درآمد کلانی هم از این بابت داشته است اما این اتفاق از دی ماه تاکنون قطع شده است. حادثه ناگوار اخیر _سقوط هواپیمای مسافربری اوکراینی و کشته شدن ۱۷۶ مسافر آن بر اثر شلیک موشک از سوی پدافند ایران به این هواپیما_ موجب شد آسمان ایران ویژگی امنیت خود را از دست بدهد و این مهم ترین معیار برای حمل و نقل هوایی به شمار می رود.

پس از سقوط هواپیمای اوکراینی در تاریخ ۱۸ دی ماه، بسیاری از ایرلاین های خارجی پرواز خود را به ایران کنسل کرده اند و اگر به پروازهایی که بر فراز آسمان کشورمان انجام می شوند نگاهی بیفکنید مشاهده خواهید کرد که تمامی آنها پروازهای داخلی هستند. سپس آژانس امنیت هوانوردی اروپا و هوانوردی فدرال آمریکا اعلام کرده بودند که آسمان ایران ناامن است. اداره هوانوردی فدرال آمریکا بامداد همان روز پرواز خطوط هوایی این کشور در حریم هوایی ایران، عراق، کشورهای حاشیه خلیج فارس و دریای عمان را ممنوع اعلام کرد. دلیل این امر البته حمله موشکی ایران به پایگاه عین الاسد بوده است چراکه دلیل سقوط هواپیمای اوکراینی چند روز بعد در پی اعلامیه سپاه اسلامی مبنی بر اصابت موشک به این هواپیما مشخص شد. اگرچه پروازها بر فراز آسمان ایران قطع شده و بسیاری از ایرلاین ها از جمله لوفتانزا پروازهای خود به ایران را متوقف کرده اند اما کارشناسان بر این باورند که این شرایط موقتی بوده و ایران دارای آسمانی امن است که مسیرهای هوایی را کوتاه کرده و از نظر اقتصادی مقرون به صرفه است. همچنین بازار هدف مناسبی برای ایرلاین های خارجی به شمار می رود چراکه مسافران بسیاری از ایران به دیگر کشورها سفر می کنند و بالعکس.

مدیرعامل شرکت فرودگاهها و ناوبری هوای ایران از درآمد هزار و ۷۰۰ میلیارد تومانی این شرکت از محل پروازهای عبوری در سال گذشته خبر داد. سال جاری به طور حتم خبری از این درآمد نیست و کاهش چشمگیری را در درآمد حاصل از آسمان ایران شاهد خواهیم بود.

«سیاوش امیرمکری» گفت: «شرکت فرودگاهها و ناوبری هوایی ایران دو وظیفه اصلی مدیریت فرودگاهها و راهبری پروازها را برعهده دارد که مالکیت و مسئولیت ۵۳ فرودگاه بر عهده این شرکت است.»

«امیرمکری» یادآور شد: «۶۸ درصد درآمد ما از محل پروازهای عبوری و ۲۰ درصد نیز از محل خدمات هوانوردی همچنین از هر بلیت پرواز داخلی ۷ هزار تومان و از هر بلیت پرواز خارجی ۳۵ هزار تومان سهم فرودگاه مبداء است.»

به گفته مدیرعامل شرکت فرودگاه ها و ناوبری هوای ایران درآمد این شرکت در سال ۹۷ از محل پروازهای عبوری هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان بود که نسبت به سال قبل ۱۴ درصد کاهش داشته است.

درآمد روزانه پروازهای عبوری را می‌توان بر اساس آیین‌نامه اجرایی ماده ۶۳ قانون وصول مطالبات برخی درآمدهای دولت در حوزه هوانوردی و فرودگاهی محاسبه کرد؛ به این صورت که به ازای هر تن از حداکثر وزن هنگام برخاست هواپیما در یک کیلومتر پرواز در آسمان ایران، درآمد ۰/۰۰۴دلاری درنظر گرفته می‌شود.

بنابراین در شرایطی که گفته می‌شود به‌طور متوسط روزانه هزار پرواز از آسمان ایران عبور می‌کند و با در نظر گرفتن متوسط وزن ناوگان عبوری در متوسط اندازه مسیر پروازی، درآمد روزانه یک‌میلیون و ۷۰۰هزار دلاری (۱/۷میلیون دلاری) برای پروازهای عبوری از آسمان ایران به‌دست می‌آید و با درنظر گرفتن این رقم می‌توان درآمد سالانه پروازهای عبوری از آسمان ایران را به‌طور متوسط ۶۵۷ میلیون دلار دانست؛ یعنی حدود ۲هزارمیلیارد تومان.

