دولت با نرخ ارز بازی نکند/ دست پدر در جیب فرزندان!

صحبت‌های اخیر «محمود واعظی»، رییس دفتر حسن روحانی کارشناسان اقتصادی را در شوک فرو برده است. مخصوصا آن‌ها که در طول سه سال گذشته با افزایش نرخ ارز، احتمال دخالت دولت برای جبران کمبود بودجه را بدبینانه می‌دانستند. حالا هر چند که واعظی حرف خود را پس گرفته اما حالا این نظریه را بیش از پیش تقویت کرده است.

واعظی گفته است: اخیراً با وجود تحریم‌ها شاهد بهبود شرایط برای فروش و صادرات نفت از کشور هستیم.وی با تاکید بر اینکه از نظر اقتصادی نرخ ارز در بازار ۲۵ یا ۲۷ هزار تومان نیست، گفت: ما این کار را کردیم تا بتوانیم اقتصاد کشور را اداره کنیم تا امروز دشمنان بگویند که فشار حداکثری شکست خورده و آن‌ها به دنبال حل مسائل هستند و امروز ایران از موضع قدرت است.

«آلبرت بغزیان» کارشناس اقتصادی یکی از کسانی است که به باور خودش به دولت خوش‌بین بوده و حالا در گفت‌وگو با «فراز»، وضعیت دولت و مردم را به پدر و فرزندانی تعبیر می‌کند که گمان می‌کردند پدر خرج‌شان را می‌دهد. اما واقعیت این بوده که پدر دست در جیب فرزندان داشته و تمام مخارج را از قلک فرزندش برمی‌داشته است. او نتیجه این گفته‌های رییس دفتر ریاست جمهوری را صرفا بی‌اعتمادی به دولت‌ها می‌داند. تا جایی که به باور او بهتر بود حتی اگر این اتفاق افتاده دیگر بر زبان نمی‌آمد. این کارشناس اقتصادی در ادامه به نتایج این اقدام دولت و بایدها و نبایدهای آن پرداخته است.

دولت باید هزینه‌های خود را کنترل می‌کرد

او در این باره روند جاری در جهان را مورد بحث قرار می‌دهد و می‌گوید: « ارز دولت‌های اروپایی و آمریکایی ارز جهانی است. پول ما پول جهانی نیست به همین دلیل نسبت به دلار و یورو هزینه می‌شود. در بقیه جهان دولت‌ها وقتی نتوانند اداره کنند دولت کناره‌گیری می‌کند. استعفا می‌دهد. یا اینکه به اندازه درآمدش، خرج می‌کند. یا وقتی خرج می‌کند به سمت اشتغال‌زایی و اینکه اختلاسی رخ ندهد، ایجاد یک جهش تولید حرکت می‌کند. نه این که برای خوب بودن صرفا هزینه‌ها را افزایش دهد، ریخت و پاش کند و پروژه‌های عمرانی نیمه تمام را اضافه کند، یا سواستفاده کند».

از سویی ما در تحریم هستیم. دولت هم سال سختی را گذراند. حالا هم معلوم نیست چه اتفاقی می‌افتد. اگر چند میلیارد دلار آزاد می‌شود نباید خود را گم کنیم و بگوییم دیگر همه چی تمام شد. درآمدهای نفتی ما در دوران روحانی هم خوب بود. آن‌ها هم می‌توانست بنیه کشور را قوی و زیرساخت را ایجاد کند. ولی الان می‌بینیم که هنوز هم ما مجبوریم در زیرساخت‌ها سرمایه‌گذاری کنیم. این است که نمی‌توان گفت همیشه در وفوریم. حرف این است که بتوان منطقی برخورد کنیم با درآمدهای حاصل از فروش نفت».

