تراژدی تورمِ خوراکی با چاشنیِ دلار

تراژدی اقتصاد ایران، ماجرای امروز و دیروز نیست و پیشینه ای ساختاری دارد؛ ساختاری که هر چند سال یک بار این ناترازی‌های اقتصادی خود را در قالب جهش تورمی نشان می‌دهد. به این ترتیب چندان نمی توانیم از تورم مهر جاری که با جهش ٧ واحد درصدی، از نرخ ٣۴.۴ درصدی نقطه‌ای مهر ٩٨ به ۴۱.۴ درصد کنونی رسیده، چندان شگفت زده شویم. درست در سال ٩٧، قیمت‌ها برای بار چندم شروع به اوج گرفتن کرد. قیمت ارز، مسکن و خودرو و هر چه که قابل مبادله بود، به شدت افزایش یافت. پس از آن در سال ٩٨ کمی از شیب تند افزایش قیمت‌ها کاسته شد و مردم را اندکی امیدوار کرد. اما این امید چندان دوام نیاورد و این بار، افزایش شیب قیمت‌ها تنها به فاصله کوتاهی و در کم‌تر از یک سال سیاست‌گذران را هم غافل‌گیر کرد.

مهر ٩٩، رکورددار تورم

بر اساس گزارش مرکز آمار مبنی بر اطلاعات شاخص قیمتی مصرف‌کننده در مهر، شاخص قیمت مصرف کننده در اولین ماه از فصل پاییز به عدد ٢۶۱.۵ رسید. این یعنی تورم ماهانه در مهر ماه برابر با ٧.۰۴ درصد بوده؛ یعنی بالاترین تورم ماهانه پس از مهر سال ٩٧ در طول یک دهه گذشته! اقتصاد آنلاین در مقایسه این روند به نکات جالب دیگری اشاره می کند و می نویسد که تورم ماهانه مهر ٩٧ برابر با ٧.۰۵ درصد بوده که تفاوت چندانی با تورم مهر ٩٩ ندارد و با خیال راحت می‌توان گفت که تورم ماهانه مهر امسال بالاترین تورم یک دهه گذشته را به نام خود ثبت کرده‌است!

تورم روغنی؛ بحران تازه بازار خوراکی

از میان گروه‌های کالایی اصلی، در مهر ماه دو گروه کالایی حمل‌ونقل و همچنین روغن‌ها و چربی‌ها بالاترین تورم ماهانه را در میان گروه‌های کالایی داشتند. بر همین اساس، قیمت روغن در مهر نسبت به شهریور ۱۶.٢ درصد افزایش یافته است. این دو گروه‌ کالایی طی این مدت با حاشیه‌های متعددی همراه بوده‌اند. خودرو که قیمت‌های عجیب و غریبی را در این ماه ثبت کرد و روغن که صحبت از کمبود آن در بازار شنیده می‌شود؛ به طوری که یکی از شرکت‌های بورسی در اطلاعیه‌ای از تعطیلی فعالیت‌های خود به دلیل اتمام ذخیره روغن خبر داد. اما شاید بتوان دلار را مقصر اصلی این گرانی‌ها دانست. افزایش قیمت دلار و کاهش ارزش پول ملی، بازارهای دارایی مانند خودرو را متأثر کرده‌است. همچنین با توجه به اینکه بخش قابل ملاحظه‌ای از دانه‌های روغنی وارداتی است، افزایش نرخ ارز در کنار کاهش واردات و عدم تخصیص ارز، موجب کمبود و گرانی این گروه کالایی شده‌است.

تورم اقلام خوراکی و غیر خوراکی زیر ذره بین

بر اساس جدول شاخص قیمت کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای کشور در مهر سال ۹۹، وضعیت رشد قیمت ها نسبت به ماه قبل و نسبت به مدت مشابه سال قبل و میانگین دوازده ماه مشخص شده است. در شاخص خوراکی ها و آشامیدنی ها نسبت به شهری و ۵.۷ درصد افزایش قیمت نمایان است. در زیر گروه این شاخص روغن و چربی ها ۱۶.۲ درصد، شیر، پنیر، تخم‌مرغ ۷.۷ درصد، سبزی و حبوبات ۷.۶ درصد و چای، نوشابه و آب میوه ۷.۲ درصد بیشترین افزایش قیمت را تجربه کردند.

