تکانه های ارزی

درحالی که به نظر می‌رسید با قرار گرفتن ایران در لیست سیاه گروه اقدام ویژه مالی (FATF) نرخ ارز با جهش قیمت روبه رو شود اما این اتفاق نیفتاد. یک کارشناس حوزه ارز در این‌باره به «فراز» می‌گوید: «متغیرهای مالی همچون ارز بر مبنای انتظارها عمل می‌کنند نه روی عینیت وقایع؛ به این معنا که عکس‌العمل قیمت ارز در هفته گذشته مربوط به تصمیم اف‌ای‌تی‌اف در مورد ایران بود. اگر ایران کنوانسیون‌های بین‌المللی را به تصویب می‌رساند و در لیست سیاه قرار نمی‌گرفت قیمت کمی کاهش پیدا می‌کرد اما حالا که به تصویب نرسیده جهشی نیز در قیمت نداشته است.»

آخرین روزهای آبان‌ماه سال جاری نرخ ارز در کانال 11هزار تومان قرار داشت اما رفته رفته و تاکنون این رقم وارد کانال 14هزار تومان شده است. در واقع، قیمت دلار در روزهای اخیر با شکستن سد مقاومتی به کانال ۱۴ هزار تومان ورود پیدا کرد. طبق تابلوهای صرافی‌ها دلار در آخرین روز هفته گذشته بر قیمت ۱۴ هزار و ۲۰۰ تومان ایستاد و در بازار آزاد نیز کمی از ۱۴ هزار و ۴۰۰ تومان فراتر رفت. اما تا آخرین ساعات روز گذشته ناگهان با جهشی عجیب قیمت دلار نه تنها وارد کانال 15 هزار تومان شد که حتی به

دلالان در سه ماه اخیر مانور دادند

اما روند صعودی قیمت ارز در سه ماه گذشته موضوعی است که به اعتقاد فعالان بازار بخش مهمی از آن مربوط به مانور دلالان بر مساله اف‌ای‌تی‌اف می‌شد؛ موضوعی که رییس کل بانک مرکزی نیز تایید شد، اما حالا با وقوع اتفاق یعنی قرار گرفتن ایران در لیست سیاه FATF بازار ارز در شرایط تازه‌ای قرار گرفته است.

ارزیابی یک کارشناس بازار ارز در گفت‌وگو با «فراز» نیز مشابه فعالان بازار است چراکه می‌گوید: «از دو سه هفته پیش که معلوم بود اف‌ای‌تی‌اف قرار است درباره ایران تصمیم‌گیری کند نرخ ارز به مرور بالا و بالاتر رفت و اوج افزایش آن هفته گذشته بود. اگر ماجرای اف‌ای‌تی‌اف در ایران به شکل میمون و مبارکی به پایان می‌رسید احتمال قوی این بود که حدود 60 تا 70درصد از قیمتی که بالا رفته، عقبگرد کند.»

این اقتصاددان نیز با اشاره به مصاحبه دو هفته اخیر رییس کل بانک مرکزی، توضیح می‌دهد: «این نکته در سخنان ایشان هم مستتر بود که تذکر می‌داد مردم ارز نخرید چراکه قیمت آن بازمی‌گردد که البته این اظهارنظر نشان از این داشت که شاید این مقام مسوول خبرهایی مبنی بر به تصویب رسیدن اف‌ای‌تی‌اف داشت اما آن اتفاق نیفتاد بنابراین نرخ ارز طبق انتظارات که بالا رفته بود در همان محدوده باقی ماند و پایین نیامد.»

عملکرد نرخ ارز طبق انتظارها

به گفته او «مبنای صحبت‌های رییس کل بانک مرکزی این بود که ایران در لیست سیاه اف‌ای‌تی‌اف قرار نمی‌گیرد و در بدترین وضعیت ایران دوباره تعلیق می‌شود و تصمیم سخت و سنگینی اتخاذ نخواهد شد و البته تحلیل درستی هم بود چون اگر اتفاق‌ها طبق انتظارها پیش می‌رفت و با توجه به نظر دیگر کشورها نسبت به ایران، نرخ ارز باید حدود 700 تا 800 تومان کاهش می‌یافت اما چون این اتفاق نیفتاد ارز هم پایین نیامد؛ خلاصه اینکه اوج افزایش نرخ ارز روی انتظارها پیش رفت و برهمان اساس عمل کرد.»

این کارشناس حوزه ارز با بیان اینکه «اکثر کشورها خواهان این بودند که اقدامی علیه ایران صورت نگیرد» می‌گوید: «کشورهای اروپایی، در حال توسعه، چین، ژاپن و روسیه نگاه مثبتی به ایران داشتند و فقط سه کشور خواستار قرار گرفتن ایران در لیست سیاه اف‌ای‌تی‌اف بودند؛ در واقع، انتظار می‌رفت فشار آمریکا، عربستان و اسرائیل محقق نشود اما به‌نظر می‌رسد زور آن‌ها بیشتر و از طرفی، جمع بزرگ کشورهای موافق با ایران، تردیدشان درباره ایران بیشتر شده است.»

سخنان او درحالی است که برخی صاحبنظران حوزه ارزی معتقدند نرخ ارز در ایران به حد انفجار رسیده و لیست سیاه اثری بر قیمت ارز نمی‌گذارد آن‌هم در وضعیتی که ارتباط ایران با دنیا قطع است؛ این اقتصاددان این تحلیل را درست نمی‌داند و دلیل آن را نیز این‌گونه توضیح می‌دهد: «آنچه به‌عنوان اقدام متقابل در مورد ایران گفته می‌شود به‌تدریج عملیاتی می‌شود بنابراین قابل تصور است که روزنه‌های ایران را بیش از گذشته ببندند و نرخ ارز هم بیش از این‌ها افزایش یابد.»

ورود به کانال 15هزار تومان در آستانه سال نو

با این حال، کمتر از یک ماه دیگر سال جدید در ایران آغاز می‌شود و این اتفاق نیز می‌تواند تاثیری بر نرخ ارز داشته باشد. این تحلیل‌گر بازار ارز در این‌باره پیش‌بینی می‌کند: «قیمت ارز به اندازه کافی متاثر از فشار ناشی از کمبود عرضه در بازار است یعنی ارز به‌شدت در بازار نایاب و کم است؛ دوم اینکه بازیگران اصلی خریداران هستند تا فروشنده، در عین حال به دلیل شدت و سنگینی رکود اقتصادی متقاضی برای خرید ندارد بنابراین برخلاف سال‌های قبل، آنقدر قیمت ارز بالا رفته و درآمد مردم کاهش یافته که خبری از مسافرت خارج از کشور نیست به‌علاوه اینکه کشورهای دیگر به دلایلی از جمله کرونا به‌طور مستقیم و غیرمستقیم پرواز خود را به ایران متوقف کردند بنابراین می‌توان گفت ارتباط ایران با خارج بسیار محدود شده و تقاضا به شدت سرکوب شده و پایین آمده است.»

به گفته او «اما به‌دلیل افت سنگین‌تر عرضه ارز پیش‌بینی من این است که کماکان افزایش نرخ ارز ادامه خواهد داشت اما این افزایش به‌دلیل کمبود تقاضا و نقدیندگی در بازار تا شب عید به میزان زیاد نخواهد بود؛ احتمال دارد حدود هفت تا هشت درصد قیمت ارز افزایش یابد یعنی قیمت آن به حدود 15 تا 15هزار و 500تومان افزایش یابد، بیشتر از این به نظر می‌رسد ممکن نیست.»