سیاست استوریهای اینستاگرام؛ وقتی «پلاس» راهی برای جاسوسی میشود
چند سال پیش، یکی از عشقهای قدیمی من این جسارت را داشت که شروع به رابطه با زنی جدید کند. او عکسی از خودش و آن زن را در اینستاگرام منتشر کرده بود؛ آنها در حالی که به هم پیچیده بودند، لبخند میزدند و زیرنویس طعنهآمیزی هم داشت که من آن را نوعی شوخی دونفره میان عشاق تلقی کردم. روی نام کاربری آن زن کلیک کردم. حساب اینستاگرام او عمومی بود، بنابراین من آزاد بودم که عکسهایش را تا رسیدن به عکس جشن فارغالتحصیلی دبیرستانش، یا تا زمانی که بغضم بگیرد (هر کدام که زودتر رخ میداد)، بررسی کنم. متوجه شدم که او همان روز یک استوری در اینستاگرام گذاشته است. این تنها بخشی از محتوا بود که نمیتوانستم بدون فاش کردن هویتم به آن دسترسی داشته باشم؛ کاربران میتوانند فهرست تمام کسانی که استوریهایشان را باز میکنند، ببینند. بنابراین، کاری را کردم که هر زن عاقلی در آن موقعیت انجام میدهد: دوباره با حساب اینستاگرام سگ مردهام وارد شدم و استوری را نگاه کردم.
به قول یکی از کاربران تیکتاک، «کمینکنندگان پنهان» یا خوششانساند و یا نفرینشده: اینستاگرام اوایل همین ماه اعلام کرد که در حال عرضه یک اشتراک پولی جدید به نام «اینستاگرام پلاس» است. کاربران تنها با پرداخت ۳.۹۹ دلار در ماه، میتوانند به مجموعهای از قابلیتهای جدید و غمانگیز دسترسی پیدا کنند؛ از جمله قابلیتی که در تبلیغات ذکر شده: «پیشنمایش استوریها بدون ظاهر شدن در فهرست بازدیدکنندگان». ویژگیهای دیگر شامل گزینهای برای شانه خالی کردن از بار سنگین محبوبیت آنلاین از طریق جستوجوی مستقیم نام فرد خاص در فهرست بازدیدکنندگان است، به جای اینکه مجبور باشید بین نامهایی که واقعاً برایتان مهم نیستند، اسکرول کنید؛ همچنین دسترسی به بینشهایی درباره اینکه چند بار افراد استوری شما را دوباره تماشا کردهاند و قابلیت «تمدید استوری» که به شما اجازه میدهد زمان انقضای استوری را از ۲۴ ساعت معمول به ۴۸ ساعت افزایش دهید، برای مواقعی که آن فرد خاص هنوز استوریتان را ندیده است.
اینستاگرام ادعا میکند که تمام اینها «طراحی شده تا آنچه را در اینستاگرام دوست دارید، بیشتر در اختیارتان بگذارد» و به شما کمک کند «خودتان را ابراز کنید، ارتباط عمیقتری با دوستان برقرار کنید و تجربه کاربریتان را شخصیسازی کنید». اگر آنچه دوست دارید، توانایی نظارت راحتتر بر کسانی است که به آنها علاقه دارید یا دشمنانتان — که منظورم همان شکنجه دادن خودتان است — پس اینستاگرام دقیقاً به هدف زده است. «اینستاگرام پلاس» جدیدترین سقوط شبکههای اجتماعی است؛ شرکتی که با قیمت یک آیسکافی کوچک، از رقتانگیزترین امیال ما بهرهکشی میکند.
اینستاگرام پلاس نه تنها نشانهای از آنچه در شبکههای اجتماعی به بیراهه رفته است، بلکه نمادی از مشکلات عشقهای مدرن نیز هست. این اپلیکیشن به چرخدندهای اصلی در ماشین دوستیابی تبدیل شده است؛ بهویژه در آن مراحل بینابینی، یعنی دوران معاشقه و دوران جدایی. این برنامه راه دیگری فراهم میکند تا سعی کنیم روایاتی درباره یکدیگر بسازیم، البته عمدتاً با ارائه دادههای بیمعنی برای اثبات غیرمنطقیترین فرضیات ما. اگر عشق سابقم استوری من را میبیند، حتماً یعنی هنوز به زندگی من اهمیت میدهد، مگر نه؟
هر فرد مجردی که حتی به شکل غیرفعال از این اپلیکیشن استفاده میکند، میتواند به شما بگوید که این برنامه سطح جدیدی از عذاب را به زندگی عاطفیشان اضافه کرده است. از زمان تأسیس اینستاگرام در سال ۲۰۱۰، کسانی که دلشکسته بودند و کسانی که چشمشان به دنبال کسی بود، به یک اندازه ساعتها صرف بررسی این میکردند که چه عکسی پست کنند تا توجه فرد خاصی را جلب کنند. اوضاع در اوت ۲۰۱۶ بدتر شد، زمانی که اینستاگرام برای تقلید از رقیبش، «اسنپچت»، قابلیت «استوری» را ایجاد کرد؛ قابلیتی که به کاربران این امکان را میداد تا هر محتوای پشیمانکنندهای را پست کنند تا پیش از ناپدید شدن در ۲۴ ساعت بعد، جایی در بایگانی بیپایان اینترنت که ممکن است بعدها برای باجگیری استفاده شود، ثبت شود. کیتلین بگ، جامعهشناس و بنیانگذار آزمایشگاه تحقیقاتی «Authentic Social»، به من گفت که ناگهان اینستاگرام از جایی برای مستند کردن اینکه «چه کار میکردید» به فضایی برای نمایش «الان چه کار میکنید» تغییر یافت. او گفت: «دیدن یک آلبوم فیسبوک پس از یک تعطیلات آخر هفته یک چیز بود، اما دیدن تمام این لحظات روزمره زندگی آدمها، قطعاً نحوه درک ما از مسائل را تغییر میدهد.»
