موسی رضایی بیمه مرکزی را چاق‌تر کرد | سیاست رئیس کل برخلاف تاکیدات پزشکیان است؟

به گزارش فراز؛ این بازگشت در شرایطی رخ داده که یکی از مهم‌ترین انتصاب‌های مدیریتی رضایی نیز در حوزه فناوری اطلاعات صورت گرفته است: بازگرداندن مهدی مختاری به مرکز فناوری بیمه مرکزی.

مختاری در مردادماه ۱۴۰۵ با حکم موسی رضایی سرپرست «مرکز فناوری اطلاعات، امنیت اطلاعات و توسعه هوشمند بیمه مرکزی» شد. مرکزی که مأموریت آن فقط مدیریت فناوری داخلی بیمه مرکزی نیست، بلکه با شرکت‌های فناوری تابعه و زیرساخت‌های داده‌ای صنعت بیمه نیز ارتباط مستقیم دارد. در حکم رضایی، علاوه بر تحول دیجیتال و حکمرانی داده، بر «بازنگری مأموریت شرکت‌های فناوری اطلاعات تابعه بیمه مرکزی» و افزایش هم‌افزایی آنها تأکید شده است.

همین همزمانی، یک پرسش را مطرح می‌کند: آیا بازگشت فنحاب بخشی از بازتعریف نقش شرکت‌های فناوری بیمه مرکزی است که با بازگشت مختاری به رأس ساختار فناوری کلید خورده است؟

شرکتی که قرار بود تعطیل شود، اکنون بزرگ می‌شود!

ماجرای فنحاب به سال‌های قبل بازمی‌گردد. رئیس‌کل پیشین بیمه مرکزی در گزارشی که در کانال تلگرامی خود منتشر کرده بود، عملکرد شرکت‌های فناوری اطلاعات وابسته به بیمه مرکزی را مورد بررسی قرار داد و از سیاست کاهش تصدی‌گری بیمه مرکزی در این حوزه خبر داده بود.

طبق روایت او، بررسی انجام‌شده در ابتدای دوره مدیریتش نشان داده بود که به جز آمیتیس، سایر شرکت‌های فناوری وابسته عملکرد قابل دفاعی ندارند. در همین چارچوب، فنحاب و یک شرکت کوچک وابسته، با مجموع حدود ۱۳۰ نیروی انسانی، در مسیر تعطیلی قرار گرفتند.

او مدعی شده بود این تصمیم می‌تواند سالانه بین ۶۰ تا ۱۲۰ میلیارد تومان برای بیمه مرکزی صرفه‌جویی ایجاد کند.

حتی در مقطعی اعلام شده بود که فنحاب عملاً متوقف شده و تنها سه نفر برای انجام امور مربوط به بدهی‌ها، مسائل حقوقی و ادغام احتمالی شرکت باقی مانده‌اند.

اما امروز همان شرکت دوباره بیش از ۳۵ استخدام بدون توجه به ضوابط استخدام ی کشور داشته و به فعالیت بازگشته است.

آیا داور بازی باید بازیکن هم باشد؟

در این میان این سوال مطرح می‌شود که نقش بیمه مرکزی چه باید باشد؟

نگاهی که در کشور‌های توسعه‌یافته وجود دارد، این است که بیمه مرکزی به عنوان نهاد ناظر نباید وارد تصدی‌گری و بنگاه‌داری شود، حتی در فناوری اطلاعات. چرا که داور مسابقه هرگز خودش پا به توپ نمی‌شود! از همین رو، سیاست بر کوچک‌سازی شرکت‌های وابسته، تمرکز بیمه مرکزی بر سیاستگذاری و رگولاتوری و واگذاری بخش بیشتری از فعالیت‌های اجرایی به شرکت‌های تخصصی، مسیر درستی است که این نهاد ناظر باید طی کند.

مختاری چه نقشی در این تغییر دارد؟

مهدی مختاری چهره تازه‌ای در ساختار فناوری بیمه مرکزی نیست. او پیش‌تر نیز در سال ۱۴۰۲ در دوره ریاست استاد هاشمی به عنوان سرپرست مرکز فناوری اطلاعات بیمه مرکزی منصوب شده بود. او که از چهره‌های نزدیک به دولت رئیسی است در آن مقطع با هک شدن سایت بیمه مرکزی، یکی از منفی‌ترین دستارو‌های مدیران فناوری را رقم زد.

