نفت و ارز، ژنرال‌های اقتصاد ایران هستند

بازگشت آرامش به بازار ارز، وعده‌ای است که این روزها بارها از سوی سکاندار بانک مرکزی شنیده ؛ هر بار هم آگاهان اقتصادی می‌پرسند: « چگونه»؟ کمتر از ۱۰ روز پیش که عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی اعلام کرد به آرامی از نوسان بازار ارز کاسته می‌شود تا به امروز، قیمت دلار از ۲۵ به ۲۲ هزار تومان رسیده است، یعنی در این مدت کاهش۳ هزارتومانی در نرخ دلار اتفاق افتاد که البته هنوز هم مفهومی از ارزان شدن را در ذهن ایجاد نمی‌کند.

از سوی دیگر، قیمت دلار در سامانه نیما نیز فقط ۴ هزار تومان عقب‌تر از چهارراه استانبول ایستاده؛ قیمت نیمایی این ارز حوالی ۱۹ هزار تومان است. به همین دلیل نیز بسیاری از کارشناسان اقتصادی بر این باور هستند ارز چند نرخی از مننطقی شدن قیمت‌ها جلوگیری می‌کند.

رضا کیوانژاد، یک تحلیلگر اقتصادی در این باره معتقد است: در حالت منقطی قیمت‌ها باید به حاشیه بازار سپرده شود، اما منظور بازاری است که نبض آن در دست دلالان و سفته بازار نباشد. به همین دلیل من معتقد است برای فروکش کردن قیمت‌ ارز در بازار آزاد تا اندازه‌ای به حضور دولت احساس نیاز می‌شود».

ابزار کاهش نرخ ارز وجود دارد؟

کیوانژاد در پاسخ به پرسش « فراز» مبنی بر این که دولت به کدام سیاست راهبردی موفق به تعهد وعده‌اش در خصوص کاهش قیمت ارز خواهد شد، این طور توضیح داد: ابتدا باید این نکته را یادآور شوم که مهمتر از کاهش ثبات نرخ ارز است، متاسفانه در همین باره نیز دچار یک بام و دو هوا شده‌ایم».

او برای مصداقی شدن اظهار نظر خود این طور توضیح داد: « دولت در سال‌هایی که ( دهه ۹۰) از سوی مجلس مجوز داشت نرخ ارز را سالانه ۱۰ درصد بالا ببرد، به زعم خود و برای جلوگیری از افزایشی شدن نرخ تورم به شیوه‌ای کاملا دستوری، نرخ ارز را ثابت نگاه داشت. آثار سوء این رفتار اقتصادی سال ۹۲ و در پی اولین بحران ارزی دهه ۹۰ مشاهده شد».

به باور این آگاه اقتصادی چند فرضیه وجود دارد که سیاست‌های کنترلی بانک مرکزی در بازار ارز را با شکست مواجه می‌کند: « نکته‌ای که بر سر آن اجماع وجود دارد، احتمال کاهش ارزش سهام شرکت‌های بورسی پس از کاهش شدن نرخ ارز در بازار آزاد است؛ بسیاری از تحیللگران بازار سرمایه می‌گویند ارزش سهام شرکت‌ها متاثر از ارز نیمایی است؛ باسد توجه داشت که قیمت ارز ( آزاد) ژنرال اقتصاد ایران است و حتی سامانه نیما نیز غیر مستقیم از بازار آزاد تبعیت خواهد کرد».

بار گرانی ارز بر دوش اصناف و مردم

نکته دیگری که از سوی این آگاه اقتصادی مطرح شد ناظر بر کاهش درآمدهای نفتی است. او توضیح داد: سال‌ها اقتصاد ایران بر پایه درآمد نفت و درآمد حاصل از فروش ارز اداره شده است، حالا که فروش نفت تحریم شده، بدون شک این بار بر دوش بازار ارز افتاده است». او صحبت‌های خود را این طور به پایان رساند: « آن چه مشهود است اضطراب تصمیم‌گیران اقتصادی برای درآمد زایی است، در این میان دو گروه آسیب جدی خواهند دید، اقشار آسیب‌پذیر جامعه و اصنافی که در حوزه فروش کالاهای وارداتی فعالیت دارند».