تورم خوراکی؛ تجسم روزگارِ جنگ زدگی...!

تورم، واژه آشنا و پرتکرار این روزهاست که هم چنان می تازد اما عوامل تاثیر پذیر از آن مانند دستمزد کماکان ثابت مانده اند. براساس گزارش رسمی مرکز آمار ایران، نرخ تورم نقطه به نقطه در مهرماه، هفت درصد نسبت به شهریور ماه افزایش داشته است. یعنی همه کالاها و خدمات در مهرماه بازهم ۷ درصد گران شده است؛ این در حالی است که دستمزد و مزایای مزدی کارگران ثابت مانده و هیچ کدام از وعده‌های ترمیم معیشت تا امروز محقق نشده است. در حالی که کارگران با دستمزد دریافتی خود نمی‌توانند حتی نیمی از هزینه‌های ماهانه‌ زندگی را تامین کنند، دولتی‌ها نه تنها به فکر ترمیم مزد یا بهبود معیشت نیستند، بلکه جلساتی برای بحث و پژوهش پیرامون راهکارهای انحرافی و ضد کارگری مانند مزد منطقه‌ای یا مزد صنفی برگزار می‌کنند! در این میان در لیست بلند بالای گرانی اقلام در یک ماه اخیر ، گرانی فزاینده خوراکی‌ها به عنوان اولویت های سبد خانوار ، هر روز کمر شکن تر از پیش می شود. در همین راستا طبق آمار، ۳۲ قلم کالا بیش از تورم ۴۱ درصدی رشد کردند!

فعاليت دوچندان سودجويان

تقريبا در هر برهه‌اي بعد از شدت يافتن تحريم‌ها و اختصاص ارز دولتي به كالاهاي اساسي، با فعال‌تر شدن واسطه‌گري‌هاي نادرست يك يا چند قلم كالا در بازار كمياب يا ناپديد مي‌شدند. يك هفته گوجه فرنگي يك هفته مواد شوينده و هفته آتي نيز روغن و شكر. اما نكته در اين است كه پس از وعده مسوولان ذي ربط براي رفع كمبودها، كالا با قيمت ديگري توزيع مي‌شود. اين در حالي است كه به گفته‌ مسوولان وزارت جهاد كشاورزي توليد كالاها در اين هفت سال نشان از افزايش توليد محصولات كشاورزي است. در اين خصوص شاهرخ شجري، سرپرست معاونت برنامه‌ريزي و امور اقتصادي وزارت جهاد كشاورزي در ابتداي تابستان سال جاري گفته بود:« توليدات بخش كشاورزي در سال ۹۲ بيش از ۹۶ ميليون تن و در سال ۹۸ به بيش از ۱۲۳ ميليون تن رسيده و براي سال ۹۹ نيز پيش بيني مي‌شود به ۱۲۸ ميليون تن برسد». شجري در بخش ديگري از سخنان خود به توليد محصولات دامي نيز اشاره كرده بود كه بر اساس گفته‌هايش «ميزان توليد محصولات دامي از ۱۲ ميليون تن در سال ۹۲ به ۱۵.۶ ميليون تن در سال ۹۸ رسيده و برآورد مي‌شود در سال جاري به ۱۶ ميليون تن افزايش يابد». به گفته او «با وجود افزايش توليدات در بخش كشاورزي اما تخصيص ارز كاهش يافته است». همين جمله شجري نشان مي‌دهد كه با وجود افزايش محصولات كشاورزي، نبود ارز مي‌تواند زمينه‌ساز افزايش قيمت اقلام خوراكي باشد. بدون اين كه بالا رفتن سطح توليد كمكي به تعادل‌سازي قيمت‌ها كند.

جبران كاستي با واردات اما كمتر از سال قبل

در نيمه ابتدايي مهر سال جاري، گروه كشاورزي مركز ملي مطالعات راهبردي كشاورزي و آب اتاق ايران گزارشي را در خصوص تجارت خارجي بخش كشاورزي و صنايع غذايي در ۵ ماهه امسال منتشر كردند. در اين گزارش تراز تجاري ايران در ۵ ماهه سال جاري منفي يك ميليارد و ۹۹۴ ميليون دلار و به نفع واردات بود. هر چند در اين مدت حدود ۱۰ ميليون و ۹۵ هزار تن محصولات كشاورزي و مواد غذايي به كشور وارد شده كه ۳۰ درصد از كل ارزش واردات كشور را شامل مي‌شود. بيشترين اقلامي كه به كشور وارد شدند ذرت دامي، گندم، برنج، دانه سويا و روغن نباتي بود كه ارزشي در حدود دو ميليارد و ۶۱۱ ميليون دلار داشته است. ارزش اين اقلام حدود نصف ارزش كل واردات ۵ ماهه نخست سال جاري بودند. با استناد به اين گزارش ارزش واردات نسبت به دوره مشابه سال گذشته حدود ۳/ ۲۷ درصد كاهش داشته است. مهم‌ترين دليل آن نيز همان طور كه شجري گفته بود كاهش ارز دولتي براي واردات يا تاخير در تخصيص آن است‌ كه اين امر به افزايش هزينه‌هاي توليد و توزيع محصولات كشاورزي و مواد غذايي مي‌انجامد كه بار هزينه‌اي آن به خانواده‌ها سربار مي‌شود.

