ترامپ برای حفاظت آمریکا در تنگه هرمز عوارض ۲۰ درصدی پیشنهاد کرد؛ این سازوکار چگونه کار می‌کند؟

از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، شرکت‌های کشتیرانی خواستار حمایت بیشتری برای عبور ایمن شناور‌ها از تنگه هرمز شده‌اند؛ گذرگاهی حیاتی برای تجارت جهانی که تحت کنترل ایران قرار دارد. اکنون دونالد ترامپ می‌گوید ایالات متحده می‌تواند این حفاظت را ارائه کند، اما در برابر آن، ۲۰ درصد عوارض بر محموله‌های عبوری از این آبراه دریافت خواهد کرد.

ترامپ روز دوشنبه در پیامی در تروث سوشال نوشت: «از این پس، ایالات متحده به عنوان “نگهبان تنگه هرمز” شناخته خواهد شد، اما به همین عنوان و به‌عنوان مسئله‌ای از عدالت، با نرخ ۲۰ درصد بر تمام محموله‌های حمل‌شده، برای هر و همه هزینه‌های لازم برای انجام کارِ تأمین ایمنی و امنیت این بخش بسیار پرآشوب جهان، بازپرداخت خواهد شد.»

با این حال، این پیشنهاد پرسش‌های متعددی درباره مشروعیت و امکان‌پذیری ایجاد می‌کند.

چه کسی هزینه را می‌پردازد؟

نخستین نکته این است که مردم باید بدانند این خدمت چقدر هزینه خواهد داشت تا بتوانند تصمیم بگیرند آیا از آن استفاده کنند یا نه، جان مک‌اون، پژوهشگر ارشد مرکز استراتژی دریایی، به سی‌ان‌ان گفت. از پیام ترامپ مشخص نیست این عوارض چگونه محاسبه خواهد شد.

مک‌اون پرسید: «آیا این ۲۰ درصد از هزینه‌ای است که محاصره برای ما دارد، که somehow بر تعداد کشتی‌ها تقسیم می‌شود؟» گزینه‌های دیگر می‌تواند شامل ۲۰ درصد از هزینه‌هایی باشد که نیروی دریایی آمریکا برای اسکورت محموله‌ها متحمل می‌شود، یا ۲۰ درصد از ارزش کالا‌های در حال حمل.

کاخ سفید به درخواست سی‌ان‌ان برای ارائه جزئیات بیشتر پاسخی نداد.

در هر صورت، به گفته مک‌اون، این عوارض احتمالاً آن‌قدر بالا خواهد بود که هیچ طرفی حاضر به پرداخت آن نشود.

به‌عنوان یک قاعده کلی، به گفته مک‌اون که پیش‌تر مدیرعامل شرکت لجستیک دریایی Trailer Bridge بوده است، صاحبان محموله معمولاً ۲ تا ۳ درصد از ارزش کالا‌های خود را به‌عنوان هزینه پرداخت می‌کنند. بنابراین، رقمی حدود ۱۰ برابر آن احتمالاً برای فرستندگان کالا کاملاً غیرقابل‌تحمل خواهد بود.

با این حال، شاید شرکت‌های بیمه حرف آخر را بزنند، زیرا ممکن است اگر خطر امنیتی را بسیار بالا تشخیص دهند، از پوشش دادن شناور‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند خودداری کنند، حتی اگر مالکان کشتی حاضر به پرداخت هزینه حفاظت آمریکا باشند.

آیا این عوارض اصلاً قانونی است؟

تنگه هرمز یک آبراه بین‌المللی است که کشتی‌ها طبق حقوق بین‌الملل حق عبور آزاد از آن را دارند. ایران پیش‌تر آنچه را «هزینه خدمات» برای شناور‌ها می‌نامید، وضع کرده بود، هرچند آن عوارض اکنون برقرار نیست.

جیمز کراسکا، استاد حقوق بین‌الملل دریایی در کالج جنگ دریایی آمریکا، می‌گوید آن هزینه‌ها عملاً عوارض عبور بودند و این رویه طبق حقوق بین‌الملل مجاز نیست.

برداشت او از پیام ترامپ این است که ایالات متحده می‌گوید: «ما کشتی‌ها را از اینجا اسکورت می‌کنیم، و اگر می‌خواهید همراه شوید، این هزینه آن است.»

به گفته کراسکا، چنین گزینه‌ای با حقوق بین‌الملل سازگار است، چون داوطلبانه اعمال می‌شود و صاحبان کالا می‌توانند تصمیم بگیرند که آیا برای حفاظت پول پرداخت کنند یا نه، نه اینکه عبور کالا را مشروط به پرداخت عوارض کند.

او افزود با این حال، صرف قانونی بودن یک اقدام به این معنا نیست که لزوماً توصیه‌اش کند.

«آخرین بار که جهان با وضعیتی مشابه روبه‌رو شد، زمانی بود که دانمارک از کشتی‌های خارجی برای عبور از ارسوند، از اوایل دهه ۱۴۰۰ تا اواسط دهه ۱۸۰۰، عوارض می‌گرفت. همچنین بر اساس ارزش اعلام‌شده محموله، هزینه‌هایی دریافت می‌شد»، بیورن ونگ یِنسن، مشاور اجرایی صنعت در Xeneta، یک پلتفرم تحلیل حمل‌ونقل، گفت. «به‌طور طعنه‌آمیز، آن رویه با مداخله آمریکا متوقف شد.»