کورتنی تریسی، درمانگری که در اینستاگرام با نام «دکتر کورتنی» شناخته میشود و بر مسائل مربوط به دلبستگی متمرکز است، به من گفت که وفور اطلاعات درباره رفتار دیگران میتواند باعث شود ما به نتیجهگیریهای مضحکی برسیم. او گفت: «ما دچار اشباع اطلاعاتی میشویم» و مغزمان سعی میکند با ساختن توضیحات خاص خود برای آن رفتار، کنترل را دوباره به دست بگیرد. «و در بیشتر مواقع، ما درست فکر نمیکنیم.»
اگر هرگز در عصر اینستاگرام عاشقپیشه و هذیانگو نبودهاید، بگذارید شما را در جریان کارهای دیوانهواری که مردم انجام میدهند، قرار دهم. من ساعتها وقت صرف اسکرول کردن فهرست بازدیدکنندگان استوری کردهام تا ببینم آیا عشق سابقم پستم را دیده است یا نه، انگار که نگاه او به تصویری از صبحانهام ممکن است باعث شود نظرش را درباره من تغییر دهد. زنی را میشناسم که تمام کسانی را که عشق سابقش فالو میکند، حفظ کرده است و مرتباً بررسی میکند که آیا تعداد فالووینگهای او بالا رفته است یا نه، تا سعی کند بفهمد چه کسی را اضافه کرده است؛ مبادا آن فرد یک زن زیبا باشد. او حتی از «اینستاگرام پلاس» هم آنقدرها هیجانزده نبود. او گفت: «وقتی به من اجازه دادند بفهمم کسی چه کسانی را به ترتیب زمانی فالو کرده است، آن وقت خبرم کن.»
تعدادی از افرادی که با آنها صحبت کردم، هنر هدفگیری استوریهایشان برای بازدیدکنندگان خاص را به کمال رسانده بودند. برخی از آنها استوریها را در بخش «Close Friends» (دوستان نزدیک) منتشر میکنند؛ قابلیتی که به شما اجازه میدهد دایره کسانی که استوری را میبینند محدود کنید یا حتی — بدون اینکه او بداند — آن را فقط برای یک نفر خاص نمایش دهید. این یک تاکتیک بهویژه مفید برای یک عکس جذاب است. زنی به من گفت که اگرچه عشق سابقش را از دیدن اینستاگرامش مسدود کرده، اما خانواده او هنوز او را فالو میکنند. او معمولاً استوریهایش را از آنها پنهان میکند، اما نه وقتی که محتوای سالمی پست میکند، مانند عکسی از خودش در حال نگه داشتن نوزاد یکی از دوستانش. شاید آنها ببینند و به عشق سابقش بگویند که او واقعاً میتوانست بهترین مادر دنیا باشد.
بسیاری از مردم از دوستانشان گوشی قرض میگیرند یا حسابهای کاربری جعلی (فیک) میسازند تا همچنان پروفایل کسی را که مسدود کردهاند یا آنها را مسدود کرده است، ببینند یا برای اینکه هنگام دیدن استوریهای آنها گیر نیفتند. من قبلاً گوشیام را به دوستی قرض میدادم تا بتواند ببیند عشق سابقش چه کسی را فالو میکند. او همیشه وقتی زن جدیدی را میدید که به نظرش شبیه سلیقهاش بود، گوشی را به سمت من میگرفت. من هم در حالی که فمینیسم خودم را زیر سوال میبردم، به او اطمینان میدادم که: «تو زیباتری.»
