هفت‌خوان رستم جبران کسری بودجه

جبران کسری بودجه دولت حالا به یکی از بغرنج‌ترین چالش مسئولان اقتصادی کشور تبدیل شده است. صحبت از کسری 150 هزار میلیارد تومان بودجه است که با ابهام مواجه شده؛ چرا که بسیاری از آگاهان اقتصادی بر این باور هستند با شیوع ویروس کرونا، تعطیلی اصناف و همچنین کاهش فروش نفت، کسری دولت کمتر از 200 هزار میلیارد تومان نخواهد بود.

عمق بحران زمانی بیشتر نمایان می‌شود که بار پرداخت یارانه‌ نقدی را نیز محاسبه گرفت؛ همچنین که گفته می‌شود دولت سالانه رقمی در حدود 1300 هزار میلیارد تومان یارانه آشکار و پنهان پرداخت می‌کند. البته باید جای خالی درآمدهای مالیاتی را هم در نظر گرفت.

با استناد به آمارهای رسمی وزارت امور اقتصادی و دارایی در خصوص پیش‌بینی خسارت کرونا به اقتصاد کشور؛ 15 درصد تولید ناخالص داخلی را کاهش خواهد داد.

تکیه بر مالیات و صادرات غیر نفتی

از سوی دیگر فرهاد دژپسند، وزیر امور اقتصادی و دارایی گفته است: « حتی اگر صادرات نفت بدون تحریم و مشکل انجام شود، باز هم به همه منابع، دسترسی نخواهیم داشت، بنابراین امسال باید بودجه غیرنفتی را تجربه کنیم که ویژگی آن تکیه بر درآمدهای مالیاتی است».

بر اساس آمارهای رسمی، درآمد نفتی ایران به زیر ۹ میلیارد دلار کاهش یافته که این کمترین درآمد نفتی ایران در بیش از بیست و پنج سال گذشته و همچنین کمتر از انتظار دولت بر اساس بودجه سال ۹۹ است.

اما ماجرا به همینجا ختم نمی‌شود؛ دولت در حالی امید خود را به جبران کسری درآمد نفتی به صادرات غیر نفتی؛ بعد از ابزار مالیاتی، بسته است که پای ایران در توسعه صادرات غیر نفتی نیز می‌لنگد. آنچه در این باره قابل تامل و سال‌ها مورد انتقاد کارشناسان اقتصادی بوده است، تمرکز صادرات غیر نفتی بر پایه محصولات پتروشیمی و خام فروشی است.

راه نجات اقتصاد صادرات پتروشیمی است؟

دوم تیرماه جاری بود که احمد مرادی، رئیس کمیسیون انرژی مجلس در گفت‌وگو با «شانا» این طور اظهار نظر کرد: « راه نجات اقتصاد کشور توسعه صادرات محصولات پتروشیمی است؛ : امروز و باتوجه با کاهش درآمدهای نفتی در نتیجه تروریسم اقتصادی آمریکا علیه ایران، صنعت پتروشیمی با توجه به نقش مهم خود در درآمدهای ارزی کشور از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است».

شاید به همین دلیل است که بسیاری از کارشناسان اقتصادی در خصوص رکود تولید و تک محصولی ماندن اقتصاد ایران هشدار می‌دهند.

صادرات غیر نفتی 9 درصد کاهش یافت

همچنین که آمار صادرات ایران در ۵ ماه منتهی به مردادماه سال گذشته نشان می‌دهد که صادرات غیرنفتی کشور در مقایسه با مدت مشابه سال قبل، بیش از ۹ درصد کاهش داشته است.

نکته قابل تامل دیگر در این باره آن است که بیش از ۷۵ درصد کل صادرات ایران به ۵ کشور بوده و ادامه این روند موجب تشدید کاهش درآمدهای ارزی کشور خواهد شد.

با این اوصاف آگاهان اقتصادی برای خروج از بن بست بودجه‌ای دولت راهکار دارند که ناظر بر کاهش هزینه اداره اقتصاد است. به گفته صاحب‌نظران در کوتاه مدت باید از هزینه‌های جاری دولت بکاهد. در این مدت مدیریت بحران ارز و دامن نزدن بر جو روانی تورم می‌تواند راهگشا باشد.

آیا دولت به راهکارهای مطرح شده از سوی کارشناسان اقتصادی توجه خواهد کرد؟