سازمان سینمایی در دوراهی شفاف سازی و مهندسی آمار...!

سازمان سینمایی وزارت ارشاد اسلامی، در تازه ترین اقدام خود گزارش حسابرسی مالی از دو بازوی دولتی در سینما را منتشر کرده است؛ شفاف سازی مالی «مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی» و « انجمن سینمای جوانان ایران» برای چهار ماه نخست سال جاری در حالی منتشر شده که ابهامات موجود در جداول پیشین هنوز توسط سازمان سینمایی برطرف نشده است. گویی رفته رفته این آمار سازی و بیلان سازی، از شعار شفافیتِ حسین انتظامی فاصله گرفته و جنبه رفع تکلیف به خود می گیرد!

قطعا دنبال کنندگان حرفه ای اخبار سینمایی به یاد دارند، وقتی عملکرد مالی «انجمن سینمای جوانان ایران» در یازده ماه نخست سال ۹۷ از سایت سازمان سینمایی منتشر شد، جنجال یک بند چشمگیر به نام «هزینه های پشتیبانی» که به تنهایی نیمی از دخل و خرج این انجمن را بلعیده بود، بسیاری از اهالی رسانه و مطبوعات را متوجه این انجمن کرد؛ این بند ۹ میلیاردی هیچ توضیح و حتی میزان تحقق اهدافی هم همراه خود نداشت تا روشن شود که صرف آن با توجه به بالا بودن رقم چقدر کارشناسی شده بود. بر این اساس «انجمن سینمای جوانان ایران» در آن سال در هر ماه بیش از ۸۰۰ میلیون تومان هزینه پشتیبانی کرده بود! در بودجه «انجمن سینمای جوانان» برای سال ۹۸، مبلغی بالغ بر ۷ میلیارد تومان برای تولید ۱۰۰۰ فیلم در نظر گرفته شده بود، یعنی به ‌طور میانگین برای هر فیلم ۷ میلیون تومان که با توجه به افزایش دستمزدها و مبلغ کرایه تجهیزات منطقی به‌نظر نمی‌رسید. این تنها بخش کوچکی از پرسش هاست که بی پاسخ باقی مانده است!

اما درباره توجیه مالی اقدامات «مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی» تنها به یک مورد بی پاسخ اشاره خواهیم کرد از حوصله بحث نیز خارج نشویم!بعد از انتشار جداول مختلف از این مرکز، هنوز مشخص نشده که موضوع حمایت «مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی» از تولید مشترک فیلم انیمیشن با دیگر کشورها بر اساس چه الگو و هدف گذاری کلانی صورت می پذیرد و اساسا انیمیشن «کوش نامه» از کدام اهمیت و چه اولویتی در فُرم و محتوای خود برخوردار است که در چهارماهه نخست سال گذشته ، مبلغ ۱۸۰ میلیون تومان بودجه دریافت کرد و قرار شد تا در شرایط اقتصادی حال حاضر کشور، حدود هشت میلیارد تومان از مجموعه اعتبارات مرکز گسترش را تا پایان سال گذشته به خود اختصاص دهد!؟ پاسخ تا این لحظه سکوت بود!

اعتبار در نظر گرفته شده برای «مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی» در سال جاری ۲۶ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان است؛ اعتباری که علیرغم شرایط بحرانی مالی سینمای ایران به دلیل شیوع کرونا و متضرر شدن طیف عظیمی از سینماگران، تا کنون مبلغ ۳ میلیارد و ۲۶۰ میلیون تومان از آن تخصیص شده است. این در حالی است که هنوز نه جشنواره سینما حقیقت برگزار شده، نه به طور جدی فیلمی در این حوزه تولید شده و نه اکران چندان گسترده ای در بخش هنر و تجربه صورت گرفته است!

طیق جدول منتشر شده، «مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی» بخش اعظم اعتبار خود را تاکنون به انیمیشن اختصاص داده است؛ روندی که در جداول و سطرهای پیش هم چگونگی انجام آن مرکز سوال بود! مبلغ ۱۷۳ میلیون تومان برای حمایت از تولید فیلم انیمیشن سینمایی و مبلغ ۱ میلیارد و ۷۷۴ میلیون تومان یعنی بیش از نیمی از خرج کرد کل مرکز نیز به کمک به راهبری مدیریت سینمای مستند و انیمیشن، اختصاص یافته است؛ این سطر جدول پیوست نیز ندارد!