همچنین در شاخص غیر خوراکی ها، شاخص حمل و نقل ۱۷ درصد، زیرگروه آب برق سوخت ۱۲.۸ درصد و همچنین خدمات و نگهداری ۸.۵ درصد و مبلمان و لوازم خانگی ۸.۲ درصد بیشترین رشد قیمت را داشته‌اند. کمترین افزایش ماهانه مربوط به میوه و خشکبار با ۲.۳ درصد، شکر مربا عسل شکلات و شیرینی ۳.۴ درصد و گوشت قرمز و ماکیان ۳.۶ درصد است.

ارتباط گرانی روغن با معطلی چهار ماهه دو کشتی حامل روغن خوراکی در بندرعباس!

همانطور که عنوان شد، بررسی شاخص‌ اقلام خوراکی در مهر نشان می‌دهد بالاترین رشد تورمی برای روغن و چربی ثبت شده است. در همین راستا، تولید کنندگان روغن این روزها برای تامین روغن خام که مواد اولیه روغن است با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می کنند. طبق آخرین آمار گمرک، واردات روغن خام به کشور حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است همین باعث شده تولید روغن نیز نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۰ درصد کاهش داشته باشد.به همین دلیل گروه صنعتی بهشهر در اطلاعیه ای اعلام کرد با توجه به عدم تامین ارز توسط بانک مرکزی جهت واردات روغن خام و عدم عرضه روغن خام به میزان مورد نیاز توسط شرکت بازرگانی دولتی ایران، تولید شرکت متوقف شد. طبق اطلاعیه این شرکت، این تعطیلی به مدت ٩ روز و به دلیل عدم تامین ارز توسط بانک مرکزی جهت واردات روغن خام و عدم عرضه روغن خام به میزان مورد نیاز توسط شرکت بازرگانی دولتی ایران است.

از طرف دیگر و بر اساس آمارهای رسمی گمرک از ابتدای سال جاری تا ٢٧ مهر، حدود ۵۰۰ هزار تن روغن خوراکی نیمه جامد و مایع به ارزش بیش از ۴۰۰ میلیون دلار از گمرکات کشور ترخیص شده است. برآوردها و همچنین مصرف روغن خوراکی برای کل سال حدود ۱.۵ میلیون تن است که آمارها حکایت از افت واردات به دلایل مختلف دارد. این موارد در حالی است که به گزارش فارس، در حال حاضر ٢ کشتی حامل روغن خوراکی در آب های خلیج فارس و نزدیک بندر شهید رجایی بندرعباس شناور است اما امکان پهلوگیری و تخلیه این کالای مهم و ضروری جامعه بنا به دلایل نامعلوم وجود ندارد. بر اساس همین گزارش، تاکنون بالغ بر ٧٣ هزار تن روغن خوراکی در این دو کشتی از تیرماه منتظر تامین ارز و جابه جایی اسناد مالکیت برای تخلیه و انجام تشریفات گمرکی است. علاوه بر آن دو کشتی دیگر نیز بار خود را در بندر تخلیه کرده اما به دلیل نداشتن اسناد و مدارک ناشی از تامین نشدن ارز، امکان ترخیص آن ها وجود ندارد. هزینه دموراژ دو کشتی حامل روغن نیز روزانه بیش از ۱٣ هزار یورو بوده و با یک محاسبه ساده مشخص می شود که باید از تیر تاکنون حداقل ٢.٨ میلیون یورو هزینه خواب کشتی در نظر گرفت!طبق قرائن این دو محموله بزرگ مربوط به شرکت بازرگانی دولتی است که هنوز موفق به تامین ارز این کالای ضروری جامعه نشده است. شاید بهتر باشد مدیران و متولیان این حوزه، به جای گشتن به دنبال سرنخ هایی برای توجیه گرانی و بهانه جویی، نسبت به این دو کشتی و سرنوشت آن ها روشن گری کنند!