افزایش قیمت خوراکی ها بر مدار سرعت

بررسی قیمت ۵۳ قلم خوراکی که بیشترین سهم در سبد مصرفی و معیشت خانوار دارند، نشان داد، قیمت ۳۲ قلم کالا در مهرماه بیش از تورم نقطه‌ای سالانه کشور یعنی ۴۱.۴ درصد افزایش داشته است. طبق نمودار ذیل به غیر از رب گوجه فرنگی متوسط قیمت ۵۲ قلم کالا بین ۴.۲ تا ۱۵۴.۸ درصد گران شده است. ۸ قلم کالا بیش از ۱۰۰ درصد و ۱۶ خوراکی دیگر بیش از ۵۰ درصد رشد را تجربه کرده‌اند. طبق گزارش فارس از تغییرات متوسط قیمت اقلام خوراکی منتخب در مهرماه سال ۹۹ در گروه، لبنیات، تخم مرغ و انواع روغن، بیشترین افزایش قیمت مربوط به کره پاستوریزه (کره حیوانی) با ٤٠,٣ درصد، تخم مرغ ماشینی با ٢١.٢ درصد و خامه پاستوریزه با ١٣.٢ درصد بوده است. براساس نمودار ذیل درصد تغییرات متوسط قیمت ماه جاری نسبت به ماه قبل تنها ۶ قلم کالا رشد ماهیانه منفی داشته و مابقی افزایشی بوده است. موضوع وقتی جالب می‌شود که قیمت متوسط ۹ قلم کالا بیش از ۱۰ درصد بوده و کره پاستوریزه نیز افزایش ۴۰.۳ درصدی را تجربه کرد. شورش قیمت‌ها در مهرماه نسبت به شهریور به اوج خود رسیده که روی تورم نقطه‌ای و سالانه تاثیر بسزایی دارد. این روند تبعات منفی قدرت خرید و رفاه خانوار گذاشته و همچنین سطح تقاضا را کاهش می‌دهد. به این ترتیب، درصد تغییرات در بخش‌های مختلف خوراکی به شرح زیر است:

نان و غلات: در این گروه، اقلام برنج خارجی درجه یک با ١٢,٣ درصد، شیرینی خشک با ٨.٠ درصد و برنج ایرانی درجه یک با ٥.٥ درصد بیشترین افزایش قیمت را نسبت به ماه قبل داشته‌اند.

گوشت قرمز، سفید و فرآورده‌های آن ها: در این گروه، اقلام کنسرو ماهی تن با ٩,٧ درصد،ماهی قزل آلا با ٩.٥ درصد و مرغ ماشینی با ٦.١ درصد بیشترین افزایش قیمت را نسبت به ماه قبل داشته‌اند.

میوه و خشکبار: در این گروه، بیشترین افزایش قیمت مربوط به لیموترش با ٩,٩ درصد و پسته با ٩.٨ درصد افزایش نسبت به ماه قبل است. همچنین در ماه جاری متوسط قیمت پرتقال با ٣١.٨ درصد و انار با ١٨.٠ درصد بیشترین کاهش قیمت نسبت به ماه قبل را داشته‌اند.

سبزیجات: در این گروه، بیشترین افزایش قیمت مربوط به پیاز با ٢٠,٦ درصد، فلفل‌دلمه‌ای با ١٩.٩ درصد و نخود با ١٧.٩ درصد افزایش نسبت به ماه قبل است. همچنین در ماه جاری اقلام خیار با ٢.٤ درصد و هویج فرنگی با ٢.١ درصد نسبت به ماه قبل کاهش قیمت داشته است.

قند و شکر، آشامیدنی‌ها و سایر خوراکی‌ها: در این گروه، بیشترین افزایش قیمت مربوط به نوشابه گازدار با ٧,٣ درصد و چای خارجی بسته‌ای با ٧.١ درصد افزایش نسبت به ماه قبل است.

حال ناخوش اقتصاد و مردم

امروز در نقطه‌ای از تاریخ ایستاده‌ایم که تجسم روزهای طاعون‌زدگی را آسان می‌کند، کرونا، این ویروس سرکش بیش از آن چه تصور می‌شد در حال رخ‌نمایی است و هر چه قرنطینه‌ها و وسواس‌های کرونایی رو به نزول است، قیمت‌ها و تورم صعودی شده و قامت مصرف‌کننده تکیده‌تر و جیب‌ها خالی‌تر و سفره‌ها بی‌نان تر می‌شوند. حال این روزهای اقتصاد خوش نیست، آمارها و شاخص‌ها نزولی هستند، این روزها حتی مرگ هم نرخ بالای خودش را دارد، زندگی که دیگر پیشکش و برای زنده ماندن هزینه‌ها گزاف‌تر از آن شده که روزگار کرونایی بتواند از پس آن بربیاید، در این ایام از مرغ بی‌جان تا شیر بی‌چربی و حتی نان هم لاکچری محسوب می‌شوند و دل کاسب و غیر کاسب به یارانه‌ها خوش است و چشم بر طرح مجانی شدن آب و برق دوخته‌اند، آری روزگار این روزها این‌گونه است …