سرنوشت صادرات ایران زیر تیغ کرونا

درحالی که خبرها حاکی از آن است که عراق مرز را به دلیل شیوع ویروس کرونا در ایران بسته و هزار کامیون در مهران معطل مانده‌اند اما حمید حسینی، عضو هیات‌مدیره اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق به «فراز» می‌گوید: «ماندن این کامیون‌ها در مرز به‌علت مشکل گمرک عراق است که امروز و فردا رفع خواهد شد. هیچ بخشنامه‌ای مبنی بر منع صادرات کالاهای ایرانی وجود ندارد هرچند به‌طور قطع ورود این ویروس بر روابط تجاری و صادرات ایران تاثیر منفی خواهد گذاشت.»

چند روزی هست که عراق نه‌تنها مرز زمینی خود را با ایران بسته که جزو اولین کشورهایی بود که اعلام کرد «به‌منظور پیشگیری از شیوع ویروس کرونا پروازهای خود را به ایران لغو کرده است.» از طرفی، چند روز پیش محمد آزاد، سرپرست معاونت عتبات سازمان حج و زیارت نیز از توقف موقت سفرهای زیارتی به عراق خبر داد.

این تصمیم‌ها درحالی هر روز بیشتر و بیشتر از سوی ایران و کشورهای همسایه به‌دلیل شیوع کرونا اتخاذ می‌شود که همزمان نگرانی‌هایی را درباره سرنوشت صادرات ایران و خسارت‌های احتمالی ناشی از آن بیشتر کرده است.

یک عضو هیات‌مدیره اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق در این‌باره می‌گوید: «آلودگی ایرانی‌ها به ویروس کرونا به‌طور حتم بر صنعت توریست، خدمات و حضور شرکت‌های ایرانی در پروژه‌های فنی و مهندسی کشورهای همسایه تاثیر می‌گذارد و بخش‌های خدماتی و صادراتی کشور را با مشکل مواجه خواهد کرد.»

تاثیر کاهش مراوده‌ها بر اقتصاد

به گفته حسینی «موضوع دیگر این است که هیچ ایرانی حاضر نیست در کشور عراق قرنطینه شود؛ به‌عنوان مثال در این کشور در صورت شناسایی فردی که مشکوک به ابتلا به ویروس کرونا باشد او را به قرنطینه خواهند برد و به طور طبیعی کسی دوست ندارد در کشور دیگر مثل عراق یا افغانستان قرنطینه شود، همان‌طور که هیچ عراقی هم دوست ندارد با ورود به ایران دچار چنین مشکلی شود.»

این فعال اقتصادی با اشاره به اینکه همه این‌ها مراوده ایران را با سایر کشورها کاهش خواهد داد، توضیح می‌دهد: «در پایانه‌های مسافربری و فرودگاه‌ها نیروهایی مستقر هستند تا افراد مشکوک به ابتلا را شناسایی کنند بنابراین رفت‌وآمدها کاهش می‎‌یابد. از طرفی، درحال حاضر ایرانی‌هایی در عراق هستند که با ورود کرونا به ایران تمایلی به بازگشت به کشور ندارند چون احتمال دارد که نتوانند به عراق بازگردند و همه این‌ها در فعالیت‌های اقتصادی تاثیرگذار است.»

حسینی با بیان اینکه این نگرانی وجود دارد که در صورت کنترل نشدن بیماری، دیگر صادرات ازجمله موادغذایی متاثر از آن شود، می‌گوید: «تاکنون این اتفاق نیفتاده و بعید است در سایر کالاها اثر شدیدی بگذارد.»

رکود اقتصادی ایران و کشورهای همسایه

در این میان، با توجه به شناسایی سه نفر مشکوک به ویروس کرونا در هرات افغانستان، گزاره‌ای درباره درگیر شدن سایر کشورهای همسایه با این ویروس مطرح می‌شود؛ موضوعی که این عضو اتاق بازرگانی ایران نیز به آن اشاره می‌کند و می‌گوید: «به نظر می‌رسد کشورهای همسایه هم درگیر این ویروس شده‌اند اما تاکنون شناسایی نشده است. در صورتی که این کشورها هم درگیر آن شوند اقتصاد کشورها دچار رکود خواهد شد چراکه همه مجبور به کاهش یکسری فعالیت‌ها خواهند شد.»

به اعتقاد او «احتمال دارد کشورهای همسایه که بیشترین بازار ایران را تشکیل می‌دهند با گسترش کرونا دچار افت رشد اقتصادی و کاهش مراوده‌ها و صادرات شوند که اتفاقی متقابل است.»

تاکید حسینی بر این است که «مشکل کامیون‌های بار ایران در مرز مهران ربطی به ویروس کرونا ندارد. فعلا مسافر در این دو سه روز تردد نمی‌کنند تا تیم‌های پزشکی در مرزها مستقر و بررسی شود آیا امکان رفت‌وآمد افراد در این مرز وجود دارد یا خیر. بنابراین در بحث روابط تجاری فعلا مشکلی وجود ندارد.»

خسارت به خدمات گردشگری

به گفته او «اما بخش خدمات تحت تاثیر شیوع این ویروس قرار می‌گیرد؛ اقامت مسافران در هتل، هواپیماها، رستوران‌ها و مراکز تفریحی و هر آنچه که با گردشگر در ارتباط است متاثر از آن خواهد شد بنابراین در صورت تداوم این وضعیت به صنعت خدمات ایران چه داخلی و چه خارجی آسیب جدی وارد خواهد شد.»

این عضو هیات‌مدیره اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق با بیان اینکه «فعلا دلیلی وجود ندارد که اثر کرونا بر صادرات سرایت کند و اثر منفی بگذارد» می‌گوید: «به نحوی همه کشورها درگیر این قضیه هستند بنابراین کالای صادراتی دچار مشکلاتی نخواهد شد اما طبیعی است که رفت‌وآمدها کم شود.»

نگاه هوشمندانه؛ افزایش صادرات

حسینی از زاویه دیگری هم به این ماجرا می‌نگرد و توضیح می‌دهد: «حتی ممکن است وضعیت صادرات کالاهای بهداشتی و شوینده بهتر شود؛ تجهیزاتی که باعث پیشگیری کرونا می‌شود. در چنین وضعی دیگر کشورها به‌دنبال این هستند که بهداشت را تقویت کنند. ایران ظرفیت خوبی در فناوری نانو برای تولید ماسک و لباس مخصوص این بیماری دارد که می‌تواند صنعتی را شکل دهد.»

به اعتقاد این فعال اقتصادی «به‌زودی باید تولید این کالاها در ایران افزایش یابد چراکه اگر هوشمندانه عمل کنیم ممکن است بتوانیم در یکسری بخش‌های صادراتی خوب عمل کنیم. یعنی با وجود صدمه به برخی قسمت‌های صادراتی، ممکن است بتوانیم در بخش‌های جدید حرفی برای گفتن داشته باشیم چون تقاضای خوبی می‌تواند در منطقه برای دریافت کالاهایی مثل دستکش، ماسک و ژل‌ها و شوینده‌های ضدعفونی‌کننده ایجاد شود. همه این‌ها می‌تواند فرصت خوبی برای ایران به‌منظور صادارت هر چه بیشتر باشد.»