دفاع سیف از «تقریبا هیچ» و حمله به روحانی؛ ماجرا چیست؟

ولی الله سیف، رئیس کل پیشین بانک مرکزی اخیرا به دفاع از عبارت معروف خود در تشریح دستاوردهای برجام یعنی عبارت «تقریبا هیچ» پرداخته است.

ولی الله سیف که از سال 92 تا مرداد 97 رئیس کل بانک مرکزی بود، فروردین سال 95 در حالی که سه ماه از آغاز اجرای برجام گذشته بود، در نشستی در آمریکا درباره دستاوردهای توافق هسته ای برای ایران، از عبارت «تقریبا هیچ» استفاده کرد.

این عبارت در داخل کشور به شدت مورد استقبال منتقدان دولت روحانی و مخالفان هرگونه مذاکره ای قرار گرفت تا جایی که از آن با عنوان اعتراف دولت به بی نتیجه بودن مذاکرات خود یاد کردند.

با این حال، پس از بازگشت به ایران، در جلسات خصوصی و گاهی علنی چنین عنوان کرد که آن عبارت کاربرد بین المللی داشته و قرار بود به آمریکا برای اجرای تعهدات خود در برجام فشار بیاورد نه اینکه برجام تا آن زمان هیچ دستاوردی نداشته باشد.

این موضوع به شکل رسمی تری در توضیحات روابط عمومی بانک مرکزی نیز آمده بود. حتی یک بار محمد علی کریمی، رئیس وقت روابط عمومی بانک مرکزی گفته بود: «زمانی که این مقام ایرانی در برابر چهره های مهم و رسانه های کشوری می نشیند که تحریم ها را اعمال کردند، باید روی کاستی های اجرای تحریم ها تمرکز کند.»

با این حال، 4 سال پس از آن اظهارنظر، ولی الله سیف ترجیح داده تا این گونه القا کند که اتفاقا «تقریبا هیچ»، نظر واقعی او درباره برجام بوده. او که با احتیاط در این باره حرف می زد، از استقبال منتقدان دولت نسبت به اظهاراتش هم یاد کرد و البته چند کنایه به حسن روحانی را نیز چاشنی صحبت هایش کرده است.

سیف در گفت و گویی که روز 15 تیر منتشر شده می گوید: « عبارت که دستاورد برجام در حوزه بانکی «تقریبا هیچ» بوده ناظر بر واقعیت بود. البته یک «تقریبا» هم گفتم. یعنی یک جزییاتی برای ما باز شد و نسبت به وضعیت گذشته قابل مقایسه نبود. من وقتی به ایران آمدم متوجه شدم یک جو سنگینی با این صحبت من ایجاد شده است. قبل‌تر هم یکی، دو مورد تلفن شد که فهمیدم اوضاع خوب نیست. وقتی به ایران آمدم دوستان در دولت برایم بیشتر توضیح دادند، اما آنچه مسلم است من واقعیت را گفتم و حرف دلم را زدم. شنیده بودم که تصوراتی ایجاد شده بود که البته فقط در حد تصورات بود.»

او به انتقاد از روحانی هم پرداخته و گفته است «همان زمانی که ایشان گفت در روز اول اجرای برجام هزار ال‌سی باز می‌شود من خصوصی به رییس دفتر ایشان گفتم از کجا این اطلاعات به ایشان داده شده است؟»

ماجرا چیست؟

اما چرا سیف اکنون تلاش می کند آن عبارت را برجسته کند؟ آیا این موضوع با پرونده فساد بانک مرکزی در زمان او ارتباط دارد؟ پرونده سیف در دستگاه قضایی همچنان مفتوح است و در مقطعی حتی او از کشور ممنوع الخروج شد.

آیا اظهارات جدید سیف با هدف تلطیف فضا علیه خودش و گرفتن تخفیف در پرونده مربوط به او بیان شده؟ در این صورت، چه کسی او را برای بیان چنین اظهاراتی راهنمایی می کند؟ آیا سیف تصور می کند با چنین اظهاراتی در نهایت در پرونده اقتصادی خود تخفیف خواهد گرفت؟

نکته ای که نباید آن را فراموش کرد آن است که سیف در سالیان گذشته چنین تجربه ای داشته است. مثلا اختلاس معروف و پرسر و صدای 123 میلیاردی بانک صادرات در دهه 70، در زمان مدیرعاملی سیف رخ داده بود و با اینکه این فساد از بزرگترین و پرسروصداترین فسادهای اقتصادی در آن زمان بود و به نوعی از اولین پرونده های مورد توجه مردم در این حوزه به شمار می رفت، در کمال تعجب سیف در سال های بعد هم توانست با گروه های فکری و سیاسی گوناگون همکاری کند و در مقاطع مختلف مناصب مدیریتی گوناگون را در دست بگیرد.

آیا چنین تجربه ای باعث شده سیف تصور کند این بار نیز همان اتفاق رخ خواهد داد و با بازسازی چهره خود و به ویژه تغییر مسیر سیاسی، می تواند از این پرونده هم به سلامت عبور کند؟

طبعا انتظار از قوه قضائیه این است که تحت تاثیر این سخنان و تلاش برخی برای ساختن چهره جدید از خود قرار نگیرد و با فساد در هر کجا که باشد، با قاطعیت برخورد کند. قطعا برخورد قاطع با موارد و فسادهای این چنینی درس عبرتی است برای سایر مسئولان که تصور نکنند بعد از یک دوره فسادآمیز می توانند با تغییر چهره مصلحتی، خود را از محاکمه و مجازات مصون بدانند.