درآمد ایران از از آسمان آبی

فرض کنید یک ایرباس ای۳۸۰ خط هوایی امارات از مبدا وین در اتریش به دوبی می‌رود. این هواپیمای پهن‌پیکر، با مسافر و باک پر، در هنگام بلند شدن از باند حدود ۵۹۰ تن وزن دارد. هواپیما در کریدور پروازی این مسیر از روستای دوستان در شمال غربی ایران تا جزیره سیری در خلیج فارس را در حریم هوایی ایران می‌پیماید، یعنی مسافتی حدود ۱۷۰۰ کیلومتر. حاصل‌ضرب ۵۹۰، وزن هواپیما به تن، در ۱۷۰۰، مسافت طی شده به کیلومتر، در ۱۶ تومان؛ می‌شود ۱۶میلیون و ۴۸ هزار تومان درآمد ایران معادل حدود ۴ هزار دلار برای حدود یک ساعت پرواز بر فراز ایران.

منابع غیررسمی می‌گویند حدود هزار سورتی پرواز خارجی در هر ۲۴ ساعت از آسمان ایران عبور می کرد.

کارشناسان بر این باورند که با وجود خسارت هایی که ایران از قطع شدن پروازها بر فراز ایران متحمل شده است اما آسمان ایران به تدریج به حالت سابق بر می گردد و شرایط عادی می شود.

«محمود مهران پور»، کارشناس حمل و نقل هوایی به «فراز» گفت: «آسمان ایران امنیت دارد و این حقیقتی انکارناپذیر است. اداره هوانوردی فدرال آمریکا نیز به تازگی اعلام کرده است که پرواز بر فراز آسمان ایران دیگر مشکلی ندارد.»

او افزود:«آژانس امنیت هوانوردی اروپا نیز به تازگی اعلام کرده است که آسمان ایران امن بوده و پرواز بر فراز آن دیگر مشکلی ندارد.»

مهران پور دررابطه با اینکه آژانس امنیت هوانوردی اروپا و هوانوردی فدرال آمریکا اعلام کرده بودند که آسمان ایران ناامن است بیان کرد: این اقدامات به دلیل تنش هایی بود که بر فراز آسمان ایران به وجود آمده بود؛ شرایط جنگی بود، ایران با موشک به پایگاه عین الاسد حمله کرده بود، انتظار می رفت آمریکایی ها به ایران حمله کنند.

او گفت:«سپس هواپیمای اوکراینی در آسمان ایران به دلیل اصابت موشک سقوط کرد. طبیعی است که دیگر کشورها از پرواز بر فراز ایران اجتناب کنند.»

این کارشناس حمل و نقل هوایی تاکید کرد:«به مرور این شرایط تغییر می کند و پروازها در آسمان ایران از سر گرفته می شود. مسیر آسمان ایران اقتصادی و کوتاه است، امنیت هم دارد. به همین دلیل از بهترین مسیرها به شمار می رود.»

او افزود:«تنش بین ایران و آمریکا نیز از بین رفته و به مرور پروازها به حالت عادی برمی گردند.»

مهران پور تاکید کرد:‌«پروازها بر فراز آسمان ایران به طور ناگهانی قطع شد اما به ناگهان از سر گرفته نمی شود و این امر زمان بر است. باید دوباره اعتماد ایرلاین ها و کشورهای دیگر جلب شود تا به تدریج پروازها بر روی آسمان ایران از سر گرفته شوند.»

او گفت:«البته ایرلاین لوفتانزا اعلام کرده است که تا ماه مارس به ایران باز نمی گردد. با اینهمه ایران بازار هدف پرسود و مناسبی است و به همین دلیل پروازهای لوفتانزا نیز همچون دیگر ایرلاین ها از سر گرفته خواهد شد.»

مهران پور در رابطه با خسارت ایران از قطع شدن پرواز بر فراز آسمان کشورمان تاکید کرد:‌«اگرچه ایران متضرر شد اما ایرلاین های خارجی هم خسارت دیدند چراکه مسافرهای ایرانی و در نتیجه بخشی از درآمدخود را از دست دادند.»