تسهیلات مسکن برای خرید اتاقک 7 متری!

در طول سال‌ها و ماه‌های اخیر هرچه جلوتر آمده‌ایم خرید مسکن برای بسیاری از مردم سخت و سخت‌تر شده است. در این میان برای جوانانی که تازه موفق شده‌اند خان ازدواج را پشت سر بگذارند خان خرید مسکن به امری تقریباً غیرممکن بدل شده است. به‌عنوان نمونه یک زوج تازه به خانه بخت رفته اگر بخواهند از تسهیلات مسکنی چون تسهیلات مسکن یکم استفاده کنند، تسهیلاتی که البته چند ماهی است پرداخت آن دچار سکته شده است، امروز تنها می‌توانند 6.2 متر خانه خریداری کنند آن‌هم به این شرط که مابقی پول خانه را خود داشته باشند. موضوعی که برای یک فرد متأهلی که به‌طور نمونه مجموع حداقل دریافتی‌اش بر اساس حقوق پایه وزارت کار در حال حاضر چیزی در حدود 2 میلیون و 720 هزار تومان است، بیشتر شبیه یک شوخی تلخ می‌ماند تا راهی برای خانه‌دار شدن.

تسهیلاتی برای خرید 3 تا نهایتاً کمتر از 7 متر خانه

به گزارش فراز، در شرایطی که متوسط قیمت مسکن درجایی چون پایتخت امروز در حدود 26 میلیون تومان است، بر همین مبنا خرید یک خانه 50 متری یک میلیارد و 300 میلیون تومان آب می‌خورد. پرداخت چنین ارقامی برای بسیاری از مردم شدنی نیست اما در این میان برخی گمان می‌کنند شاید بتوان با استفاده از تسهیلات مسکن راهی برای خانه‌دار شدن بیابند.

در حال حاضر بانک مسکن دودسته تسهیلات برای خرید مسکن پرداخت می‌کند که شامل تسهیلات اوراق و تسهیلات از محل صندوق پس‌انداز مسکن یکم می‌شود. برای دریافت تسهیلات به شکل اول یعنی با اوراق باید اول 15 تا 20 میلیون تومان اوراق ممتاز در بازار سرمایه خریداری شود (قیمت اوراق روزانه تغییر می‌کند). بعد هم در پایتخت با دریافت تسهیلات 100 میلیون تومانی به‌واسطه خرید اوراق، باید فرد متأهلی که حداقل دریافتی را دارد نزدیک به 2 میلیون تومان در هرماه اقساط پرداخت کند، آن‌هم در شرایطی که این مبلغ تنها کفاف 3.9 متر خانه را برایش می‌دهد و مابقی را باید از راه دیگری تهیه کند.

راه دیگری که برای دریافت تسهیلات مسکن وجود دارد وام مسکن جوانان از محل صندوق پس‌انداز مسکن یکم است. تسهیلاتی که برخلاف شیوه قبلی نیازمند سپرده‌گذاری یک‌ساله است، تنها به خانه اولی‌ها داده می‌شود اما نرخ سود پایین‌تری دارد. پرداخت همین تسهیلات البته چندی است با سکته روبرو شده است.

طبق ابلاغیه بانک مرکزی این صندوق تا 5 سال اجازه فعالیت داشت که مهلت آن در 18 خرداد 1399 به پایان رسید؛ در حال حاضر نیز این صندوق فعالیت خود را متوقف ساخته است. البته بانک مسکن این پیشنهاد را ارائه کرده است که رقم تسهیلات و مدت فعالیت آن تغییر کند و بانک مرکزی هنوز موافقت خود را اعلام نکرده است.

حال اگر هم فرض کنیم این تسهیلات که با 8 درصد سود برای زوجین 160 میلیون تومان است همین حالا هم پرداخت شود، تنها 6.2 مترمربع قیمت متوسط یک خانه در تهران را پوشش می‌دهد و زوج موردنظر باید مابقی پول خانه‌شان را از محل دیگری تأمین کنند.

