بذر نایاب شد و نان گران!

سالیان سال است که دهقانان نگران بخل آسمان هستند و ناباروری زمین‌ها. امسال اما غم نایاب شدن بذر آمده تا مشکل دیگری بر مشکلات هر ساله آن‌ها اضافه کند. گفته شده امسال بسیاری از فروشندگان حاضر نیستند بذر گندم و جویی را که ذخیره کرده‌اند بفروشند، چرا که قیمت تعیین شده برایشان صرفه اقتصادی ندارد و در این میان از آن جایی که نرخ خوراک دام و طیور بالا رفته، برایشان به صرفه تر است که به جای فروش بذر گندم به کشاورز و تبدیل آن به گندم، آرد و نان، آن را با قیمت بالاتر به دامداران و مرغداران بفروشند تا غذای دام و طیور شود.

کمبود بذر در تعاونی‌ها و مراکز خدمات کشاورزی در حالی است که بسیاری از کشاورزان امسال حاضر نیستند گندم یا جویی کشت کنند. و همان تعداد دهقانی که حاضر به کشت و زرع هستند، نتوانستند بذری با قیمت مناسب پیدا کنند. چرا که اگر بذر گندمی نیز پیدا شود با قیمت مصوب هر کیلو ۳۵۰۰ تا ۳۹۰۰ تومان نبوده و این مقدار در بازار سیاه کیلویی 6 هزار تومان است. این وضعیت برای بذر جو نیز به همین شکل است و به نقل از خبرگزاری ایسنا هر کیلو بذر با وجود قیمت مصوب هر کیلو 2370 تومان، با نرخی کمتر از 4500 تومان یاف نمی‌شود.

بی‌رغبتی کشاورزان، از گرانی کود شیمیایی و سبوس تا قیمت‌گذاری پایین دولت

اما مشکل کشاورزان امسال تنها گرانی و نایاب شدن بذر گندم و جو نیست، بلکه کود شیمیایی نیز به عنوان اساسی‌ترین نیاز کشاورزی در کشور امسال به دلیل حذف ارز 4200 تومانی دولتی و تخصیص ارز نیمایی برای واردات این کالا با افزایش قیمت روبه‌رو بوده است. این گرانی طی ماه‌های اخیر موجب شد که رییس مجلس نیز به کمسیون کشاورزی دستور پیگیری دهد و از سوی دیگر نیز چند وزارتخانه نیز درگیر این موضوع شوند.

این مسوولان بر این باورند که افزایش قیمت کود شیمیایی و بذر نابجاست، چراکه قیمت خوراک پتروشیمی‌ها بیشتر نشده است. در این بین به نظر می‌رسد نیاز به هماهنگی بین بخشی باشد و دخالت موثر وزارت جهاد کشاورزی در این زمینه ضروری است. در این میان عده‌ای نیز بر این باورند این افزایش قیمت برای کاهش مصرف کود شیمیایی است. چرا که در ایران به ازای هر هکتار ۸۹ کیلوگرم کود استفاده می‌شود، در حالی که میانگین جهانی مصرف کود شیمیایی ۱۰۱ کیلوگرم در هر هکتار است. اما این دلیل به گفته نمایندگان مجلس غیرمنطقی و بهانه‌جویی است.

چرا که اگر نیت افزایش قیمت کود شیمیایی را کم کردن مصرف آن برای سالم‌سازی محصولات کشاورزی قلمداد کنیم، وجود کود شیمیایی در بازار آزاد و فروش بدون نظارت آن هیچ توجیهی ندارد. به نظر می‌رسد افزایش قیمت و کمیاب شدن کود شیمیایی بیش از هر چیز با هدف سودآوری صورت گرفته است.

افزایش قیمت سبوس گندم نسبت به گندم را از دیگر دلایل کشاورزان برای خودداری از کشت این محصول استراتژیک دانست. سال گذشته افزایش قیمت سبوس گندم صددرصد بوده است در حالی که قیمت خرید تضمینی گندم از کشاورزان نسبت به هزینه تولید آن تناسب نداشت، این به معنای آن است که سود سایرین از دسترنج کشاورزان بیشتر از خود آن‌ها است و کشاورزان به این واقعیت واقف هستند.

بر اساس آخرین اصلاحیه خرید تضمینی گندم از سوی دولت، نرخ هر کیلوگرم گندم 2700 تومان قیمت‌گذاری شده است. که با نگاهی به هزینه‌های مذکور این رقم معقول نبوده و بسیاری از کارشناسان هشدار داده‌اند در صورتی که این نرخ اصلاح نشودف دولت امسال باید بین 8 تا 10 میلیون تن گندم وارد کند.

خودکفایی گندم و نان مردم زیر تیغ گرانی هزینه‌های کاشت گندم

همه مشکلات مذکور در حالی است که دولت در گذشته طی چند سال متوالی خودکفایی گندم را جشن گرفت. هر چند که بسیاری از کارشناسان محیط زیست با انتقاد از شیوه کشت و آبیاری از یک سو و محدودیت منابع آبی از سوی دیگر همین خودکفایی را نیز مقطعی دانسته‌اند. چرا که اصرار بر این نوع از کشت گندم در بسیاری از مناطق تاب‌‌‌آوری زمین را کاهش داده و دولت و مردم توجهی به آن ندارند. در حالی دولت با کمی هزینه بیشتر می‌توانست این خودکفایی را همیشگی کند.

با این همه فعلا این مدیریت ناصحیح است که جلوی خودکفایی را گرفته است و نتیجه این اقدامات در نهایت دامن معیشت و سفره مردم را خواهد گرفت. چنانچه علاوه بر افزایش رسمی قیمت نان، برخی گزارش‌های غیررسمی حکایت از کاهش عمدی وزن نان توسط نانوایی‌ها داشته است.