هزاران نفر در بحبوحه تجدید درگیری‌ها در یمن به جیبوتی گریختند

بیش از ۳۴۰۰ یمنی در بحبوحه حمله مجدد حوثی‌ها به جیبوتی گریختند و مقامات نسبت به ورود تا ۱۰ هزار نفر هشدار دادند. این مهاجرت، ناشی از تصرف بندر مخا و جزایر میون، منابع محدود جیبوتی را که میزبان ۳۶ هزار پناهجوی فعلی و پایگاه‌های نظامی مهم خارجی است، تحت فشار قرار می‌دهد.

آژانس‌های سازمان ملل نسبت به شرایط وخیم برای مسافران، از جمله کم‌آبی و نبود آب هشدار می‌دهند، در حالی که بیش از ۸۵ هزار نفر در داخل یمن آواره باقی مانده‌اند.

موقعیت استراتژیک جیبوتی در تنگه باب‌المندب که برای تجارت جهانی و عملیات نظامی حیاتی است، با خطرات امنیتی فزاینده ناشی از درگیری‌های جاری مواجه است.

به گفته مقامات جیبوتی، بیش از ۳۴۰۰ نفر که از درگیری‌های تازه در یمن می‌گریختند، در امتداد سواحل شمالی جیبوتی پیاده شده‌اند.

این عبور‌ها به دنبال حمله حوثی‌ها صورت گرفت که در آن این گروه، که کنترل بخش زیادی از شمال یمن را در دست دارد، بندر مخا در دریای سرخ را تصرف کرد و در امتداد ساحل به سمت تنگه باریکی که یمن را از جیبوتی جدا می‌کند، پیشروی کرد.

جیبوتی کمتر از ۱.۲ میلیون نفر جمعیت و منابع محدودی دارد. مقامات هشدار داده‌اند که ورود هزاران نفر در عرض چند روز، فشار بیشتری بر خدمات که پیش‌تر نیز تحت فشار بودند، وارد می‌کند.

تصاویری که از شبکه دولتی آر‌تی‌دی جیبوتی پخش شد، قایق‌های چوبی و کشتی‌های بزرگ‌تری را نشان می‌داد که نزدیک شهر اوبوک لنگر انداخته بودند و مملو از زنان با عبا‌های سیاه و کودکانی با جلیقه‌های نجات بودند.

اوبوک در سواحل شمالی جیبوتی، نزدیک به باریک‌ترین بخش باب‌المندب بین شاخ آفریقا و یمن قرار دارد. این منطقه نزدیک به نقطه عزیمت پناهجویانی است که سفر را در جهت مخالف، از طریق یمن به سمت خلیج فارس انجام می‌دهند.

کسانی که به ساحل می‌آمدند دیده می‌شدند که وسایلی را که همراه داشتند، از جمله کیسه‌های لباس، ظروف آب، غذا و سایر اقلام شخصی حمل می‌کردند. در فیلم‌هایی که پس از تاریکی هوا گرفته شده است، سربازان قایق‌ها را زیر نورافکن تخلیه می‌کردند.

الکساندر کویساک، رئیس سازمان بین‌المللی مهاجرت (IOM) در جیبوتی به الجزیره گفت: «مردم با انواع شناور‌های دریایی، از قایق‌های کوچک تا کشتی‌های بزرگ‌تر وارد شده‌اند.» او گفت که یکی از کشتی‌ها به تنهایی صد‌ها نفر را به تازگی حمل می‌کرد.

کویساک گفت که سفر به طور فزاینده‌ای دشوار شده است و برخی از خانواده‌ها به دلیل کمبود سوخت در سمت یمن سرگردان شده‌اند.

سازمان بین‌المللی مهاجرت روز یکشنبه اعلام کرد که درگیری‌ها ساکنان را از مناطق کامل یمن از جمله مقبنه و جبل حبشی بیرون رانده است. این سازمان آمار کلی آوارگان داخلی در یمن را بیش از ۸۵ هزار نفر اعلام کرد که بخش عمده آن تنها در دو هفته اول سپتامبر بوده است.

با افزایش ورودها، گارد ساحلی، نیروی دریایی، ارتش و خدمات بهداشتی جیبوتی برای نجات افراد سرگردان در دریا و پذیرش آنها در ساحل مستقر شدند و در سایت‌هایی از جمله اوبوک و پست ساحلی کوچک‌تر خور انگر، غذا و کمک‌های اولیه ارائه کردند.

روز یکشنبه، نخست‌وزیر عبدالقادر کامل محمد به اوبوک سفر کرد تا با مقامات کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR)، برنامه جهانی غذا و سازمان بین‌المللی مهاجرت دیدار کند.