وسواس استوری اینستاگرام فقط به روابط عاشقانه محدود نمیشود. تریسی گفت: «من جلسات یکساعته کاملی با مراجعین داشتم که فقط درباره این صحبت میکردند که چرا بهترین دوست سابقشان هر روز استوری اینستاگرام آنها را میبیند، اما هیچکدام از پستهایشان را لایک نمیکند.» او میگوید: «شما شروع میکنید به نشخوار ذهنی یا بیشازحد فکر کردن درباره رابطه واقعیتان با آن شخص، در حالی که گاهی اوقات، واقعاً مسئله به آن عمیقی نیست.»
بیشتر کسانی که با آنها صحبت کردم گفتند که به خودشان زحمت خرید اشتراک «اینستاگرام پلاس» را نمیدهند. اما تعدادی از آنها گفتند که اگر اخیراً دوران جدایی را پشت سر گذاشته بودند، نظر متفاوتی داشتند. هم تریسی و هم بگ نگران این بودند که این اپلیکیشن دقیقاً از افراد آسیبپذیر در چنین موقعیتهایی سوءاستفاده کند، و همچنین کسانی که با اختلالات دلبستگی، وسواس فکری-عملی (OCD) یا حساسیت به طرد شدن دستوپنج نرم میکنند.
تریسی گفت برای هیچکس خوب نیست که «بداند مردم کجا هستند، چه کار میکنند و با چه کسی هستند؛ این میتواند گرایشهای وسواسی ایجاد کند، در حالی که خیلی سالمتر است که کمی فضای خالی در ذهن خود داشته باشید.» او پیشبینی کرد که این ویژگیها «اضطراب، رفتارهای تعقیبگری و مدتزمان حضور در شبکههای اجتماعی را افزایش میدهد، که این دقیقاً همان چیزی است که پلتفرمها به دنبالش هستند.»
بگ بهویژه نگران قابلیت نگاه کردن ناشناس به استوریهای مردم بود. او گفت استفاده از حسابهای جعلی، حداقل نوعی «آیین شرم» ایجاد میکند که شما را تشویق میکند کمی عقبنشینی کنید و با خود فکر کنید: آیا واقعاً باید این استوری را ببینم؟ آن اصطکاک، فرصتی برای خوداندیشی است. این کار به جلوگیری از رفتارهایی کمک میکند که بهراحتی میتوانند به یک اجبار تبدیل شوند.
در نهایت، شما با پرداخت ۳.۹۹ دلار چه مقدار از این مطالب وسوسهانگیز را میتوانید مخفیانه ببینید؟ آدام موسری، مدیرعامل اینستاگرام، در یک ویدیوی توضیحی گفت که شما میتوانید «با نگه داشتن طولانیمدت روی استوری فردی دیگر، پیشنمایشی از آن را دریافت کنید — نه کل آن را، فقط یک پیشنمایش.» (او در اینجا برای نشان دادن حرکت نگه داشتن طولانی، یکی از انگشتان شست خود را بالا میآورد.) این موضوع در بهترین حالت، عمداً مبهم به نظر میرسد. بسیاری از استوریها فقط از یک عکس تشکیل شدهاند: چطور میتوانید بدون دیدن مستقیم عکس، پیشنمایشی از آن داشته باشید؟ با این حال، تریسی موضوع را اینگونه خلاصه کرد: «اگر هدف اجتماعی بودن است، چرا داریم ناشناس نگاه میکنیم؟»
نبوغ شبکههای اجتماعی در این است که این شرکتها تمام آن چیزهای پنهانی را میدانند که ما حاضر نیستیم اعتراف کنیم عمیقاً به دنبال انجامش هستیم. خطر اینجاست که آنها به ما اجازه میدهند همان کارها را انجام دهیم. تریسی گفت: «این الگویی است که ما در این شرکتهای شبکههای اجتماعی دیدهایم؛ اینکه بگویند: بیایید بفهمیم رفتار آنها چیست و بیایید با وجود تبعات روانشناختی، انجام آن را برایشان آسانتر کنیم.»
اینستاگرام پلاس بهتدریج در حال عرضه است، اما قطعاً گسترش خواهد یافت. شاید قیمت افزایش یابد. شاید گزینههای بیشتری اضافه شود. شاید — تقریباً به طور قطع — ما زمان بیشتری را آنلاین بگذرانیم و خودمان را دیوانه کنیم. اگر این به نظرتان خوب میآید، پس حتماً برای چیزی که موسری آن را «ویژگیهای کوچک و سرگرمکننده اضافی» مینامد، ثبتنام کنید.
تفسیر سیاسی روز
گفتوگوی فراز با مازیار بالائی، عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی
- تازهها
- پربازدیدها
تفسیر سیاسی روز
گفتوگوی فراز با مازیار بالائی، عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی
گزارش تصویری اختصاصی فراز از مراسم بدرقه رهبر جانفدا
علی باقری دبیر کل حزب اطلاحطلب «عهد» در گفتگو با فراز:
مینو محرز در گفتوگو با فراز توضیح میدهد