بازار مسکن در ایران تابع فرمان ارز است

افزایش حجم نقدینگی به بیش از 2 هزار و 500 هزار میلیارد تومان، عمیق شدن رکود تورمی در بازار مسکن، هیجانی شدن بازار سرمایه و نیز نوسان قیمت ارز، شرایطی را در اقتصاد ایران به وجود آورده است که از نگاه بسیاری از تحلیگران: « منطق اقتصادی ندارد».

حرکت بازار مسکن در مسیر رکود تورمی، حالا این پرسش را ایجاد کرده است که این بازار تا کجا گنجایش گرانی دارد. افزایش قیمت مسکن از زمستان سال گذشته تاکنون از آمار هم فراتر رفته است حالا بسیاری از تحلیلگران اقتصادی بر این باور هستند تا زمانی که بازار ارز با نوسات شدید همراه باشد، قیمت‌ها در بازار مسکن هم آرام نخواهد شد.

از سوی دیگر قیمت ارز در چهارراه استانبول همچنان گردو خاک به پا کرده و همچنین بازار طلا و سکه نیز سیر صعودی به خود گرفته است. روندی که هرچه افزایشی‌تر شود، به مفهوم سقوط معیشت‌ دهک‌های آسیب‌پذیر جامعه است.

به باور آگاهان اقتصادی، بازار مسکن عمیق‌ترین بازار سرمایه‌گذاری در ایران است و ۸۰ میلیون ایرانی به یک مدلی در بازار سرمایه درگیر هستند و تاثیر می‌گیرند. اگر حتی زندگی استیجاری دارند یا مالک خانه‌ باشند.

فریبرز عهدی، کارشناس اقتصادی در این باره به فراز می‌گوید: «من اعتقادم این است که بازار مسکن وارد دوره رکودی در اقتصاد ایران شده که از دوره قبلی رکود بازار مسکن هم بسیار عمیق‌تر است. از سال ۹۲ تا پایان سال ۹۶ شاهد یک رکود عمیق در بازار مسکن بودیم.»

این صاحب نظر اقتصادی در ادامه اظهار داشت:« یک دوره‌ای نزدیک ۲ ساله ، یعنی از سال ۹۷ به ویژه اوایل ۹۸ بازار مستغلات در کشور دچار رکود تورمی شد . البته باید یادآوری کنم که بازار مسکن در سال ۹۷ رشد قابل توجهی داشت؛ دلیل آنهم تبعیت از رشد قیمت‌ها در بازار ارز بود.»

مسکن دلیلی برای افرایش قیمت نداد، اما…

این آگاه اقتصادی در ادامه صحبت‌های خود بیان داشت: « اگر قیمت ارز در اقتصاد افزایش پیدا کند و افزایشی همراه با جهش داشته باشد، همه بازارها مثل بازار خودرو، بازار مسکن، بازار بورس، تورم و… را به دنبال خود می‌کشد. تا نیمه سال گذشته که بانک مرکزی تلاش کرده بود نوسان نرخ ارز را کنترل کند، جهش قیمت‌ها در بازار مسکن نیز آرام شد اما، پس از شیوع ویروس کرونا همه معادلات اقتصادی بر هم ریخت. »

او برای مصداقی‌تر شدن اظهار نظر خود اینطور توضیح داد: « بازار مسکن که به دلیل کاهش نوسان ارز در نیمه سال گذشته ایستا شده بود، اما به خاطر مشکلات اقتصادی، کاهش قدرت خرید مردم، توان پایین سیستم بانکی کشور برای تسهیلات و موارد دیگری دوباره وارد یک رکود عمیقی شده است. رکود یعنی حجم معاملات به کمترین میزان خود حتی در طی چند دهه گذشته در اقتصاد ایران رسیده است، ولی قیمت‌ها بالا خواهد بود.»

به گفته این کارشناس، حالا از نظر سرمایه‌گذاری واقعاً زمان مناسبی برای ورود در بازار مسکن نیست. اگر به دنبال بازده کوتاه‌مدت باشید و به همین خاطر برای کسانی که سرمایه‌‌گذاری هوشمندانه می‌کنند و سرمایه‌گذاری‌شان بسیار گردش پیدا می‌کند، الان برایشان زمان مناسبی نیست که بخواهند در بازار مسکن ورود داشته باشند».

از سوی دیگر،برخی آمارها حکایت از آن دارند که رکود بازار مسکن و نیز بحران شبکه بانکی، 85 درصد از نقدینگی کل کشور را به صورت سپرده در بانک‌ها قفل کرده است.

عهدی در این باره نیز اظهار داشت: « فقط 15 درصد از نقدینگی بیش از 2 هزار هزار میلیارد تومانی در اقتصاد سیال است و باید از این بابت خوشحال بود. چرا که با این وضعیت بازار سرمایه و رکودی که سال‌ها گریبان اقتصاد ایران را گرفته است، ظرفیت جذب چنین نقدینگی حجیمی اقتصاد وجود نداشت. »

با این اوصاف به نظر می‌رسد اقتصاد ایران بیش از هر زمان دیگری از ریل خارج شده؛ برخی نام هیجان روی این اتفاق می‌گذارند و برخی دیگر آن را دلیل سیاست‌های عاندانه دولت در اقتصاد می‌‌دانند. اما این اختلاف نظرها در حالی مطرح می‌شود که نوسان در بازارهای غیرمولد اقتصادی و کشش سرمایه به سوی این بازارها، حالا قدرت خرید دهک‌‌های ضعیف جامعه را به یک سوم در مقایسه با سال گذشته کاهش داده است. چه باید کرد؟ سوالی است که مردان اقتصادی دولت و همچنین مجلس جدید، باید به آن پاسخ دهند.