فشار بر جیبوتی پیامد‌هایی فراتر از واکنش بشردوستانه نیز دارد. باب‌المندب یکی از مهم‌ترین کریدور‌های کشتیرانی جهان است و تخمین زده می‌شود که روزانه یک‌هشتم از تجارت دریایی جهانی از آن عبور می‌کند.

موقعیت جیبوتی همچنین آن را به مرکزی برای ارتش‌های خارجی تبدیل کرده است. ایالات متحده، چین، فرانسه، ژاپن و ایتالیا همگی در این کشور پایگاه دارند که چندین مورد از آنها در چند مایلی یکدیگر قرار دارند، که بخشی از آن به دلیل اهمیت محافظت از کشتیرانی در این آبراه به طور فزاینده مورد مناقشه است.

عدن عمر عبدالله، مدیر مؤسسه مطالعات سیاسی و استراتژیک مستقر در جیبوتی گفت: «جیبوتی مانند بسیاری از کشورها، به شدت به تجارت بین‌المللی و ایمنی و امنیت مسیر‌های دریایی وابسته است.»

«اگر این درگیری امنیت دریایی را به شکلی که برخی نگران آن هستند تحت تأثیر قرار دهد، تأثیر عظیمی خواهد داشت.»

طبق آمار سازمان بین‌المللی مهاجرت و دولت جیبوتی، در سال ۲۰۱۵، پس از تشدید جنگ، بیش از ۱۵۷۰۰ یمنی وارد شدند.

عبدالله گفت: «ما دهه‌هاست که از سراسر منطقه پناهجو می‌پذیریم.»

«وقتی صحبت از یمن می‌شود، بسیاری از مردم در طول اولین فاز بزرگ درگیری در سال ۲۰۱۵ در اینجا مستقر شدند و ما تجربه مدیریت این را داریم. یمنی‌ها همچنین خارجی‌های دور نیستند؛ جوامع یمنی وجود دارند که قرن‌ها در اینجا بوده‌اند.»

طبق آمار ماه مارس کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل، جیبوتی در حال حاضر میزبان بیش از ۳۶ هزار پناهجوی ثبت‌نام‌شده و پناهجو است. بیشتر آنها از سومالی، اتیوپی و یمن هستند.

اردوگاه مرکزی در نزدیکی اوبوک که در طول مهاجرت قبلی یک دهه پیش پذیرای هزاران یمنی بود، دوباره برای اسکان تازه واردان استفاده می‌شود.

کویساک از سازمان بین‌المللی مهاجرت به الجزیره گفت: «در همین مکان است که ما در تلاش برای سازماندهی هستیم و مقامات در تلاش برای سازماندهی کلیه حمایت‌ها از نظر مسکن، سرپناه و وعده‌های غذایی هستند.»

وی افزود که بسیاری از تازه واردان در آنجا اسکان داده می‌شوند، در حالی که برخی دیگر توسط ساکنان اوبوک پذیرفته شده‌اند. کویساک گفت: «سخاوت جمعیت اوبوک بسیار زیاد بوده است.»

داواله در پستی در شبکه اجتماعی ایکس در ۱۲ سپتامبر نوشت که کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل و سایر آژانس‌های سازمان ملل در محل «به نظر می‌رسد فاقد منابع لازم برای پذیرش و محافظت از این افراد آسیب‌پذیر با عزت هستند» و از جامعه بین‌المللی خواست که «فوراً در کنار ما بایستند».

فردی که با پاسخ بشردوستانه در منطقه آشنا است گفت که مقامات در پانتلند و سومالی‌لند، دو منطقه خودگردان سومالی در آن سوی خلیج عدن، از قبل از آژانس‌های سازمان ملل برای آماده‌سازی جهت پذیرش تعداد بیشتر کمک خواسته‌اند.

آنها به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند، زیرا مجاز نبودند در مورد این موضوع به صورت عمومی بحث کنند.

اگر این مهاجرت ادامه یابد، هر دو منطقه می‌توانند ورود پناهجویان را در شهر‌های بندری خود، بوساسو و بربرا ببینند.

این تدارکات در حالی صورت می‌گیرد که سازمان‌های بشردوستانه با کاهش شدید کمک‌های ایالات متحده و اخیراً بریتانیا، تحت فشار‌های عمیق تأمین مالی قرار دارند.

کویساک گفت که بسیاری از کسانی که وارد می‌شوند احتمالاً به جای حرکت سریع، در جیبوتی باقی خواهند ماند. او گفت: «تعداد افرادی که وارد می‌شوند زیاد است و اگر با این سرعت ادامه یابد، ما قادر به مدیریت آن نخواهیم بود.»