چالش ارتباطات روی فرکانس صداوسیما

اختلاف بین وزارت ارتباطات و سازمان صداوسیما درباره تخصیص سابقه چندین ساله دارد. درخواست این آزادسازی از سال‌های پیش به صداوسیما ارسال شده اما تاکنون به نتیجه‌ای نرسیده است. تا حدود ۱۰ سال پیش باند فرکانسی «۸۶۲-۷۹۰ مگاهرتز» که به باندهای ۷۰۰ و ۸۰۰ شناخته می‌شود برای پخش آنالوگ برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی استفاده می‌شد اما در کنفرانس جهانی رادیویی۱۲ WRC این باند فرکانسی به صورت اشتراکی در کل دنیا به موبایل (IMT) و رسانه‌های همگانی (Broadcasting) اختصاص داده شد و از سال ۲۰۱۵ با تغییر پخش برنامه‌های تلویزیونی به دیجیتال، این باندهای فرکانسی که جزو سرمایه ملی محسوب می‌شود، بلااستفاده مانده است. وزارت ارتباطات مالکیت این سرمایه ملی را مطابق قانون و مقررات مدیریت طیف فرکانس، از آن خود می‌داند اما سازمان صداوسیما حاضر نیست این فضای فرکانسی را به این وزارتخانه بازگرداند. از آنجا که باندهای با فرکانس پایین (زیر یک گیگاهرتز) دارای برد زیادی هستند، از نظر کارشناسی و فنی به عنوان باندهای طلایی و با ارزش بالا محسوب می‌شوند که می‌توان از آن برای توسعه شبکه‌های تلفن همراه استفاده کرد. وزیر ارتباطات معتقد است که در شرایط فعلی بحران کرونا، می‌تواند با در اختیار داشتن باندهای فرکانسی ۷۰۰ و ۸۰۰ مگاهرتز، از این فضا برای توسعه ظرفیت موبایل و رفع کندی سرعت اینترنت استفاده کند. محمدجواد آذری‌جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات که از سال ۹۷ بار دیگر این پرونده را به جریان انداخت و البته تاکنون به نتیجه‌ای هم نرسیده است، فروردین‌ماه امسال و در پی شیوع ویروس کرونا و کند شدن سرعت اینترنت، بار دیگر تاکید کرد شبکه‌ موبایل در تهران به حداکثر میزان ظرفیت نامی خود رسیده است و تنها راه افزایش ظرفیت پهنای باند، اضافه کردن فرکانسی است که در اختیار صداوسیماست. او تاکید کرد: «سه سال است در تلاشیم فرکانس‌ها را پس بگیریم. هم در دولت و هم در مجلس گفته‌ایم در باندی دیگر نیازهای آینده صداوسیما را تامین می‌کنیم. نصف درآمد حاصل از واگذاری فرکانس‌ها به اپراتورها را هم برای توسعه شبکه دیجیتال به صداوسیما می‌دهیم اما آنها همراهی نکرده‌اند.» محمدجواد آذری‌جهرمی حتی با ارسال نامه‌ای به رییس‌جمهور و ستاد ملی مقابله با کرونا از دولت خواسته برای حل این اختلاف قدیمی پا پیش بگذارند تا بتواند با در اختیار گرفتن باندهای فرکانسی ۷۰۰ و ۸۰۰ برای ظرفیت‌سازی توسعه شبکه موبایل در شرایط کنونی استفاده کند. اما کارشناسان معتقدند استفاده از این باند فرکانسی برای توسعه ظرفیت شبکه موبایل، زمانبر بوده و نیازمند سرمایه‌گذاری است و به همین دلیل هدف آذری‌جهرمی را از رسانه‌ای کردن این موضوع در شرایط فعلی، مورد انتقاد قرار می‌دهند. مدیریت طیف فرکانس باید بازنگری شود