کسی که عمدا نرخ ارز را افزایش می‌دهد، باید به فکر کاهش آن نیز باشد

آلبرت بغزیان بر این باور است که اگر دولت همان‌طور که آقای واعظی گفته عمدا در نرخ ارز دست برده است، باید فکری هم به حال کاهش آن پس از جبران کمبود بودجه‌اش نیز می‌بود. او در این باره می‌گوید: « من به یک اصل هم‌چنان اعتقاد دارم و آن است که هیچوقت دولت‌‌ها نمی‌ایند نرخ ارز را به علت وابسته بودن به پول ملی‌شان، به بازار بسپارند. بسپارند به چهارراه استانبول و فردوسی. وقتی خودشان می‌گویند دلار را تا ۲۷ هزار تومان افزایش دادند یعنی خودم تابلو را تغییر دادم و بازار آزاد را به آن سمت بردم. حالا وقتی آقای واعظی این حرف را می‌زنند، یعنی می‌توانند نرخ را به ۴ هزار تومان برسانند. اما آیا این نرخ ۴ تومان می‌تواند برقرار باشد؟ وقتی شما چنین حجمی را از بودجه هزینه کردید و به جایی نرسیدید»؟

بغزیان در این رابطه اشاره‌ای نیز صحبت‌ها همتی رییس کل بانک مرکزی می‌کند. همان زمان که گفته بود اگر ما بخواهیم می‌توانیم این کار را کنیم.(کاهش نرخ ارز) اما صلاح نیست.

این کارشناس اقتصاد در ادامه می‌افزاید «این حرف یعنی این که ما کلی هزینه می‌خواهیم بکنیم. ولی پولش را نمی‌دانیم از کجا می‌خواهیم بیاوریم! و چون محدودیت داریم باید ارز را گران کنیم. اما باید به دنبال راهکارهای جایگزینی این قضیه می‌گشتند برای جبران کسری بودجه. شاید این تصمیم اجتناب‌ناپذیر بوده و شاید هر دولت دیگری هم بود این کار را می‌کرد. ولی حداقل تورم و افزایش قیمت را کنترل می‌گرد. اجازه نمی‌داد قیمت‌ها به هر سویی که خواستند بروند و الان ما نگران قیمت مرغ و تخم مرغ و روغن و… باشیم».

تجربه مشترک ونزوئلا و ترکیه

آلبرت بغزیان در پاسخ به این پرسش که آیا دیگر کشورها نیز از این ترفند استفاده کردند یا نه به فراز می‌گوید: «همه کشورهایی که پول‌شان پول قوی و درآمدشان پایدار نیست و اقتصادشان تک محصولی است و باید دریافتی ارزی داشته باشند، نباید با این نرخ بازی کنند. این کشورها معدودند. مثل ترکیه و ونزوئلا ولی عملا نتیجه آن شده تورم و بیکاری. از همین رو اصلا دیگر با نرخ بازی نمی‌کنند و آن را مدیریت می‌کنند در جهت رشد اقتصادی و ثبات قیمت و اشتغال. که ما اصلا این سه را نگاه نکردیم».

مردم ذی‌نفع شده‌اند

حالا پس از همه این اتفاقات و صحبت‌ها شاید آینده بازار ارز اولین سوالی باشد که نظرمان می‌رسد. چیزی که البرت بغزیان معتقد است با وضعیت فعلی به طور موقت و در آینده نرخ ارز کاهش می‌یابد. دوباه افزایش می‌یابد. اما مسئله این است که حالا اقتصاد کشور را درگیر کرده است. او معتقد است: «کاهش نرخ ارز حالا بیشتر مردم را نگران می‌کند. وقتی کاهش پیدا کرده دیگر خریدار نیست و چون دلار خانگی دارند، راضی نیستند. در مورد مسکن نیز اگر بخواهیم قیمت را کاهش دهیم، می‌گویند با این هزینه‌های ساخت نمی‌صرفد! بنابراین همه به یک طریقی در افزایش نرخ ارز ذی‌نفع شدند و از کاهش نرخ ارز استقبال نمی‌کنند. چرا که دارایی‌شان کم می‌شود و نمی‌دانند که این به نفعش خواهد بود. بنابراین کاهش باید ماندگار باشد».