بن‌بست دیپلماتیک با تعویق نشست مربوط به پیشنهاد تنگه هرمز

دیپلماسی خاورمیانه در آستانه روز دوشنبه با به تعویق افتادن نشستی میان ایران و سایر قدرت‌های خلیج فارس تزلزل یافت، در حالی که حملات تازه پیرامون دو مسیر مهم ترانزیت نفت منطقه، نگرانی‌ها را درباره تأمین انرژی جهانی عمیق‌تر کرد.

قیمت نفت هم‌زمان با بازگشایی بازار‌ها در روز دوشنبه جهش کرد؛ این امر به دنبال تحولاتی رخ داد که عرضه از سوی بزرگ‌ترین صادرکننده جهان، یعنی عربستان سعودی، را تهدید می‌کند. این کشور یک خط لوله کلیدی شرق به غرب به طول ۱۲۰۰ کیلومتر (۷۴۵ مایل) را در تمام طول آخر هفته پس از آسیب‌دیدگی در حملات پهپادی روز جمعه، بسته نگه داشت.

امید‌ها برای دستیابی به یک موفقیت دیپلماتیک در کوتاه‌مدت رنگ باخت، زمانی که سید بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، اواخر یکشنبه نوشت که نشست منطقه‌ای برنامه‌ریزی‌شده برای روز دوشنبه «به نفع اجماع» به تعویق افتاده است. مقامات ایرانی گفته بودند که در آن نشست با کشور‌های عربی خلیج فارس شرکت خواهند کرد تا توافقی با عمان درباره مدیریت مسیر‌های کشتیرانی در تنگه هرمز ارائه دهند.

خبرگزاری فارس ایران به نقل از یک مقام وزارت امور خارجه ایران نوشت که نشست عمان به درخواست برخی کشور‌های منطقه‌ای و طی تصمیمی مشترک میان تهران و مسقط به تعویق افتاد. این مقام گفت که ایران با عمان هماهنگ خواهد کرد تا تاریخ مناسبی را برای برگزاری نشست تعیین کنند.

این تعویق بلافاصله پس از تصمیم عربستان سعودی برای تعطیلی – حداقل در حال حاضر – خط لوله‌ای رخ داد که به عنوان مسیر اصلی نفت خاورمیانه برای دور زدن تنگه هرمز خدمت می‌کرد. در همین حال، تنگه همچنان برای کشتیرانی نفتی خطراتی به همراه دارد؛ آژانس امنیت دریایی بریتانیا (UKMTO) روز یکشنبه اعلام کرد که یک کشتی هنگام عبور از تنگه هرمز هدف پرتابه قرار گرفته که منجر به آتش‌سوزی و تخلیه خدمه شده است. ایران نیز به نوبه خود اعلام کرد که یک نفر در یک کشتی تجاری ایرانی که در سواحل این کشور هدف قرار گرفته، کشته و چهار خدمه زخمی شده‌اند.

دیزل آمریکا به رکورد دیگری دست یافت. قیمت نفت هفته گذشته برای اولین بار از ژوئیه به بالای ۱۰۰ دلار جهش کرد. قیمت خرده‌فروشی حساس سیاسی سوخت دیزل در ایالات متحده روز یکشنبه به رکورد جدیدی بالاتر از ۶.۲۰ دلار در هر گالن رسید.

معامله‌گران و خریداران نفت عربستان روز یکشنبه به رویترز گفتند که ریاض نفت کافی در بندر دریای سرخ خود در ینبع ذخیره کرده است تا تنها برای پنج تا هفت روز صادرات را حفظ کند، اگر خط لوله‌ای که روز جمعه هدف قرار گرفت همچنان بسته بماند. پس از آن، تا ۴ درصد از عرضه جهانی نفت می‌تواند به خطر بیفتد؛ این علاوه بر میلیون‌ها بشکه‌ای است که روزانه به دلیل اختلال در تردد از طریق تنگه هرمز از دست رفته است.

