تغییرات منفی در دستورالعمل معاملات فرابورس

چندی پیش اعلام شد مطابق دستورالعمل جدید بازار پایه فرابورس، دوشنبه‌های هر هفته سفارش‌گیری از ساعت هشت‌وینم تا ۹ و مچینگ قیمت‌ها رأس ساعت ۹ در دامنه نوسان عادی هر تابلو انجام می‌شود و از ساعت ۹ تا ۱۱:۳۰ هم معاملات به صورت ‏حراج پیوسته انجام و دامنه‌های نوسان ۳درصد در بازار پایه زرد، ۲درصد در بازار پایه نارنجی و یک درصد ‏در بازار پایه قرمز نسبت به قیمت پایانی دوشنبه گذشته یا آخرین حراج ناپیوسته تعیین می‌شود.

این دستورالعمل با اعتراض سهامداران و معامله گران بازار پایه فرابورس روبه رو شد. روز شنبه جمعی از سهامداران بازار پایه در اعتراض به دستورالعمل جدید این بازار مقابل سازمان بورس اوراق بهادار تجمع کردند. تجمع‌کنندگان در نامه‌ای به مدیران سازمان بورس خواسته‌های خود را مبنی بر اصلاح دستورالعمل ارائه دادند. مهم‌ترین خواسته‌های معترضان شامل امکان انجام معاملات در تمام روزهای هفته، امکان حراج در تمام روزهای هفته و افزایش دامنه نوسان به حداقل پنج درصد بود. مدیران سازمان بورس نیز با حضور در آن تجمع به معترضان وعده اصلاح دستورالعمل را دادند. بر اساس تازه‌ترین اصلاحات اعلام‌شده توسط فرابورس ایران در راستای افزایش نقدشوندگی بازار پایه، از چهارشنبه این هفته حراج کلیه تابلوهای زرد، نارنجی و قرمز به‌صورت روزانه و به‌ترتیب با دامنه نوسان ۳، ۲ و ۱ درصد برگزار می‌شود.

امیرحسین نادی، کارشناس بازار سرمایه، در گفتگو با «فراز» درباره دستورالعمل جدید می‌گوید: «در حالی که تمام بازارهای موازی در یک بازه زمانی حدودا سه برابر رشد کرده‌اند اما بازار پایه رشد بسیار بالایی داشته است. این رشد بالا همراه با ریسک بالایی برای سرمایه گذاران است و بیشتر این سهام‌ها واقعا به این میزان ارزش ندارند. از آن‌جایی که شرکت‌های ابازر پایه گزارش‌دهی کمتری دارند و شفافیت شان نسبت به شرکت‌های بورس بسیار کمتر است، همین عدم شفافیت و دامنه نوسان بالا منجر به سوددهی بالاتر و البته ریسک بالاتر می‌شود. محدودیت اعمال شده بر دامنه نوسان سهام در بازار پایه جذابیت این بازار را برای فعالان بازار سرمایه کاهش داده است. همین امر منجر به کاهش متقاضیان خرید سهام در این بازار و به دنبال آن افت قیمت سهام شده است. البته اصلاحیه جدید این دستورالعمل و امکان نوسان و معامله روزانه نقدشوندگی بازار پایه را کمی بهتر خواهد کرد» این کارشناس بازار سرمایه اعتقاد دارد اگرچه هدف از این دستورالعمل جدید و محدودیت دامنه نوسان بازار پایه کاهش ریسک معاملاتی سهام‌دارن است اما تغییرات ناگهانی و شدید در نهایت تاثیر مثبتی نخواهند داشت. به اعتقاد نادی کاهش ارزش سهام و تغییر ناگهانی دستورالعمل بازار می تواند منجر به زیان سهامداران خرد شود.

تغییر دیگر اعمال شده دردر دستورالعمل جدید تقسیم شرکت‌های موجود در بازار پایه به سه دسته قرمز، نارنجی و زرد است. البته پیش‌تر نیز بازارهای پایه دارای سه تابلوی «الف»، «ب»، «ج» بودند که شرکت‌ها به تناسب شرایط متفاوتی که داشتند در این تابلوها دسته‌بندی می‌‌شدند. پیش از اعمال محدودیت بر بازه مجاز نوسان سهام بازار پایه، دامنه نوسان روزانه در تابلو الف پنج درصد و در تابلو ب ده درصد بود. معاملات تابوی ج نیز محدودیت برای میزان نوسان نداشت. براساس طبقه‌بندی جدید از ۱۸۱ شرکت موجود در بازار ‏پایه، ۱۲۵ شرکت به تابلوی زرد، ۴۲ شرکت به تابلوی نارنجی و ۱۴ شرکت به تابلوی قرمز منتقل شده‌اند.

بازار پایه بازاری در فرابورس ایران است که در راستای اجرای ماده ۹۹ قانون برنامه پنجم توسعه به منظور نقل و انتقال اوراق بهادار ثبت‌شده‌ای که در بورس اوراق بهادار تهران یا فرابورس پذیرفته نشدهیا پذیرش‌شان لغو شده تشکیل شده است. این بازار بر اساس ماده ۳۶ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور به فعالیت خود ادامه می‌دهد. شرکت‌هایی که در بازار پایه حضور دارند پایه شفافیت اطلاعاتی بسیار پایینی هستند، زیرا در این بازار الزام شرکت‌ها به گزارش‌‌دهی به مراتب پایین‌تر از بازار بورس است. نادی درباره شفافیت پایین بازار پایه می‌گوید: «اگرچه شفافیت پایین ریسک معاملات این بازار را افزایش داده اما از آنجایی همه فعالان در این بازار از این عدم شفافیت نسبی مطلع هستند نمی‌توان ایرادی به این بازار وارد کرد».