تلخِ کامیِ قنادی ها با چاشنیِ کرونا

بر کسی پوشیده نیست که ویروس کرونا علاوه بر قربانیان انسانی، مدام بر تعداد قربانیان اقتصادی خود نیز می افزاید؛ قربانیانی که یکی پس از دیگری در حال خاموش کردن دائمی چراغ واحدهای کسب و کار خود هستند. یکی از این قربانیان، صنعت شیرینی و شکلات کشور است که این روزها درگیر مشکلات مالی فراوانی است. آمارهای ابتدایی سال ۹۹ از کاهش ۳۰ درصدی تولید شیرینی و شکلات بسته‌بندی به‌دنبال شیوع کرونا خبر می‌داد و با اینکه کارخانه‌های تولیدی بعد از ۱۶ فروردین با رعایت نکات بهداشتی شروع به فعالیت کردند، در پی کاهش تقاضای مصرف شیرینی، واحدهای این بخش ظرفیت تولید خود را تا ۳۰ درصد کاهش دادند. با گذشت بیش از ٧ ماه از سال ۱۳۹۹ و تداوم این شرایط و همراه شدن آن با افزایش قیمت مواد اولیه و هزینه‌های جاری تولید، اگرچه نیاز به افزایش قیمت این محصولات از نظر تولیدکنندگان این حوزه منطقی است، اما به نظر می‌رسد کاهش بیشتر تقاضای بازار همچنان تهدید و مانعی جدی برای این کار باشد. در این میان و در حالی که تا سال گذشته کارشناسان اقتصاد و صاحب‌نظران، شیرینی و شکلات ایران را یکی از معدود حوزه‌های موفق و هم سطح با کشورهای صاحب‌نام در این حوزه می‌دانستند و آینده روشنی را برای این صنعت در کشور ترسیم می‌کردند، ورود ویروس کرونا به کشور و همه‌گیری آن در تمام کشورها، این معادلات و پیش‌بینی‌ها را به هم زد و بازار این محصولات را دچار رکود فراوان کرد. در پی توقف صادرات و کاهش مصرف داخلی، تولیدات این شرکت‌ها کاهش محسوسی یافت و این موضوع به‌دلیل طولانی‌شدن، باعث تعدیل نیرو در بسیاری از واحدهای تولیدکننده شد.

صادرات شیرینی و شکلات ٢۰ تا ٣۰ درصد کاعش پیدا کرد

این روزها بیش از دو هزار قنادی تهران، سخت‌ترین روزهای کاری‌شان را پشت سر می گذارند. چراکه نه تنها حجم بالای شیرینی‌ که برای عید و جشن شعبان آماده کرده بودند فروش نرفت، بلکه نه از عروسی‌های معمول خبری بود، نه از دید و بازدید. به بیان دیگر در شرایط کنونی اقتصاد کشور این محصولات جزو اولویت چهارم یا پنجم مردم است. در این میان نباید از افت ۲۰ تا ۳۰ درصدی صادرات شیرینی و شکلات نسبت به سال‌های قبل در پی شیوع ویروس کرونا غافل شد چراکه بسیاری از کشورهای همسایه تمایل چندانی به خرید محصولات شیرینی و شکلات ندارند و حتی اگر در ابتدای سال مرزها هم بسته نمی‌شد، باز هم صادرات این محصولات کاهش می‌یافت. در این شرایط و درحال‌حاضر عرضه شیرینی و شکلات در بازار داخل بیش از تقاضاست.

رکودِ تلخِ شیرینی فروشان!