«محمدحسن انتظاری» عضو حقیقی شورای‌عالی فضای مجازی با بیان اینکه موضوع بازپس‌گیری فرکانس رادیویی ۷۰۰ و ۸۰۰ تاکنون از سوی وزارت ارتباطات در این شورا مطرح نشده است، گفت: «به نظر هم نمی‌رسد که این مستندات از سوی وزارت ارتباطات به مرکز ملی فضای مجازی ارائه شده باشد، چرا که دبیر شورا و رییس مرکز ملی فضای مجازی تاکنون این موضوع را در جلسات با اعضا مطرح نکرده است.» او با تاکید بر اینکه مدیریت باند و طیف فرکانسی کشور مدت‌هاست بررسی نشده و نیاز به بازنگری مجدد دارد، گفت: «لازم است وزارت ارتباطات در خصوص آخرین وضعیت مدیریت فرکانس کشور به شورای‌عالی فضای مجازی گزارش دهد.» عضو حقیقی شورای‌عالی فضای مجازی با بیان اینکه حدود ۶۰ سال از زمان تاسیس اداره مدیریت فرکانس می‌گذرد و تاکنون تعداد زیادی فرکانس در کشور واگذار شده است، افزود: «مدیریت بهینه روی طیف فرکانس به عنوان سرمایه ملی، نیازمند شفاف‌سازی است و در این زمینه رگولاتوری باید گزارشی آماده کند تا مشخص شود این فضا در اختیار کدام بهره‌برداران قرار گرفته و فضاهایی که خالی است مورد بهره‌برداری قرار گیرد.» او با اشاره به اینکه بررسی کارشناسی در خصوص فضای فرکانسی تخصیص یافته در کشور، می‌تواند چالش‌های فعلی در این زمینه را رفع کند، در خصوص طرح اختلاف میان سازمان صداوسیما و وزارت ارتباطات در شرایط فعلی و مشکلات سرعت اینترنت گفت: هنوز مشخص نیست این موضوع چرا در چنین شرایطی مطرح شده است. فرصت ۶ ساله وزارت ارتباطات برای اعلام نیازهای توسعه پهن‌باند انتظاری بیان کرد: در مصوبه دی‌ماه سال ۹۲ شورای‌عالی فضای مجازی مربوط به الزامات شبکه ملی اطلاعات که به تایید مقام معظم رهبری رسید و در بهمن‌ماه همان سال نیز به وزارت ارتباطات ابلاغ شد، موضوع توسعه شبکه ملی پهن‌باند به عنوان الزام مطرح شده است. از آن زمان تاکنون شبکه پهن‌باند باید طراحی می‌شد و اگر نیازی به باند فرکانسی بود باید طی این مدت زمان به شورای‌عالی فضای مجازی اعلام می‌شد. او گفت: اگر وزارت ارتباطات در خصوص توسعه پهن‌باند مشکل داشت باید آن را در قالب طرحی در شورای‌عالی فضای مجازی مطرح می‌کرد اما طی شش سال گذشته این موضوع در شورای‌عالی فضای مجازی مطرح نشده است. از سوی دیگر شبکه پهن‌‌باند تنها منحصر به فضای فرکانسی ۷۰۰ و ۸۰۰ نیست و المان‌های دیگری نیز دارد. رییس سابق مرکز ملی فضای مجازی با تاکید بر اینکه مدیریت طیف فرکانس کشور باید مجددا مورد بازنگری قرار گیرد، افزود: چرا که انواع و اقسام باند فرکانسی در کشور وجود دارد که توسط بهره‌‌برداران مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد و باید مشخص شود که این سرمایه و ثروت ملی کمیاب، چگونه استفاده شده است. چالش‌ صداوسیما و وزارت ارتباطات ادامه دارد معاون توسعه و فناوری صداوسیما در پاسخی صریح به اظهارات وزارت ارتباطات درباره فرکانس‌های ۷۰۰ و ۸۰۰ مگاهرتز که در اختیار صداوسیماست، گفت: «دوستان در جلسات کارشناسی حرفی برای گفتن ندارند و وقتی پا به بیرون از جلسه می‌گذارند، بازی سیاسی راه می‌اندازند. لطفا اگر صداقت دارید اسناد آخرین جلسه کارشناسی در دبیرخانه شورای‌عالی امنیت ملی را برای افکار عمومی منتشر کنید!»

