کسب درآمد ارزی از عراق آسان نیست

سرمایه‌گذاری در بازارهای مختلف کشورهای همسایه حالا به یکی از الویت‌های تجارت خارجی در کشور بدل شده است. این در حالی است که به باور بسیاری از دست‌اندرکاران اقتصادی سال‌ها در این باره فرصت سوزی شده است. اقتصاد ایران طی سال‌های گذشته تاکنون بنای خود را بر فروش نفت گذاشت؛ در این رابطه بیشترین تمرکز بر مشتری‌های سنتی نفت ایران از جمله عراق بود. با استناد به آمار رسمی وزارت نیرو، طلب تنها بخش برق ایران از عراق ۸۰۰ میلیون دلار بوده که نیمی از آن وصول شده و نیمی دیگر معادل ۴۰۰ میلیون دلار دیگر باقی مانده است. یکسال قبل نیز از آن، یعنی در خرداد ۹۸ وزیر نفت گفته بود مقدار بدهی عراق به ایران ۴ میلیارد دلار بوده که نیمی از آن پرداخت شده و «عراقی‌ها ۲ میلیارد دلار دیگر به ایران بابت پول برق و گاز بدهکار هستند. اما ماجرای بدهی دولت عراق به برق و گاز ختم نمی‌شود. چرا که یکی از فعالان اقتصادی ایرانی در عراق به «فراز» می‌گوید: «ایرانی‌ها رقمی در حدود ۶۰۰ میلیون دلار از عراقی‌ها بابت صدور خدمات فنی و مهندسی طلبکار هستند». آنطور که رضا صالح توضیح داد: «دلیل اصلی به وجود آمدن این طلب هنگفت، مشکلات ساختاری دولت عراق و نبود حمایت‌های لازم از فعالان اقتصادی از سوی دولت ایران است». این فعال اقتصادی اظهار داشت: « این در حالی است که طی سال‌های گذشته با هر بحران سیاسی بارها مرز عراق به روی ایرانی‌ها بسته شد». در بسیاری از موارد معاملات فعالان اقتصادی ترکیه‌ای داخل سفارت این کشور (سفارت ترکیه در عراق) انجام می‌شود. صالح در ادامه صحبت‌های خود با توضیح این مطلب که ریسک سرمایه‌گذاری در بازار عراق به خصوص برای ایرانی‌ها بسیار بالاست افزود: اگر ریسک‌پذیر نباشیم، نمی‌توانیم در بازار عراق دوام بیاوریم، پول‌مان را می‌خورند و کسی هم خبردار نمی‌شود. صالح ادامه داد: به دلیل عدم حمایت‌های دولت، ایرانی‌ها بخش اعظمی از بازار بکر عراق را از دست داده‌اند. مطلوب برای ما فعالان اقتصادی به عنوان فروشنده و صادرکننده این است که عراقی‌ها معامله را در ایران انجام دهند و پول خود را دریافت کنند، اما این شرایط برای کمتر از ۳۰ یا ۴۰ درصد از معاملات ما تحقق یافته است. او برای مصداقی‌ شدن اظهارنظر خود بیان داشت: از آنجا که ساختار درونی دولت عراق آشفته است، بانک‌های این کشور عملکرد چندان مناسبی ندارند و به همین دلیل روند نقل و انتقال پول برای فعالان اقتصادی بسیار دشوار است؛ اگر ریسک‌پذیر نباشیم، نمی‌توانیم در بازارعراق دوام بیاوریم، پول‌مان را می‌خورند و کسی هم خبردار نمی‌شود. به گفته این فعال اقتصادی اگرچه با شیوع ویروس کرونا و نیمه باز ماندن مرزهای تجاری ایران با کشورهای همسایه، ریسک تجارت خارجی بالا رفته، اما پیش از کرونا نیز وضعیت تجارت خارجی ایران چندان تعریفی نداشت. او بر این باور است نوسان شدید قیمت نفت که طی ماه ‌های گذشته، سیر نزولی داشت، معیشت قشر آسیب‌پذیر جامعه عراق را تحت تاثیر قرار داده است؛ هر چه شکاف طبقانی در این کشور بیشتر شود، دولت این کشور امکان درآمد زایی اش را از دست می‌دهد، به این مفهوم که دولت حجم واردات خود چه در حوزه کالا و چه در حوزه خدمات فنی و مهندسی را کاهش می‌دهد.