ماجراهای ناتمام سهمیه‌بندی بنزین

کمتر از یک ماه به اولین سالگرد سهمیه‌بندی بنزین مانده است. آبان 98 بود که دولت به یکباره تصمیم گرفت سهمیه‌بندی را با شعار برقراری عدالت اجتماعی به اجرا درآورد. تا به این ترتیب هم یارانه‌ای را که پیش از آن به شکل غیرمستقیم به جیب ثروتمندان می‌رفت به اقشار ضعیف‌تر جامعه دهد و هم مصرف بنزین را در کشور کاهش دهد و در عین حال مازاد بنزینی را که در نتیجه این سهمیه‌بندی در دست دولت باقی می‌ماند را به کشورهای دیگر صادر کند.

بر این اساس هر لیتر بنزین 1000 تومانی با سهمیه‌بندی به 1500 تومان افزایش یافت و هر لیتر بنزین آزاد به 3 هزار تومان به فروش رسید. بنزین سوپر نیز 3 هزار 500 تومان قیمت‌گذاری شد. سهیه‌بندی بر 6 نوع از خودروها به شکلی متفاوت اعمال شد. طبق این سهمیه‌بندی خودروها به 6دسته اصلی خودروهای شخصی، وانت‌بار، تاکسی و آمبولانس، تاکسی اینترنتی، موتو سیکلت و خودروهای سنگین تقسیم‌بندی شدند تا هر یک بر اساس نیاز خود ماهانه سهمی را دریافت کند.

حالا از همه انتقادات به چگونگی اجرای این سهمیه‌بندی و محقق شدن یا نشدن اهداف آن اگر بگذریم، ماجرای مازاد بنزین سهمیه‌بندی شده در دست مردم موضوعی است که از همان ابتدا برنامه‌های مختلفی برای آن در نظر گرفته شد. یعنی بنزینی که با گذشت یک ماه و گرفتن سهمیه ماه جدید هنوز در کارت سوخت افراد باقی مانده است.

مازادی که بر اساس زمزمه‌هایی که اخیرا به گوش می‌رسد ، قرار است زودتر از موعد، مهلت استفاده از آن سر برسد. آن هم در زمانی که کرونا پر شدت از تر از قبل می‌تازد و بسیاری از افراد برای حفظ سلامت خود از سفر خودداری می کنند و نگران سوخت شدن سهمیه بنزین خود هستند.

«مازاد بنزین» از خریداری توسط دولت تا ایجاد محدودیت در استفاده از سهمیه

اردیبهشت 98 یعنی قبل از آن که تاریخ دقیق سهمیه‌بندی اعلام شود دولت اعلام کرده بود چنانچه مردم سهمیه اختصاص یافته خود را صرفه جویی کرده و آن را ذخیره کنند، دولت آن را از مردم خریداری می‌کند. بر این اساس در نظر گرفته شده بود دولت مازاد سهمیه بنزین را از ماه دوم طرح سهمیه‌بندی اجرا کند. با وجود این پس از اعلام سهمیه‌بندی در بامداد 24 آبان دیگر صحبتی از این اقدام و قیمتی که قرار بود دولت با آن این مازاد را بخرد، به میان نیامد.

به نظر می‌رسید این طرح برای جلوگیری از از قاچاق سوخت و فروش غیرقانونی این کالا در نظر گرفته شده بود، اما در نهایت حالا با اعمال سهمیه‌ها تصمیمی که برای این مازاد در دست مردم گرفته شده، ایجاد محدودیت در استفاده از آن است.

محدودیت با در نظر گرفتن سقف 360 لیتری کارت‌های سوخت برای 6 ماه. مدیر برنامه‌ریزی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی در این باره گفته بود: «کارت‌های سوخت قابلیت ذخیره ۳۶۰ لیتر بنزین را دارند که با این حساب اگر فردی از ابتدای زمان سهمیه‌بندی از سهمیه‌اش استفاده نکرده باشد، سهمیه اردیبهشت‌ماه به آن فرد تعلق نمی‌گیرد». به طور مثال اگر شخصی از زمان شروع طرح سهمیه‌بندی بنزین تاکنون تنها ۱۰ لیتر از سهمیه خود را استفاده کرده باشد، در اردیبهشت ماه فقط ۱۰ لیتر برای آن فرد شارژ می‌شود و ۵۰ لیتر باقی سوخت خواهد شد».

کرونا و افزایش سقف ذخیره بنزین سهمیه

در اسفند 98 با شیوع بیماری کرونا ناگهان در شمار مسافرت‌ها در کشور به یک باره فروکش کرد و این نگرانی را به وجود آورد که تکلیف سهم سوختی که اکنون با منع رفت و آمدها امکان استفاده از آن وجود ندارد، چیست؟

از همین رو در روزهای پایانی فروردین‌ماه، شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران اعلام کرد که سقف ذخیره بنزین سهمیه‌ای در کارت‌های سوخت از ۶ ماه به ۹ ماه افزایش پیدا می‌کند. با این تصمیم سقف ذخیره از ۳۶۰ لیتر به ۵۴۰ لیتر افزایش پیدا کرد و فرصت استفاده حداقل ۶۰ لیتر از بنزین سهمیه‌ای نیز پایان تیرماه در نظر گرفته شد. اما در همان زمان نیز نگرانی‌ها در مورد افزایش استفاده از بنزین وجود داشت.

حالا در این شرایط که تنها یک دوره نه ماهه از آغاز سهمیه‌بندی می‌گذرد، اخباری به گوش می‌رسد که حکایت از کاهش مهلت استفاده از سهمیه بنزین دارد. و قرار است با پایان مهرماه فرصت استفاده از ظرفیت کارت سوختشان کاهش یابد و هم به تبع آن ظرفیت کارت سوخت از 540 لیتر کمتر شود. همین عامل حالا به نگرانی‌ها در افزایش بیماران کرونا دامن می‌زند. چرا که این خبر می‌تواند مردم را به استفاده از تمام ظرفیت کارت خود ترغیب کند تا به این ترتیب سهمیه آبان‌ماه را نیز از دست ندهند.