در بخشی از این صحبت‌ها که توسط روابط عمومی صداوسیما منتشر شده، رضا علیدادی تاکید کرده است: «این برای نخستین بار است که ما برای شفاف شدن افکار عمومی تا حدی به شبهات پاسخ می‌دهیم و معتقدیم این مباحث باید به دور از هیاهوهای سیاسی بررسی شود.» او طرح موضوع فرکانس‌های صداوسیما را با عنوان علت کم بودن سرعت اینترنت کشور نشانه عدم صداقت و سیاسی‌کاری دانست و افزود: با واگذاری فرکانس‌های سازمان به تلفن همراه، دسترسی اینترنت کاربران افزایش چندانی نخواهد یافت و سال‌ها طول خواهد کشید تا تجهیزات لازم برای بهره‌برداری از آن خریداری و راه‌اندازی شود و هزینه زیادی هم خواهد داشت. علیدادی افزود: «طرح چنین موضوعی فقط برای ماهیگیری از آب گل‌آلود و پرهیز از پاسخگویی به عدم انجام مسوولیت‌ها از یک سو و تاختن به یکی از نهادهای فعال در زمینه مدیریت افکار عمومی‌ کشور از دیگر سو است.» او تصریح کرد: اگر شبکه دیتا خوب کار نمی‌کند، مسوول مربوطه باید بیاید پاسخ دهد در این چند سال برای اینکه مردم بتوانند ارسال و دریافت اطلاعات را در فضای مجازی به درستی و با سرعت بالا انجام دهند، چه کاری انجام شده است؟ روت کردن اینترنت خارجی در شبکه فرسوده ملی که هنر نیست! او تاکید کرد: پس از سه سال بهانه‌های مختلف، اکنون به دلیل مشکلات شبکه، با عدم ارائه سرویس درست اینترنت ثابت و گاهی سیار، به طور سهوی که امیدواریم عمدی نباشد، موضوع به یکباره به فرکانس‌های سازمان ربط داده می‌شود.

پاسخ معاون رگولاتوری به اظهارات معاون فنی صداوسیما معاون امور رادیویی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی به ادعاهای معاون توسعه و فناوری صداوسیما واکنش نشان داد و تاکید کرد که وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات آمادگی دارد تا مشروح مذاکرات و مکاتبات دبیرخانه شورای‌عالی امنیت ملی و همچنین تمام اسناد مکاتبات و پیگیری‌های صورت گرفته از سال ۸۶ تا امروز را منتشر کند. «نسترن محسنی» معاون امور رادیویی رگولاتوری در واکنش به ادعاهای مطرح‌شده نوشت: «آقای علیدادی معاون سازمان صداوسیما درباره باندهای فرکانسی اظهارنظری کرده‌ بود. پیشنهاد دارم ابتدا به چند سوال پاسخ دهند.» او در ادامه افزود: «سندی که در سال ۲۰۰۶ توسط رییس فعلی سازمان صداوسیما در مجمع جهانی مخابرات و به نمایندگی از جمهوری اسلامی امضا شده، چه بوده است. در سال‌های اخیر چند صد میلیون دلار از صندوق ذخیره ارزی و یا صندوق توسعه ملی برای توسعه فرستنده‌های دیجیتال و خالی کردن باند فرکانسی مزبور از مجلس دریافت کرده‌اند؟ اسناد مشروح مذاکرات نمایندگان صداوسیما در مجلس موجود است، حاضر هستید منتشر کنید؟»

محسنی ادامه داد: «نظر ما درباره انتشار مشروح مذاکرات و مکاتبات دبیرخانه شورای‌عالی امنیت ملی مثبت است. همچنین تمام اسناد، مکاتبات و پیگیری‌های صورت گرفته از سال ۸۶ تا الان را هم قابل‌انتشار می‌دانیم. موافقید؟ آیا موافقید توضیح دهید که به استناد همان جلسه شورای‌عالی امنیت ملی که مدعی بودید از این باندها استفاده می‌کنید و ما پیشنهاد اندازه‌گیری مشترک را دادیم و مقرر شد این کار انجام شود، چرا در اندازه‌گیری مشترک شرکت نکردید؟» او در ادامه پرسش دیگری مطرح کرد: «برخی شبکه‌های تلویزیونی در سایر کشورها هم‌اکنون خدمات k را به شهروندانشان ارائه می‌کنند، لیست کشورهایی که برای این مهم از باند ۷۰۰ و ۸۰۰ استفاده می‌کنند را منتشر می‌کنید؟ البته ما به‌زودی لیست کشورهایی که از این باند برای شبکه موبایل استفاده می‌کنند را منتشر خواهیم کرد. اگر به این باند فرکانسی به گفته خودتان نیاز دارید، چرا در مزایده کذایی شرکت‌های IPTV این فرکانس‌ها را به حراج گذاشتید؟»

به نظر می رسد با پاسخ های داده شه توسط صداوسیما و وزارت ارتباطات به یکدیگر ، منازعات بر سر تخصیص باند ۷۰۰ مگاهرتز همچنان ادامه یابد و باید منتظر ماند و دید آسا صداوسیما قبول می کند این باندها را به وزارت ارتباطات تحویل دهد یا خیر.