سطر جالب توجه دیگر در این جدول مربوط به حمایت از تولید فیلم مستند است. برای ۷۰ رقم کمی کلی مبلغ ۶ میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته شده است؛ حال بیش از نیمی از این رقم کمی محقق شده و تنها ۷۵۰ میلیون تومان هزینه شده است!

برای بررسی سیاهه مالی «انجمن سینمای جوانان ایران» اول باید ببینیم که میزان بودجه تخصیص یافته آن چقدر بوده است. در سال ۹۸ «انجمن سینمای جوانان ایران»، ۲۱ میلیارد و ۹۰۰ میلیون تومان از بودجه کلی سازمان سینمایی را به خود اختصاص داده بود که افزایشی ۲۸ درصدی نسبت به سال ۹۷ داشت! در بودجه «انجمن سینمای جوانان» برای سال ۹۸، مبلغی بالغ بر ۷ میلیارد تومان برای تولید ۱۰۰۰ فیلم در نظر گرفته شده بود، یعنی به ‌طور میانگین برای هر فیلم ۷ میلیون تومان که با توجه به افزایش دستمزدها و مبلغ کرایه تجهیزات منطقی به‌نظر نمی‌رسد. سال ۹۷ با بودجه یک‌میلیارد و ۹۰۰ میلیون تومانی ۱۹۱ فیلم تولید شد که میانگین تولید هر فیلم ۱۰ میلیون تومان در حالی که شرایط ساخت فیلم به‌لحاظ مالی با سال قبل تغییر کرده بود. نکته قابل توجه، این است که هر سال بخش عمده بودجه این انجمن صرف حمایت از برگزاری جشنواره ها در کشور می‌شود که سال ۹۸ این برآورد ۱۱ میلیارد تومان بود یعنی در حدود نیمی از بودجه انجمن. سال ۹۷ هم این مبلغ ۹ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان بوده است یعنی ۵۴ درصد از بودجه! اما آن چه در سال ۹۸ در برآورد بودجه کاهش چشمگیری داشت بودجه برگزاری «جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران» و برگزاری همزمان در استان ها بود که به رقم ۲ میلیارد تومان نزول کرد، در حالی که این رقم در سال ۹۷ ، ۳ میلیارد و ۷۵۰ میلیون تومان بود؛ یعنی سهم این جشنواره از «انجمن سینمای جوانان ایران» از ۲۲ درصد بودجه به ۹ درصد نزول کرد! حال مبلغ اعتبار «انجمن سینمای جوانان ایران» از ۲۱ میلیارد و ۹۰۰ میلیون تومان سال گذشته به ۲۷ میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی که تا این لحظه مبلغ ۶ میلیارد و ۱۳۴ میلیون تومان از آن تخصیص شده است…!

بخش «کمک به راهبری مدیریت»، ارمغان تازه جداول منتشر شده از سوی سازمان سینمایی برای سال ۹۹ است؛ بخشی که می توان گفت تعبیر ادبی تر و موجه تر «هزینه پشتیبانی» است که بدون جدول پیوست وتوضیح اضافه در جدول شفافیت سازمان سینمایی جا خوش کرده و بیشترین بخش از بودجه را به خود اختصاص می دهد! در جدول منتشر شده از عملکرد مالی «انجمن سینمای جوانان ایران» نیز تا کنون ۶ میلیارد و ۱۳۴ میلیون تومان از اعتبار در نظر گرفته شده خرج شده است که بیش از نیمی از این یعنی مبلغ، ۴ میلیارد و ۹۶۳ میلیون تومان،صرف کمک به راهبری مدیریت سینمای جوانان شده است! بخش پرهزینه دوم در این جدول، حمایت از فیلم کوتاه است که برای هدف کمی ۱۸۲ اثر، مبلغ ۹۹۸ میلیون تومان هزینه شده است. این بخش تا ۷ میلیارد و ۶۵۰ میلیارد تومان سقف اعتبار دارد.

زیر مجموعه های دولتی سینما در هیچ دوره ای از تاریخ تعطیل نشدند. حتی وقتی شیوع کرونا، تولید، توزیع و اکران فیلم های سینمایی را تعطیل کرده بود ، این زیرمجموعه‌های دولتی سینما که اغلب خروجی مشهودی جز توزیع پول برای تولید ندارند همچنان برقرار بودند. حالا هم در حالی که بسیاری از سینماداران و سینماگران متضرر شده اند، بودجه مقرر این زیر مجموعه ها طبق برنامه پرداخت شده است. بودجه هایی که پرداخت می شود تا آرام آرام دولت و فرآورده های دولتی را به بخش غالب سنمای ایران تبدیل کند…!