شرایطی که ویروس کرونا به‌وجود آورده این صنف را کاملا به رکود کشانده است. کرونا البته تنها مشکل این صنف نبوده به‌عنوان مثال تامین شکر، افزایش نرخ ارز و افزایش قیمت مواد اولیه از دیگر مسائلی است که این صنف در ماه‌های اخیر با آن دست به گریبان است. در عین حال در این دوره زمانی حدود ۲۰ درصد قیمت محصولات این واحدها افزایش پیدا کرده است. اما هیچ کدام از این ها دلیل اصلی کاهش تقاضا و رکود این بازار نبوده است. خطر انتقال ویروس کرونا توسط این محصولات و پرهیز مردم از خرید مهم ترین علت به رکود رفتن این بازار بوده است. اگرچه فعالان اقتصادی این صنف تلاش کردند همراه با دیگر صنوف اقتصادی از بهداشتی بودن محصولات اطمینان حاصل کنند و خطر انتقال را کاهش دهند. به‌عنوان مثال اتحادیه صنف قنادان همواره با بخشنامه‌های مختلف و توصیه در فضای مجازی و پیامک‌های مختلف، تمامی واحد‌های تحت پوشش خود را به رعایت کامل بهداشت واداشته است. از سوی دیگر کارگران این واحدها تمامی آموزش‌های لازم جهت رعایت بهداشت و دریافت کارت بهداشت را گذرانده‌اند. بسیاری از قنادی‌ها در محل ورود مواد ضد عفونی گذاشته‌اند تا مشتریان به هنگام ورود از این مواد استفاده کنند. این در شرایطی است که تمامی شیرینی‌ها در حرارت ۴۰۰ درجه پخته می‌شود و این ویروس در این دما امکان وجود و ماندگاری اش صفر است. با این حال از زمان اتمام پخت تا زمان انتقال به ظروف یخچال‌های شیرینی‌فروشی، یا انتقال به مشتری همچنان می‌توانند در چرخه انتقال ویروس قرار گیرند. اگرچه بسیاری از قنادی‌ها و اکثر واحدها به دستگاه‌های کاملا مکانیزه مجهز هستند و دخالت دست بسیار کم است؛ اما هیچ‌ یک از این تلاش‌ها نتوانسته رکود این بازار را در اوج شیوع کرونا بشکند. به نحوی که فعالان این صنف امید چندانی به بازگشت رونق به این بازار، حداقل تا پایان نیمه سال‌جاری ندارند.

گرانیِ صعودی اقلام شیرینی پزی

همان طور که ذکر شد قیمت مواد اولیه برای این صنعت روز به روز صعودی تر می شود. برای مثال ماه گذشته هر حلب روغن ۱۶ کیلویی به قیمت ۱۵۰ هزار تومان عرضه می شد اما اکنون قیمت این کالای مصرفی مخصوص شیرینی پزها به ۵۰۰ هزار تومان افزایش یافته ضمن اینکه در بازار کاملا نایاب شده است. همچنین قیمت هر کیسه آرد ۴۰ کیلویی مخصوص شیرینی پزی ماه گذشته ۱۵۰ هزار تومان بود که در ماه جاری با ۹۰ درصد افزایش قیمت آن به ۲۸۰ هزار تومان رسیده است. در این میان باید اضافه کرد که با توجه به افزایش قیمت ارز قیمت برخی اقلام مورد نیاز شیرینی پزی از جمله پودر کاکائو و پودر نارگیل ۲۰۰ درصد گران شده است.

تعدیل کارگران و افزایش بیکاری

در این شرایط با تداوم خسارت کرونا به اصنافی چون قنادان و صعود قیمت قلام لازم کار، دیواری کوتاه تر از تعدیل نیرو باقی نمی ماند. در سراسر کشور ۳۵ هزار واحد صنف قنادی و در تهران بیش از ۲۰۰۰ قنادی فعالیت می کنند. در برخی از این واحد‌ها ۱۵۰ نفر و در برخی از این واحدها ۱۰ تا ۱۵ نفر مشغول به کار هستند. اگر هر واحد صنفی به‌صورت متوسط ۲۰ کارگر داشته باشد یعنی حداقل ۷۰۰ هزار نفر کارگر در صنف قنادی و شیرینی‌فروشی شاغل هستند و این افراد و خانواده‌های این افراد به‌طور مستقیم در این شرایط آسیب می‌بینند، ضمن اینکه مشاغل زیادی به‌طور غیرمستقیم با این کسب‌وکار در ارتباط هستند. در شرایط خاصی که بر اثر شیوع ویروس کرونا برای کشور به‌وجود آمده از سوی بالا دستی های این صنف بارها از دولت تقاضا شده که با معافیت مالیاتی ۶ ماهه دوم ۹۸ و ۶ ماهه اول ۹۹ راه نجاتی برای واحدهای شیرینی‌فروشی فراهم کند اما به نظر می رسد دولت چندان مایل نیست از درآمدزایی مالیاتی خود دست بردارد یا دست کم فکری به حال جبران خسارات اصناف و مشاغل از کرونا کند. پرداخت تسهیلات و وام‌های کم‌بهره از دیگر فعالیت‌هایی است که دولت می‌توانست به واحد‌ها پرداخت کند تا این واحد‌ها بتوانند این تسهیلات را در دراز مدت بازپرداخت کنند اما این مهم هم کماکان در دست انداز است!در هر حال باید منظر ماند و دید که آیا پس از خروج از «چاله» کرونا اوضاع به روال سابق خود باز خواهدگشت با اینکه باید منتظر «چاه» بیکاری و فقر حاصل از بی‌تدبیری این روزها باشیم…