«نیما»در ماراتن «چهارراه استانبول»

رصد قیمت‌ها نشان می‌دهد قیمت دلار نیمایی ( بانک مرکزی) فقط 662 تومان با نرخ این ارز در بازار آزاد اختلاف دارد. امروز قیمت دلار نیمایی در حالی به 16 هزارو 148 تومان رسید که این ارز تا حوالی ساعت 2 بعد از ظهر، در چهارراه استانبول 16 هزارو 810 تومان معامله شد.

هدف از تاسیس سامانه نیما آن بود که ازنوسان قیمت ارز در بازار آزاد جلوگیری و به نوعی با مدیریت تقاضا، هیجان بازار را کنترل کند. اما رفتار بانک مرکزی واقعیت دیگری را بازگو می‌کند. به بیان دیگر بسیاری از تحلیلگران اقتصادی بر این باور هستند که « سامانه نیما» به یک بازار سیاه تبدیل شده است. شاید به همین دلیل است که قیمت ارز نیمایی و آزاد برای رسیدن به یکدیگر ماراتن گذاشته‌اند.

عملکرد سامانه نیما باید از منظر دیگری هم بررسی شود. نکته اینجاست؛ براساس گزارش‌های بانک مرکزی هدف از تاسیس نیما آن است که همه خریداران، متقاضیان بازرگانان ، واردکنندگان و صرافی‌ها ارز مورد نیاز خود را این سامانه خریداری کنند تا به این شیوه روند داد و ستدها شفاف و دست اخلاگران از بازار ارز کوتاه شود. اما آیا این هدف درعمل تحقق پیدا کرد؟

برآورد اظهار نظرهای کارشناسی پیرامون عملکرد سامانه نیما نشان می‌دهد پاسخ به این پرسش منفی است. چرا؟ به این دلیل که آگاهان اقتصادی بر این باور هستند هر نوع دخالت و دستکاری قیمت‌ها موجب از بین رفتن شفافیت می‌شود. از این رو به باور ناظران اقتصادی سامانه نیما به جای آنکه موجب شفافیت در معاملات بازار ارز شود، موجب توزیع هرچه بیشتر رانت شده است.

اوایل تیرماه سال گذشته بود که اخباری درباره تخلف چند صد میلیارد دلاری سامانه نیما، در رسانه‌ها داغ شد. اصل ماجرا این بود، برخی از صرافی‌های غیر مجاز فعال در این سامانه برای آنکه تقاضا برای ارز را در این سامانه بالا نشان بدهند و با علم به اینکه منابع کافی برای تامین نقدینگی مورد نیاز واردکنندگان را در اختیار ندارند، اما سفارش آنها را ثبت کردند.

نتیجه این اتفاق به طور خلاصه بی اعتمادی فعالان اقتصادی به بانک مرکزی و حرکت دوباره تقاضای تامین نقدینگی برای واردت به سود بازار آزاد ارز بود و انفجار قیمت‌ها.

با این اوصاف طرح این پرسش ضروری به نظر می‌رسد که آیا عملکرد سامانه نیما موجب ایجاد تعادل در بازار ارز شد یا بر تنور بی‌نظمی در این بازار دمید .