نگاهی به آشفته‌بازار مسکن نشان می‌دهد با نوسانات صعودی قیمت مسکن به‌خصوص طی حدوداً سه سال گذشته میزان استقبال از این تسهیلات نیز به‌شدت کاهش داشته است. به‌طور نمونه از بین 100 هزار تسهیلات مسکنی که در ابتدای سال 98 پرداخت‌شده نزدیک به 27 هزار فقره آن از صندوق پس‌انداز مسکن یکم یا خانه اولی‌ها بوده است. همچنین با توجه به 398 هزار مبایعه‌نامه در سال 98 میزان خرید ملک توسط خانه اولی‌ها نشان می‌دهد این تسهیلات در حدود 7 درصد کل معاملات کشور بوده است. این‌ها آماری است که منتشرشده و هنوز آمار سال 99 که وضعیت از این حد وخیم‌تر است، اعلام‌نشده.

این‌ها همه نشان از آن دارد که رفته‌رفته بی‌ارزش شدن تسهیلات مسکن موجود که افراد با آن از 3 متر تا نهایتاً 7 مترمربع مسکن می‌توانند خریداری کنند، موجب عدم استقبال از آن‌ها شده است. این در کشورهای توسعه‌یافته وام مسکن 70 تا 90 درصد هزینه ملک را پوشش می‌دهد.

دست‌کوتاه خریداران از تسهیلات مسکن

بعدازاین همه جالب اینجاست که بدانید همین تسهیلات نیم‌بند مسکن که برای خرید چند مترمربع خانه به‌زور کفاف می‌دهد هم امروز وضعیت ناخوشی دارد.

آذرماه سال گذشته رئیس‌جمهور دستور داد که بانک‌ها ۲۰ درصد از تسهیلات خود را به حوزه مسکن اختصاص دهند ولی آمار نیمه نخست امسال نشان می‌دهد فقط ۵.۵ درصد وام‌ها به بخش مسکن پرداخت‌شده است. بنا بر آمار اعلام‌شده بانک‌ها در نیمه نخست امسال ۶۹۷ هزار میلیارد تومان تسهیلات پرداخت کرده‌اند که بخش مسکن ۳۹ هزار میلیارد تومان آن را شامل می‌شود. یعنی فقط ۵.۵ درصد وام‌ها به حوزه مسکن اختصاص‌یافته که از این میزان‌ هم تنها ۳۰ درصد به خرید خانه تعلق‌گرفته است.

از سوی دیگر صندوق پس‌انداز مسکن که برای خرید مسکن اولی‌ها از سال 94 راه‌اندازی شد از یک‌سو با افزایش مداوم بهای مسکن و کاهش نسبت وام صندوق مسکن یکم به قیمت مسکن موجب روند نزولی سپرده‌گذاری در این صندوق شد. از سوی دیگر طبق ابلاغیه بانک مرکزی این صندوق تا 5 سال اجازه فعالیت داشت که مهلت آن در 18 خرداد 1399 به پایان رسید و در حال حاضر نیز این صندوق فعالیت خود را متوقف ساخته است. البته بانک مسکن این پیشنهاد را ارائه کرده است که رقم تسهیلات و مدت فعالیت آن تغییر کند و بانک مرکزی هنوز موافقت خود را اعلام نکرده است.

این شرح مفصل از آشفته‌بازار نرخ مسکن و تسهیلات خرید آن خود گویای آن است که امروز خرید خانه چقدر سخت شده است. موضوعی که اگر راه چاره‌ای برای برون‌رفت از آن اندیشیده نشود، روزبه‌روز به رویای خانه‌دار شدن هم دیگر برای بسیاری از مردم دور از دسترس خواهد بود چه رسد این‌که در عالم واقع خرید مسکن از سوی جمعیتی بسیار بزرگ صورت گیرد.