نرخ بیکاری به 24 درصد رسید/ مجموع تسهیلات درخواستی بنگاه های اقتصادی تنها 26 درصد است

مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی با عنوان «تحلیل شاخص‌های بازار کار در فصل بهار 1399» به بررسی وضعیت اشتغال و همچنین تسهیلات دولت برای بنگاه های اقتصادی پرداخته است. گزارشی که نشان می دهد نرخ بیکاری در بهار سال 99 به 24 درصد رسیده است. بر اساس این گزارش بررسی وضعیت بازار کار ایران در بهار 1399 نشان‌دهنده کاهش 1/1 درصدی نرخ بیکاری نسبت به بهار 1398 است؛ اما با توجه به اینکه در این فصل، جمعیت غیرفعال افزایش قابل توجهی داشته است، لذا کاهش نرخ بیکاری به‌دلیل کاهش نرخ مشارکت بوده است و بهبود این شاخص نمی‌تواند بهبود وضعیت بازار کار را نشان دهد؛ درواقع در چنین شرایطی نرخ بیکاری شاخصی کاملاً گمراه‌کننده برای تحلیل آثار شیوع ویروس کرونا بر بازار کار است.

نرخ بیکاری مرکز آمار اشتباه است

نتایج بررسی‌ها در گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد از آنجایی که در ایران شاغلان مزد و حقوق‌بگیر درصد کمی از کل شاغلین را تشکیل می‌دهند و عمده شاغلین به‌صورت کارکن مستقل فعالیت می‌کنند، تأثیر شیوع ویروس کرونا بر بازار کار نیز به‌جای آنکه در افزایش نرخ بیکاری قابل مشاهده باشد، در افزایش جمعیت غیرفعال و کاهش نرخ مشارکت نمایان شده است. نتایج محاسبات نشان می‌دهد در صورتی که افراد شاغل و بیکار اضافه شده به جمعیت غیرفعال همچنان در بازار کار باقی می ‏ماندند، نرخ بیکاری در بهار 1399 به‌جای 9/8 درصد اعلام شده توسط مرکز آمار ایران به 24 درصد می‌رسید.

همچنین آمار و اطالاعات این گزارش نشان مي دهد که در بهار 1399 ،تعداد شاغلین نیز کاهش قابل توجهي نسبت به سالهای قبل داشته است. در بهار 1399 نسبت به بهار 1398 ،1499 هزار نفر از جمعیت شاغالن کاسته شده است که در اين میان 814 هزار نفر از جمعیت مردان شاغل و 685 هزار نفر از شاغلین زن کاهش يافته است. براساس گزارش مرکز پژوهش های مجلس بخش زيادی از اين تغییرات ناشي از بحران بیماری کرونا در کشور است.

تقاضای کم بنگاه های اقتصادی برای دریافت تسهیلات

براساس این گزارش در حال حاضر دولت دو سیاست پرداخت تسهیلات بانکی و بیمه بیکاری را جهت مقابله با بحران بیکاری ناشی از بیماری کرونا مصوب و اجرا نموده است که در این گزارش بررسی شده اند. در گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس بر اساس بررسی مستندات وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی درخصوص عملکرد دو سیاست مذکور نشان می‌دهد که از سیاست پرداخت بیمه بیکاری به نسبت پرداخت تسهیلات، استقبال بیشتری شده است، چراکه دولت با عدم تعریف و لحاظ مکانیسم‌های تشویقی حفظ و صیانت از شاغلین برای بنگاه‌های اقتصادی، سیاست پرداخت بیمه بیکاری را در مقابل سیاست پرداخت تسهیلات قرار داده است و به‌جای اینکه این دو سیاست مکمل یکدیگر باشند جانشین هم شده‌اند. براساس گزارش مرکز پژوهش های مجلس از ابتدای سال جاری 870 هزارنفر در سامانه بیمه بیکاری ثبت نام کرده اند که از این تعداد حدود 730 هزارنفر(84درصد کل ثبت نام شدگان) مشمول بیمه شده اند که تهران با 92درصد بیشترین سهم را داشته است. این گزارش نشان می دهد بهره مندی از پرداخت بیمه بیکاری در استان های محروم کمتر از ساير استان هاست.

يکي از اقدامات اصلی دولت در حمايت از واحدهای اقتصادی و حفظ اشتغال کسب وکارهايي که بر اثر شیوع کرونا آسیب دیده اند، پرداخت 400 هزرمیلیارد ریال تسهیلات بود. حالا گزارش جدید نشان می دهد که مجموع تسهیلات درخواستی 106 هزارمیلیارد بوده است که حدود 26 درصد از مبلغ پیش بینی شده برای این موضوع بوده است. به عبارت دیگر رغبت چندانی در تقاضای تسهیلات از طرف بنگاه های آسیب دیده وجود نداشته است.

استان های محروم محروم تر می شوند

این گزارش می گوید عليرغم هدف حمايتي اين دو سیاست، مناطق و استان های محروم به دلايل مختلف بهره مندی کمتری داشته اند. يکي از مهمترين دلايل اين امر بالا بودن سهم اشتغال غیررسمي در استانهای محروم کشور است، به طوری که بررسيها نشان مي دهد که سهم اشتغال غیررسمي در اکثر استانهای کشور باالی 50 درصد است و به خصوص در استانهای محروم و مرزی ازجمله آذربایجان غربی(73 درصد)، خراسان شمالی(72 درصد) و مازندران(71 درصد)، سیستان و بلوچستان، کرمانشاه کردستان(70 درصد) بالاست که بر اساس این گزارش در صورت ادامه اين شرايط و عدم توجه و تدبیر در اين خصوص، در آينده محرومیت اين استان ها بیشتر و عمیق تر خواهد شد.