از فنحاب تا حکمرانی داده

موضوع فقط بازگشت یک شرکت نیست. صنعت بیمه امروز بیش از هر زمان دیگری به داده وابسته است؛ از ارزیابی ریسک و قیمت‌گذاری گرفته تا کشف تقلب، نظارت بر شرکت‌ها، کروکی آنلاین و خدمات الکترونیک.

در سال ۱۴۰۳ فنحاب به «نوآر» تغییر نام داد و مأموریت جدید شرکت با محور نوآوری و ورود به حوزه‌های جدید فناوری تعریف شد.

مدیرعامل وقت نوآر نیز در سال ۱۴۰۳ از برنامه ایجاد یک پلتفرم داده‌ای برای جمع‌آوری و ساماندهی داده‌های صنعت بیمه خبر داده بود؛ پلتفرمی که قرار بود امکان تحلیل داده برای قیمت‌گذاری، مدیریت ریسک و کشف تقلب را فراهم کند.

این سابقه نشان می‌دهد مسئله فنحاب صرفاً نگهداری سرور‌ها یا ارائه خدمات فناوری نیست؛ بحث بر سر این است که چه نهادی قرار است مالک، متولی یا راهبر داده‌های صنعت بیمه باشد.

بازگشت فنحاب؛ بازگشت به گذشته یا ایجاد حیات خلوت؟

اینجا همان نقطه‌ای است که بازگشت فنحاب در دوره موسی رضایی اهمیت پیدا می‌کند.

اگر فنحاب قرار باشد صرفاً با ساختار قبلی و همان مأموریت‌های سابق احیا شود، انتقاد‌های مطرح‌شده همچنان پابرجا خواهد بود: هزینه‌های بالا، همپوشانی مأموریت‌ها، وابستگی به منابع بیمه مرکزی و مشخص نبودن بازده اقتصادی.

اما یک تناقض قابل تأمل همچنان روی میز است.

اشاره شده بود که فنحاب پس از اجرای برنامه اصلاحی، از ۹۹ نیروی انسانی در زمان قرارداد سال ۱۴۰۴ به سه نفر در زمان قرارداد سال ۱۴۰۵ رسیده بود. در همان گزارش، هزینه‌های فنحاب نیز بدون احتساب استهلاک از حدود ۱۵۴ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۲ به ۵۳.۵ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته و درآمد شرکت از ۲۶ میلیارد تومان به حدود ۵۲ میلیارد تومان رسیده بود.

اکنون که خبر بازگشت حدود ۳۵ نیرو مطرح است، باید پرسید این افزایش نیروی انسانی قرار است چه ارزش افزوده‌ای ایجاد کند؟

مسئله‌ای که موسی رضایی باید پاسخ دهد.

تصمیم موسی رضایی برخلاف تاکیدات پزشکیان؟

اینجاست که بازگشت فنحاب با یک سؤال بزرگ‌تر مواجه می‌شود؛ آیا بزرگ‌شدن دوباره شرکت‌های وابسته به بیمه مرکزی با سیاست عمومی دولت در زمینه چابک و کوچک‌سازی همخوان است؟

مسعود پزشکیان طی دوره ریاست‌جمهوری خود بار‌ها بر ضرورت کاهش حجم دولت، اصلاح ساختار‌های اداری و جلوگیری از هزینه‌های غیرضروری تأکید کرده است. در چنین فضایی، بزرگ‌شدن دوباره یک شرکت وابسته به نهاد ناظر، بدون ارائه صورت‌مسئله روشن درباره مأموریت، هزینه و خروجی آن، نیازمند توضیح است.

خصوصاً اینکه خود رئیس‌کل فعلی بیمه مرکزی نیز در اظهاراتش از چابک‌سازی اقتصاد دیجیتال سخن گفته است.

درواقع احیای فنحاب به خودی خود نه الزاماً تصمیمی درست است و نه الزاماً تصمیمی غلط.

مسئله اصلی این است که بیمه مرکزی باید توضیح دهد:

فنحاب دقیقاً با چه مأموریتی بازگشته است؟

آیا قرار است مجدداً بازوی اجرایی فناوری بیمه مرکزی باشد؟

آیا قرار است متولی داده و زیرساخت شود؟

نسبت آن با آمیتیس و سایر شرکت‌های فناوری بیمه مرکزی چیست؟

چرا ساختاری که مدیریت قبلی آن را در مسیر تعطیلی قرار داده بود، اکنون دوباره به جذب نیرو نیاز پیدا کرده است؟

و مهم‌تر از همه، هزینه این احیا از کجا تأمین می‌شود و بازده اقتصادی آن چگونه سنجیده خواهد شد؟