دالان لجستیک مرگ؛ کالبدشکافی ژئوپلیتیک و نظامی حمله پهپادی ارتش به پایگاه هوایی المنهاد امارات

در دکترین‌های مدرن جنگ‌افزار و مطالعات راهبردی، مفهوم «مرکز ثقل» یا همان سنتر آو گرویتی بیانگر نقطه‌ای است که اگر ضربه نهایی بر آن وارد شود، کل ارکان یک ماشین نظامی دچار فروپاشی ساختاری می‌شود. حمله پهپادی ارتش به پایگاه هوایی المنهاد در امارات، دقیقاً زدن به همین نقطه حیاتی و گره‌گاه استراتژیک ائتلاف غربی بود.

ابعاد پنهان و پیشینه المنهاد در اسناد دفاعی

بر اساس داده‌های منتشرشده در مراکز پژوهشی راهبردی نظیر مؤسسه امنیت و پایداری ناتیلوس و اسناد لجستیک نظامی، پایگاه هوایی المنهاد که در ۲۴ کیلومتری جنوب دبی واقع شده، برخلاف پایگاه‌های تاکتیکی خط مقدم، یک هاب ترابری استراتژیک و فرماندهی مشترک است. این پایگاه در اواخر دهۀ ۱۹۹۰ و هم‌زمان با ارزیابی‌های مجدد ایالات متحده، استرالیا و بریتانیا برای متمرکزسازی خطوط پشتیبانی در خلیج فارس توسعه یافت. اسناد تخصصی نشان می‌دهند که در پی استراتژی تثبیت و عقلانی‌سازی پایگاه‌های حوزه خلیج در اواخر سال ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹، فرماندهی عملیات هوایی و زمینی استرالیا و بریتانیا یعنی همان مقر جی‌تی‌اف ۶۳۳ و تأسیسات بریتانیایی دونلی لاینز از کشور‌هایی مانند عراق و قطر به المنهاد منتقل شدند. این پایگاه با باند‌های پروازی عریض و تجهیزات تخلیه سنگین، عملاً به عنوان پل هوایی اصلی برای جابه‌جایی یگان‌های واکنش سریع و قطعات یدکی هواپیما‌های پیشرفته مانند رادار‌های پرنده وجتیل و جنگنده‌های سوخت‌رسان عمل می‌کند.

نقش حیاتی در معماری تدارکاتی ائتلاف

در ادبیات مهندسی جنگ، پایداری عملیاتی وابستگی مطلق به خطوط تدارکاتی دارد و المنهاد از سه منظر، حیاتی‌ترین نقطه‌ی اتکای غرب در جنوب خلیج فارس محسوب می‌شود. نخست اینکه این مکان به عنوان چهارراه ترابری هوایی سنگین و میزبان هواپیما‌های راهبردی نظیر سی‌هفده و سی‌۱۳۰، وظیفه‌ی تغذیه لجستیکی تمام نیرو‌های ائتلاف در کل منطقه را بر عهده دارد و ضربه خوردن به آن به معنای ایجاد اختلال سیستماتیک در کل زنجیره تأمین نیرو‌های فرامنقطه‌ای است. دوم اینکه المنهاد صرفاً یک فرودگاه نیست، بلکه ستاد مرکزی هماهنگی حرکات مشترک و اتاق‌های جنگ الکترونیک و اطلاعاتی متحدان غرب در آن متمرکز شده است. سومین ویژگی به نزدیکی استراتژیک این پایگاه به شریان‌های اقتصادی مربوط می‌شود؛ استقرار این تأسیسات در حاشیه‌ی امن یک کلان‌شهر تجاری مانند دبی، برای دهه‌ها به ائتلاف غربی این اطمینان کاذب را داده بود که هزینه‌ی سیاسی و امنیتی ضربه زدن به آن به دلیل تبعات اقتصادی‌اش برای میزبان بسیار بالا خواهد بود.

تحلیل نظامی واقعه و پیام‌های راهبردی

طبق گزارش‌های تأییدشده‌ی وزارت دفاع استرالیا و منابع خبری میدانی در پی حملات پهپادی ۹ شهریور ۱۴۰۵، اصابت پرتابه‌ها به بخش‌هایی از تأسیسات اسکان نظامیان و درمانگاه نیرو‌های خارجی در المنهاد، حامل دو پیام راهبردی آشکار بود. از یک سو، این حمله بطلان مفهوم «عقب‌نشینی امن» را در جغرافیای کوچک خلیج فارس ثابت کرد و نشان داد که زیرساخت‌های لجستیکی پشتیبان جنگنده‌ها و پهپاد‌های متجاوز در تیررس آتش متقابل قرار دارند. از سوی دیگر، این واقعه موجب فلج‌سازی زنجیره فرماندهی فرامرزی شد؛ چرا که زدن یک مرکز لجستیک راهبردی هزینه‌ی ترمیم و جایگزینی زیرساخت‌های ارتباطی را برای ائتلاف به شدت بالا برده و اراده‌ی بازدارندگی تهران را به رخ ساختار‌های امنیتی غرب کشیده است.