عربستان سعودی جزئیات کاملی از میزان خسارت به خط لوله خود ارائه نکرده و نگفته است که چقدر زمان می‌برد تا دوباره به مدار بازگردد. منابعی که با رویترز صحبت کردند، برآورد‌های متناقضی را برای زمان مورد نیاز جهت تعمیر آن ارائه دادند که از روز‌ها تا هفته‌ها متغیر است. تصاویر ماهواره‌ای ستون‌های عظیمی از دود را از مکان‌هایی در امتداد خط لوله نشان داده‌اند.

افزایش اخیر خشونت‌های مرتبط با جنگی که ایالات متحده و اسرائیل شش ماه پیش آغاز کردند، به دنبال ماه اوت آرامی رخ داد که در آن جریان‌های نفت خاورمیانه دوباره کمی افزایش یافته بود. در مصاحبه‌ای با پایگاه خبری پان‌عرب «العربی الجدید» مستقر در لندن، عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران گفت که علی‌رغم هرگونه توافق با عمان، ایران تنگه را تا زمانی که ایالات متحده خواسته‌های تهران را برآورده نکند، باز نخواهد کرد.

ایالات متحده تاکنون در دستیابی به اهدافی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور، هنگام آغاز «عملیات خشم حماسی» (Operation Epic Fury) در فوریه تعیین کرد، شکست خورده است: پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، جلوگیری از توانایی آن برای حمله به همسایگان و ایجاد شرایطی برای مردم این کشور جهت سرنگونی حاکمانشان.

در سفر آخر هفته به ایرلند که شامل شرکت در تورنمنت گلف «ایریش اوپن» بود، ترامپ تکرار کرد که همچنان انتظار دارد جنگ ایران امسال، احتمالاً درست پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده در نوامبر، پایان یابد و سپس قیمت بنزین «به شدت سقوط کند».

حملات حوثی‌ها ادامه دارد. در عربستان سعودی، رسانه‌های دولتی ویدئویی از خسارت به خانه‌ها و یک مسجد در اثر آخرین حمله فرامرزی ادعایی توسط شورشیان حوثی یمن که هم‌سو با ایران هستند، در استان جازان در جنوب منتشر کردند. حوثی‌ها جداگانه ادعا کردند که پس از تصرف جزیره پریم در باب‌المندب، همان تنگه «دروازه اشک‌ها» که دهانه دریای سرخ را کنترل می‌کند، به یک پایگاه نظامی عربستان در استان همجوار حمله کرده‌اند. پیشروی حوثی‌ها در امتداد ساحل دریای سرخ بخشی از بزرگ‌ترین فوران درگیری در یمن طی سال‌های اخیر است.

پیشروی و حملات آنها به عربستان سعودی معضل جدیدی برای واشنگتن ایجاد کرده است؛ واشنگتن می‌خواهد از متحدان سعودی خود حمایت کند و از کشتیرانی محافظت نماید، اما از پیوستن به جنگ در جبهه‌ای دیگر محتاط است. حملات حوثی‌ها همچنین کشور‌های خلیج فارس را با انتخابی دشوار مواجه کرده است: پذیرش درد اقتصادی فزاینده یا تعامل با ایران. ایالات متحده در سال ۲۰۲۵ به مدت دو ماه حوثی‌ها را بمباران کرد، اما ترامپ پس از اعلام اینکه این گروه تهدید به حمله به کشتیرانی دریای سرخ را برداشته است، آن کارزار را متوقف کرد. سه منبع به رویترز گفتند که محمد بن سلمان، ولیعهد و حاکم بالفعل عربستان، روز پنجشنبه با ترامپ تماس گرفت و درخواست کمک نظامی برای مبارزه با حوثی‌ها کرد، اما فعلاً تنها پیشنهاد حمایت اطلاعاتی به او داده شد. ترامپ روز شنبه تأیید کرد که با ولیعهد صحبت کرده و گفت که حوثی‌ها نیز با دولت آمریکا تماس گرفته و از واشنگتن خواسته‌اند که از جنگ یمن دور بماند.