پایان تابستانِ سردِ سینما / گیشه های یخ زده در بدرقه تابستان ٩٩

سینمای کشور از اسفند ماه سال گذشته وارد بحرانی فاجعه بار شد، با شیوع بیماری کرونا سینما نه تنها در ایران بلکه در تمامی کشور‌های جهان با چالشی تازه روبرو شد، بسیار از آثار سینمایی ورشکست شدند و عرصه تولید نیز با تعطیلی مدت روبرو شد. از سویی چرخه تولید نیز به طور کامل متوقف شد، بسیاری از آثار از پیش تولید شده نیز، با حضورشان در چرخه اکران با شکست‌های عظیم روبرو شدند و همین عاملی بود تا کارگردانان به هیچ وجه تمایلی برای اکران آثارشان نداشته باشند. از سویی قاچاق نامحدود آثار اکران آنلاین هم دیگر مدیوم قدرتمند پخش را از فیلمسازان گرفت. نگاهی به آمار فروش سینما در تابستان امسال و مقایسه آن با گیشه سال ۹۸ به راحتی نشان می‌دهد که سینما‌های کشور تا چه حد با ورشکستگی دست و پنجه نرم می‌کنند.

مقایسه فروش دو تابستان متوالی

پنج فیلم ابتدایی گیشه سینما‌ها در سال ۹۸ تا شهریور ماه به فروشی معادل ۱۰۸،۵۲۷،۵۰۹،۰۰۰ تومان دست پیدا کردند، فروش صد میلیارد تومانی پنج فیلم صدرنشین سینما در حالی بود که اکثریت آثار حداقل فروش ۵ میلیارد تومان را تجربه می‌کردند. حال با نگاهی به جدول فروش سینما در سال ۹۹ به راحتی در می‌یابیم که اوضاع گیشه تا چه حد با افول روبرو بوده است، پنج فیلم صدرنشین سینما در سال ۹۹ مجموعا به فروش معادل ۴،۴۵۰،۸۴۱،۵۷۱ تومان دست یافته اند. مقایسه کوتاه و سردستی آمار فروش پنج فیلم صدرنشین به راحتی نشان می‌دهد که در همین تعداد اثر محدود سینما نزدیک به ۲۴ برابر نسبت به سال گذشته با افت مخاطب روبرو بوده است. با نگاهی کامل به جدول فروش تمامی آثار اکران شده تا شهریور ماه هر دو سال رقم ۲۴ برابری در افت فروش سینما‌ها به راحتی به ۳۵ برابر افت خواهد رسید. کل فروش سینما در سال ۹۹ به نحوی است که یک فیلم متوسط می‌توانست در فصل بد اکران سال ۹۸ تجربه کند. حال سینما خود را کاملا ورشکسته می‌بیند، هرچند صحبت‌هایی بر سر اکران آثار با کیفیت داده شده، اما مشخصا این وضعیت با اکران چند فیلم هیچ تغییری نخواهد کرد و مسئولین فرهنگی باید برای برون رفت از آن تصمیماتی تاثیرگذار بگیرند.

فروش سینما در این ۶ ماه چقدر بود؟

فروش کم و استقبال ناامیدکننده‌ مردم از فیلم منتخب جشنواره فجر (شنای پروانه) که پیش‌بینی می‌شد یکی از پرفروش‌های امسال باشد همه معادله‌ها را بر هم زد و حال دیگر کمتر کسی از امید به بهبود اوضاع در این سال صحبت می‌کند و بیشتر بر این نکته تاکید می‌شود که این ۶ ماه پایانی سال هم بگذرد،شاید سال بعد شرایط تغییر کند. بر این اساس، فیلم «شنای پروانه» ساخته محمد کارت با ٢ میلیارد و ٣۴۵ میلیون تومان صدر نشین گیشه تابستان است. «خوب، بد،جلف ٢» ساخته پیمان قاسمخانی با ۱ میلیارد و ۵٨٨ میلیون تومان در جایگاه دوم جدول اکران قرار دارد و «زن ها فرشته اند ٢» ساخته آرش معیریان با فروش ۶٨٧ میلیونی در جایگاه سوم جدول اکران قرار گرفته است. از طرفی فیلم های «تا ابد»، «یلدا» و «آقای سانسور» هنوز به مرز ۱۰۰ میلیون تومان هم نرسیده اند. در این میان، یکی از مهم‌ترین دلایل این رکود از سوی سینمایی‌ها، همراهی نکردن تلویزیون عنوان می‌شود که تقریبا تعطیلی سینما را به مردم القا کرده و برخی از فعالان سینما می‌گویند حتی وقتی اقوام‌شان می‌شنوند، سینما باز است تعجب می‌کنند.

اکران آنلاین؛ امید واهی سینما به نجات

در این ۶ ماه آمار فروش سینمای ایران قاعدتا باید در دو بخش محاسبه شود؛ یکی اکران سینمایی و دیگری اکران آنلاین که همه‌گیری کرونا دلیل راه‌اندازی جدی آن در سینمای ایران شد. در پلتفرم‌های پخش فیلم تا به حال فیلم‌هایی از جمله «خروج»، «طلا»، «زیرنظر»، «بهت»، «تیغ و ترمه»، «مهمان‌خانه ماه نو»، «هفت و نیم»، «حکایت دریا»، «لتیان»، «گیلدا»، «بنفشه آفریقایی» و «کشتارگاه» اکران آنلاین شده‌اند و اگرچه بعضی از آن‌ها به تناسب شرایط فعلی فروش نسبتا خوبی داشته‌اند اما امکان دسترسی به تعداد مخاطب و میزان فروش آن‌ها به جز آن چه از طریق خود سامانه‌ها اعلام می‌شود نیست. اکران آنلاین اگرچه در روزهای نیمه تعطیل سینماها یک امکان ویژه برای فیلم‌های پشت خط اکران بود، ولی به هر حال هنوز شرایطی برای جلوگیری از قاچاق فیلم‌هایی که به این شکل اکران می‌شوند، ایجاد نشده است و هر فیلمی که روی این سامانه‌ها برای تماشا در دسترس قرار می‌گیرد در مدت چند ساعت کپی می‌شود. اما از آن سو سینماداران همچنان در تلاش هستند تا به هر شکلی که شده سالن‌های سینما بسته نشوند و برهمین اساس فیلم‌هایی روی پرده رفته‌اند که البته هیچ کدام در ترغیب مردم به سینما رفتن موفق نبوده‌اند به ویژه آن که تبلیغی هم برای فیلم‌ها انجام نمی‌شود. در این ۶ ماه آمار مخاطب و فروش سینمای ایران افت قابل ملاحظه‌ای نسبت به سال قبل داشته و با اکران حدود ۲۰ فیلم سینمایی و مستند در سینماها، نزدیک به پنج میلیارد تومان فروش داشته است. این در حالی است که فقط بهار سال گذشته با اکران ۱۹ فیلم بیش از ۱۱۳ میلیارد تومان فروش در سینما ثبت شده بود. کاهش فروش فیلم‌ها، سنگین شدن ترافیک پشت خط اکران بر تولید فیلم‌ هم تاثیر زیادی داشته و خیلی‌ها در شرایط فعلی حاضر نیستند برای ساخت فیلمی تازه ریسک کنند. حال باید دید آیا شروع فصل پاییز ورق شکست خورده گیشه سینمای ایران را باز می گرداند یا هنوز هم باید منتظر معجزه بود…!